තෙරසකං.
ඉමෙ ඛො පනායස්මන්තො තෙරස සඞ්ඝාදිසෙසා ධම්මා උද්දෙසං ආගච්ඡන්ති.
3. 1.
පඨමසඞ්ඝාදිසෙසො
1. තෙන සමයෙන බුද්ධො භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සෙය්යසකො අනභිරතො බ්රහ්මචරියං චරති. සො තෙන කිසො හොති ලූඛො දුබ්බණ්ණො උප්පණ්ඩුප්පණ්ඩුකජාතො ධමනිසන්ථතගත්තො.
2. අද්දසා ඛො ආයස්මා උදායී ආයස්මන්තං සෙය්යසකං කිසං ලූඛං දුබ්බණ්ණං උප්පණ්ඩුප්පණ්ඩුකජාතං ධමනිසන්ථතගත්තං. දිස්වාන ආයස්මන්තං සෙය්යසකං එතදවොච: “කිස්ස ත්වං ආවුසො සෙය්යසක, කිසො ලූඛො දුබ්බණ්ණො උප්පණ්ඩුප්පණ්ඩුකජාතො ධමනිසන්ථතගත්තො. කච්චි නො ත්වං ආවුසො සෙය්යසක, අනභිරතො බ්රහ්මචරියං චරසී”ති. ‘එවමාවුසො’ති. ‘තෙන හි ත්වං ආවුසො සෙය්යසක, යාවදත්ථං භුඤ්ජ, යාවදත්ථං සුප, යාවදත්ථං නහාය{1}. යාවදත්ථං භුඤ්ජිත්වා යාවදත්ථං සුපිත්වා යාවදත්ථං නහායිත්වා{1} යදා තෙ අනභිරති උප්පජ්ජති, රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති, තදා හත්ථෙන උපක්කමිත්වා අසුචිං මොචෙහී’ති. “කින්නු ඛො ආවුසො කප්පති එවරූපං කාතු”න්ති. ‘ආම ආවුසො. අහම්පි එවං කරොමී’ති.
3. අථ ඛො ආයස්මා සෙය්යසකො යාවදත්ථං භුඤ්ජි, යාවදත්ථං සුපි, යාවදත්ථං නහායි{1}. යාවදත්ථං භුඤ්ජිත්වා යාවදත්ථං සුපිත්වා යාවදත්ථං නහායිත්වා{1}, යදා අනභිරති උප්පජ්ජති, රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති, තදා හත්ථෙන උපක්කමිත්වා අසුචිං මොචෙති{2} . අථ ඛො ආයස්මා සෙය්යසකො අපරෙන සමයෙන වණ්ණවා අහොසි පීණින්ද්රියො පසන්නමුඛවණ්ණො විප්පසන්නඡවිවණ්ණො.
4. අථ ඛො ආයස්මතො සෙය්යසකස්ස සහායකා භික්ඛූ ආයස්මන්තං සෙය්යසකං එතදවොචුං: “පුබ්බෙ ඛො ත්වං ආවුසො සෙය්යසක කිසො අහොසි ලූඛො දුබ්බණ්ණො උප්පණ්ඩුප්පණ්ඩුකජාතො ධමනිසන්ථතගත්තො. සො දානි ත්වං එතරහි වණ්ණවා පීණින්ද්රියො පසන්නමුඛවණ්ණො විප්පසන්නඡවිවණ්ණො. කින්නු ඛො ත්වං ආවුසො සෙය්යසක භෙසජ්ජං කරොසී”ති. ‘න ඛො අහං ආවුසො භෙසජ්ජං කරොමි. අපිචාහං යාවදත්ථං භුඤ්ජාමි, යාවදත්ථං සුපාමි, යාවදත්ථං නහායාමි, යාවදත්ථං භුඤ්ජිත්වා යාවදත්ථං සුපිත්වා යාවදත්ථං නහායිත්වා යදා මෙ අනභිරති උප්පජ්ජති, රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති, තදා හත්ථෙන උපක්කමිත්වා{1} අසුචිං මොචෙමී”ති. ‘කිං පන ත්වං ආවුසො සෙය්යසක යෙනෙ’ව හත්ථෙන සද්ධාදෙය්යං භුඤ්ජසි, තෙනෙ’ව හත්ථෙන උපක්කමිත්වා අසුචිං මොචෙසීති. ‘එවමාවුසො’ති. යෙ තෙ භික්ඛූ අප්පිච්ඡා තෙ උජ්ඣායන්ති ඛීයන්ති විපාචෙන්ති: ‘කථං හි නාම ආයස්මා සෙය්යසකො හත්ථෙන උපක්කමිත්වා අසුචිං මොචෙස්සතී’ති. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මන්තං සෙය්යසකං අනෙකපරියායෙන විගරහිත්වා භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං.
5. අථ ඛො භගවා එතස්මිං නිදානෙ එතස්මිං පකරණෙ භික්ඛුසඞ්ඝං සන්නිපාතාපෙත්වා ආයස්මන්තං සෙය්යසකං පටිපුච්ඡි: “සච්චං කිර ත්වං සෙය්යසක හත්ථෙන උපක්කමිත්වා අසුචිං මොචෙසී”ති? ‘සච්චං භගවා’{2}. විගරහි බුද්ධො භගවා “අනනුච්ඡවියං{3} මොඝපුරිස අනනුලොමිකං අප්පතිරූපං අස්සාමණකං අකප්පියං අකරණීයං, කථං හි{4} නාම ත්වං මොඝපුරිස හත්ථෙන උපක්කමිත්වා අසුචිං මොචෙස්සසි. නනු මයා මොඝපුරිස අනෙකපරියායෙන විරාගාය ධම්මො දෙසිතො නො සරාගාය, විසඤ්ඤොගාය ධම්මො දෙසිතො නො සඤ්ඤොගාය, අනුපාදානාය ධම්මො දෙසිතො නො සඋපාදානාය. තත්ථ නාම ත්වං මොඝපුරිස මයා විරාගාය ධම්මෙ දෙසිතෙ සරාගාය චෙතෙස්සසි. විසඤ්ඤොගාය ධම්මෙ දෙසිතෙ සඤ්ඤොගාය චෙතෙස්සසි. අනුපාදානාය ධම්මෙ දෙසිතෙ සඋපාදානාය චෙතෙස්සසි. නනු මයා මොඝපුරිස අනෙකපරියායෙන රාගවිරාගාය ධම්මො දෙසිතො, මදනිම්මදනාය, පිපාසවිනයාය, ආලයසමුග්ඝාතාය, වට්ටුපච්ඡෙදාය, තණ්හක්ඛයාය, විරාගාය, නිරොධාය, නිබ්බානාය ධම්මො දෙසිතො. නනු මයා මොඝපුරිස අනෙකපරියායෙන කාමානං පහානං අක්ඛාතං කාමසඤ්ඤානං පරිඤ්ඤා අක්ඛාතා, කාමපිපාසානං පටිවිනයො අක්ඛාතො, කාමවිතක්කානං සමුග්ඝාතො අක්ඛාතො, කාමපරිළාහානං වූපසමො අක්ඛාතො. නෙතං මොඝපුරිස අප්පසන්නානං වා පසාදාය පසන්නානං වා භිය්යොභාවාය. අථ ඛ්වෙතං මොඝපුරිස අප්පසන්නානඤ්චෙව අප්පසාදාය පසන්නානඤ්ච එකච්චානං අඤ්ඤථත්තායා”ති.
6. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං සෙය්යසකං අනෙකපරියායෙන විගරහිත්වා දුභරතාය{1} -පෙ- එවඤ්ච පන භික්ඛවෙ ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්යාථ:
“සඤ්චෙතනිකා සුක්කවිස්සට්ඨි{2} සඞ්ඝාදිසෙසො”ති.
එවඤ්චිදං භගවතා භික්ඛූනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං හොති.
[පඨමපඤ්ඤත්ති.]
7. තෙන ඛො පන සමයෙන භික්ඛූ පණීතානි භොජනානි භුඤ්ජිත්වා මුට්ඨස්සතී අසම්පජානා නිද්දං ඔක්කමන්ති. තෙසං මුට්ඨස්සතීනං අසම්පජානානං නිද්දං ඔක්කමන්තානං සුපිනන්තෙන අසුචි මුච්චති. තෙසං කුක්කුච්චං අහොසි: “භගවතා සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං සඤ්චෙතනිකා සුක්කවිසට්ඨි{3} සඞ්ඝාදිසෙසො”ති. “අම්හාකඤ්ච සුපිනන්තෙන අසුචි මුච්චති. අත්ථි චෙත්ථ චෙතනා ලබ්භ”ති{4}. “කච්චි නු ඛො මයං සඞ්ඝාදිසෙසං ආපත්තිං ආපන්නා”ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. “අත්ථෙසා භික්ඛවෙ චෙතනා සා ච ඛො අබ්බොහාරිකා”ති. එවඤ්ච පන භික්ඛවෙ ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්යාථ: –
“සඤ්චෙතනිකා සුක්කවිසට්ඨි1 අඤ්ඤත්ර සුපිනන්තා සඞ්ඝාදිසෙසො”ති.
[දුතියපඤ්ඤත්ති.]
8. සඤ්චෙතනිකා’ති ජානන්තො සඤ්ජානන්තො චෙච්ච අභිවිතරිත්වා වීතික්කමො.
සුක්කන්ති දස සුක්කානි: නීලං පීතං{5} ලොහිතකං ඔදාතං තක්කවණ්ණං දකවණ්ණං තෙලවණ්ණං ඛීරවණ්ණං දධිවණ්ණං සප්පිවණ්ණං.
විසට්ඨීති{6} ඨානතො චාවනං{7} වුච්චති විසට්ඨීති{6}.
අඤ්ඤත්ර සුපිනන්තා’ති ඨපෙත්වා සුපිනන්තං.
සඞ්ඝාදිසෙසො’ති සඞ්ඝො’ව තස්සා ආපත්තියා පරිවාසං දෙති, මූලාය පටිකස්සති, මානත්තං දෙති, අබ්භෙති. න සම්බහුලා, න එකපුග්ගලො. තෙන වුච්චති සඞ්ඝාදිසෙසො’ති. තස්සෙ’ව ආපත්තිනිකායස්ස නාමකම්මං අධිවචනං. තෙන’පි වුච්චති සඞ්ඝාදිසෙසො’ති.
9. අජ්ඣත්තරූපෙ මොචෙති, බහිද්ධාරූපෙ මොචෙති, අජ්ඣත්තබහිද්ධාරූපෙ මොචෙති, ආකාසෙ කටිං කම්පෙන්තො මොචෙති, රාගූපත්ථම්භෙ මොචෙති, වච්චූපත්ථම්භෙ මොචෙති, පස්සාවූපත්ථම්භෙ මොචෙති, වාතූපත්ථම්භෙ මොචෙති, උච්චාලිඞ්ගපාණකදට්ඨූපත්ථම්භෙ මොචෙති, ආරොග්යත්ථාය මොචෙති, සුඛත්ථාය මොචෙති, භෙසජ්ජත්ථාය මොචෙති, දානත්ථාය මොචෙති, පුඤ්ඤත්ථාය මොචෙති, යඤ්ඤත්ථාය මොචෙති, සග්ගත්ථාය මොචෙති, බීජත්ථාය මොචෙති, වීමංසත්ථාය මොචෙති, දවත්ථාය මොචෙති, නීලං මොචෙති, පීතකං මොචෙති, ලොහිතකං මොචෙති, ඔදාතං මොචෙති, තක්කවණ්ණං මොචෙති, දකවණ්ණං මොචෙති, තෙලවණ්ණං මොචෙති, ඛීරවණ්ණං මොචෙති, දධිවණ්ණං මොචෙති, සප්පිවණ්ණං මොචෙති.
10. අජ්ඣත්තරූපෙ’ති අජ්ඣත්තං උපාදින්නෙ රූපෙ.
බහිද්ධාරූපෙ’ති බහිද්ධා උපාදින්නෙ වා අනුපාදින්නෙ වා.
අජ්ඣත්තබහිද්ධාරූපෙ’ති තදුභයෙ.
ආකාසෙ කටිං කම්පෙන්තො’ති ආකාසෙ වායමන්තස්ස අඞ්ගජාතං කම්මනියං හොති.
රාගූපත්ථම්භෙ’ති රාගෙන පීළිතස්ස අඞ්ගජාතං කම්මනියං හොති.
වච්චූපත්ථම්භෙ’ති වච්චෙන පීළිතස්ස අඞ්ගජාතං කම්මනියං හොති.
පස්සාවූපත්ථම්භෙ’ති පස්සාවෙන පීළිතස්ස අඞ්ගජාතං කම්මනියං හොති.
වාතූපත්ථම්භෙ’ති වාතෙන පීළිතස්ස අඞ්ගජාතං කම්මනියං හොති.
උච්චාලිඞ්ගපාණකදට්ඨූපත්ථම්භෙ’ති උච්චාලිඞ්ගපාණකදට්ඨෙන අඞ්ගජාතං කම්මනියං හොති.
ආරොග්යත්ථායා’ති අරොගො භවිස්සාමි;
සුඛත්ථායා’ති සුඛං වෙදනං උප්පාදෙස්සාමි;
භෙසජ්ජත්ථායා’ති භෙසජ්ජං භවිස්සති;
දානත්ථායා’ති දානං දස්සාමි;
පුඤ්ඤත්ථායා’ති පුඤ්ඤං භවිස්සති;
යඤ්ඤත්ථායා’ති යඤ්ඤං යජිස්සාමි;
සග්ගත්ථායා’ති සග්ගං ගමිස්සාමි;
බීජත්ථායා’ති බීජං භවිස්සති;
වීමංසත්ථායා’ති නීලං භවිස්සති -පෙ- සප්පිවණ්ණං භවිස්සති;
දවත්ථායා’ති ඛිඩ්ඩාධිප්පායො.
11. අජ්ඣත්තරූපෙ චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
බහිද්ධාරූපෙ චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
අජ්ඣත්තබහිද්ධාරූපෙ චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
ආකාසෙ කටිං කම්පෙන්තො චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
රාගූපත්ථම්භෙ චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
වච්චූපත්ථම්භෙ චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
පස්සාවූපත්ථම්භෙ චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
වාතූපත්ථම්භෙ චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
උච්චාලිඞ්ගපාණකදට්ඨූපත්ථම්භෙ චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
12. ආරොග්යත්ථාය චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. සුඛත්ථාය චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. භෙසජ්ජත්ථාය චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. දානත්ථාය චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. පුඤ්ඤත්ථාය චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. යඤ්ඤත්ථාය චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. සග්ගත්ථාය චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. බීජත්ථාය චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. වීමංසත්ථාය චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. දවත්ථාය චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
13. නීලං චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. පීතකං -පෙ- ලොහිතකං -පෙ- ඔදාතං -පෙ- තක්කවණ්ණං -පෙ- දකවණ්ණං -පෙ- තෙලවණ්ණං -පෙ- ඛීරවණ්ණං -පෙ- දධිවණ්ණං -පෙ- සප්පිවණ්ණං චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
සුද්ධිකං නිට්ඨිතං.
14. ආරොග්යත්ථඤ්ච සුඛත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. ආරොග්යත්ථඤ්ච භෙසජ්ජත්ථඤ්ච -පෙ- ආරොග්යත්ථඤ්ච දානත්ථඤ්ච -පෙ- ආරොග්යත්ථඤ්ච පුඤ්ඤත්ථඤ්ච -පෙ- ආරොග්යත්ථඤ්ච යඤ්ඤත්ථඤ්ච -පෙ- ආරොග්යත්ථඤ්ච සග්ගත්ථඤ්ච -පෙ- ආරොග්යත්ථඤ්ච බීජත්ථඤ්ච -පෙ- ආරොග්යත්ථඤ්ච වීමංසත්ථඤ්ච -පෙ- ආරොග්යත්ථඤ්ච දවත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
එකමූලකස්ස ඛණ්ඩචක්කං නිට්ඨිතං.
15. සුඛත්ථඤ්ච භෙසජ්ජත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. සුඛත්ථඤ්ච දානත්ථඤ්ච -පෙ- සුඛත්ථඤ්ච පුඤ්ඤත්ථඤ්ච -පෙ- සුඛත්ථඤ්ච යඤ්ඤත්ථඤ්ච -පෙ- සුඛත්ථඤ්ච සග්ගත්ථඤ්ච -පෙ- සුඛත්ථඤ්ච බීජත්ථඤ්ච -පෙ- සුඛත්ථඤ්ච වීමංසත්ථඤ්ච -පෙ- සුඛත්ථඤ්ච දවත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. සුඛත්ථඤ්ච ආරොග්යත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
16. භෙසජ්ජත්ථඤ්ච දානත්ථඤ්ච -පෙ- භෙසජ්ජත්ථඤ්ච පුඤ්ඤත්ථඤ්ච -පෙ- භෙසජ්ජත්ථඤ්ච යඤ්ඤත්ථඤ්ච -පෙ- භෙසජ්ජත්ථඤ්ච සග්ගත්ථඤ්ච -පෙ- භෙසජ්ජත්ථඤ්ච බීජත්ථඤ්ච -පෙ- භෙසජ්ජත්ථඤ්ච වීමංසත්ථඤ්ච -පෙ- භෙසජ්ජත්ථඤ්ච දවත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. භෙසජ්ජත්ථඤ්ච ආරොග්යත්ථඤ්ච -පෙ- භෙසජ්ජත්ථඤ්ච සුඛත්ථඤ්ච චෙතෙති, උපක්කමති, මුච්චති ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
17. දානත්ථඤ්ච පුඤ්ඤත්ථඤ්ච -පෙ- දානත්ථඤ්ච යඤ්ඤත්ථඤ්ච -පෙ- දානත්ථඤ්ච සග්ගත්ථඤ්ච -පෙ- දානත්ථඤ්ච බීජත්ථඤ්ච -පෙ- දානත්ථඤ්ච වීමංසත්ථඤ්ච -පෙ- දානත්ථඤ්ච දවත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. දානත්ථඤ්ච ආරොග්යත්ථඤ්ච -පෙ- දානත්ථඤ්ච සුඛත්ථඤ්ච -පෙ- දානත්ථඤ්ච භෙසජ්ජත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
18. පුඤ්ඤත්ථඤ්ච යඤ්ඤත්ථඤ්ච -පෙ- පුඤ්ඤත්ථඤ්ච සග්ගත්ථඤ්ච -පෙ- පුඤ්ඤත්ථඤ්ච බීජත්ථඤ්ච -පෙ- පුඤ්ඤත්ථඤ්ච වීමංසත්ථඤ්ච -පෙ- පුඤ්ඤත්ථඤ්ච දවත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. පුඤ්ඤත්ථඤ්ච ආරොග්යත්ථඤ්ච -පෙ- පුඤ්ඤත්ථඤ්ච සුඛත්ථඤ්ච -පෙ- පුඤ්ඤත්ථඤ්ච භෙසජ්ජත්ථඤ්ච -පෙ- පුඤ්ඤත්ථඤ්ච දානත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
19. යඤ්ඤත්ථඤ්ච සග්ගත්ථඤ්ච -පෙ- යඤ්ඤත්ථඤ්ච බීජත්ථඤ්ච -පෙ- යඤ්ඤත්ථඤ්ච වීමංසත්ථඤ්ච -පෙ- යඤ්ඤත්ථඤ්ච දවත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. යඤ්ඤත්ථඤ්ච ආරොග්යත්ථඤ්ච -පෙ- යඤ්ඤත්ථඤ්ච සුඛත්ථඤ්ච -පෙ- යඤ්ඤත්ථඤ්ච භෙසජ්ජත්ථඤ්ච -පෙ- යඤ්ඤත්ථඤ්ච දානත්ථඤ්ච -පෙ- යඤ්ඤත්ථඤ්ච පුඤ්ඤත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
20. සග්ගත්ථඤ්ච බීජත්ථඤ්ච -පෙ- සග්ගත්ථඤ්ච වීමංසත්ථඤ්ච -පෙ- සග්ගත්ථඤ්ච දවත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. සග්ගත්ථඤ්ච ආරොග්යත්ථඤ්ච -පෙ- සග්ගත්ථඤ්ච සුඛත්ථඤ්ච -පෙ- සග්ගත්ථඤ්ච භෙසජ්ජත්ථඤ්ච -පෙ- සග්ගත්ථඤ්ච දානත්ථඤ්ච -පෙ- සග්ගත්ථඤ්ච පුඤ්ඤත්ථඤ්ච -පෙ- සග්ගත්ථඤ්ච යඤ්ඤත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
21. බීජත්ථඤ්ච වීමංසත්ථඤ්ච -පෙ- බීජත්ථඤ්ච දවත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. බීජත්ථඤ්ච ආරොග්යත්ථඤ්ච -පෙ- බීජත්ථඤ්ච සුඛත්ථඤ්ච -පෙ- බීජත්ථඤ්ච භෙසජ්ජත්ථඤ්ච -පෙ- බීජත්ථඤ්ච දානත්ථඤ්ච -පෙ- බීජත්ථඤ්ච පුඤ්ඤත්ථඤ්ච -පෙ- බීජත්ථඤ්ච යඤ්ඤත්ථඤ්ච -පෙ- බීජත්ථඤ්ච සග්ගත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
22. වීමංසත්ථඤ්ච දවත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. වීමංසත්ථඤ්ච ආරොග්යත්ථඤ්ච -පෙ- වීමංසත්ථඤ්ච සුඛත්ථඤ්ච -පෙ- වීමංසත්ථඤ්ච භෙසජ්ජත්ථඤ්ච -පෙ- වීමංසත්ථඤ්ච දානත්ථඤ්ච -පෙ- වීමංසත්ථඤ්ච පුඤ්ඤත්ථඤ්ච -පෙ- වීමංසත්ථඤ්ච යඤ්ඤත්ථඤ්ච -පෙ- වීමංසත්ථඤ්ච සග්ගත්ථඤ්ච -පෙ- වීමංසත්ථඤ්ච බීජත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
23. දවත්ථඤ්ච ආරොග්යත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. දවත්ථඤ්ච සුඛත්ථඤ්ච -පෙ- දවත්ථඤ්ච භෙසජ්ජත්ථඤ්ච -පෙ- දවත්ථඤ්ච දානත්ථඤ්ච -පෙ- දවත්ථඤ්ච පුඤ්ඤත්ථඤ්ච -පෙ- දවත්ථඤ්ච යඤ්ඤත්ථඤ්ච -පෙ- දවත්ථඤ්ච සග්ගත්ථඤ්ච -පෙ- දවත්ථඤ්ච බීජත්ථඤ්ච -පෙ- දවත්ථඤ්ච වීමංසත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
එකමූලකස්ස බද්ධචක්කං සඞ්ඛිත්තං.
එකමූලකස්ස චක්කපෙය්යාලං නිට්ඨිතං.
24. ආරොග්යත්ථඤ්ච සුඛත්ථඤ්ච භෙසජ්ජත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. -පෙ- ආරොග්යත්ථඤ්ච සුඛත්ථඤ්ච දවත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
දුමූලකස්ස ඛණ්ඩචක්කං නිට්ඨිතං.
25. සුඛත්ථඤ්ච භෙසජ්ජත්ථඤ්ච දානත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. -පෙ- සුඛත්ථඤ්ච භෙසජ්ජත්ථඤ්ච දවත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. සුඛත්ථඤ්ච භෙසජ්ජත්ථඤ්ච ආරොග්යත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
දුමූලකස්ස බද්ධචක්කං සඞ්ඛිත්තං.
26. වීමංසත්ථඤ්ච දවත්ථඤ්ච ආරොග්යත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.{1} වීමංසත්ථඤ්ච දවත්ථඤ්ච සුඛත්ථඤ්ච -පෙ- වීමංසත්ථඤ්ච දවත්ථඤ්ච බීජත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
දුමූලකං නිට්ඨිතං.
27. තිමූලකම්පි චතුමූලකම්පි පඤ්චමූලකම්පි ඡමූලකම්පි සත්තමූලකම්පි අට්ඨමූලකම්පි නවමූලකම්පි එවමෙව විත්ථාරෙතබ්බං.
ඉදං සබ්බමූලකං:
28. ආරොග්යත්ථඤ්ච සුඛත්ථඤ්ච භෙසජ්ජත්ථඤ්ච දානත්ථඤ්ච පුඤ්ඤත්ථඤ්ච යඤ්ඤත්ථඤ්ච සග්ගත්ථඤ්ච බීජත්ථඤ්ච වීමංසත්ථඤ්ච දවත්ථඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
සබ්බමූලකං නිට්ඨිතං.
චක්කපෙය්යාලං නිට්ඨිතං.
29. නීලඤ්ච පීතකඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. නීලඤ්ච ලොහිතකඤ්ච -පෙ- නීලඤ්ච ඔදාතඤ්ච. -පෙ- නීලඤ්ච තක්කවණ්ණඤ්ච, -පෙ- නීලඤ්ච දකවණ්ණඤ්ච, -පෙ- නීලඤ්ච තෙලවණ්ණඤ්ච, -පෙ- නීලඤ්ච ඛීරවණ්ණඤ්ච, -පෙ- නීලඤ්ච දධිවණ්ණඤ්ච, -පෙ- නීලඤ්ච සප්පිවණ්ණඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
එකමූලකස්ස ඛණ්ඩචක්කං.
30. පීතකඤ්ච ලොහිතකඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. පීතකඤ්ච ඔදාතඤ්ච -පෙ- පීතකඤ්ච තක්කවණ්ණඤ්ච -පෙ- පීතකඤ්ච දකවණ්ණඤ්ච -පෙ- පීතකඤ්ච තෙලවණ්ණඤ්ච -පෙ- පීතකඤ්ච ඛීරවණ්ණඤ්ච -පෙ- පීතකඤ්ච දධිවණ්ණඤ්ච, -පෙ- පීතකඤ්ච සප්පිවණ්ණඤ්ච -පෙ- පීතකඤ්ච නීලඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
එකමූලකස්ස බද්ධචක්කං.
31. ලොහිතකඤ්ච ඔදාතඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. ලොහිතකඤ්ච තක්කවණ්ණඤ්ච -පෙ- ලොහිතකඤ්ච දකවණ්ණඤ්ච -පෙ- ලොහිතකඤ්ච තෙලවණ්ණඤ්ච -පෙ- ලොහිතකඤ්ච ඛීරවණ්ණඤ්ච -පෙ- ලොහිතකඤ්ච දධිවණ්ණඤ්ච -පෙ- ලොහිතකඤ්ච සප්පිවණ්ණඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. ලොහිතකඤ්ච නීලඤ්ච -පෙ- ලොහිතකඤ්ච පීතකඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
32. ඔදාතඤ්ච තක්කවණ්ණඤ්ච -පෙ- ඔදාතඤ්ච දකවණ්ණඤ්ච -පෙ- ඔදාතඤ්ච තෙලවණ්ණඤ්ච -පෙ- ඔදාතඤ්ච ඛීරවණ්ණඤ්ච -පෙ- ඔදාතඤ්ච දධිවණ්ණඤ්ච -පෙ- ඔදාතඤ්ච සප්පිවණ්ණඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. ඔදාතඤ්ච නීලඤ්ච -පෙ- ඔදාතඤ්ච පීතකඤ්ච -පෙ- ඔදාතඤ්ච ලොහිතකඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
33. තක්කවණ්ණඤ්ච දකවණ්ණඤ්ච -පෙ- තක්කවණ්ණඤ්ච තෙලවණ්ණඤ්ච -පෙ- තක්කවණ්ණඤ්ච ඛීරවණ්ණඤ්ච -පෙ- තක්කවණ්ණඤ්ච දධිවණ්ණඤ්ච -පෙ- තක්කවණ්ණඤ්ච සප්පිවණ්ණඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. තක්කවණ්ණඤ්ච නීලඤ්ච -පෙ- තක්කවණ්ණඤ්ච පීතකඤ්ච -පෙ- තක්කවණ්ණඤ්ච ලොහිතකඤ්ච -පෙ- තක්කවණ්ණඤ්ච ඔදාතඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
34. දකවණ්ණඤ්ච තෙලවණ්ණඤ්ච -පෙ- දකවණ්ණඤ්ච ඛීරවණ්ණඤ්ච -පෙ- දකවණ්ණඤ්ච දධිවණ්ණඤ්ච -පෙ- දකවණ්ණඤ්ච සප්පිවණ්ණඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. දකවණ්ණඤ්ච නීලඤ්ච -පෙ- දකවණ්ණඤ්ච පීතකඤ්ච -පෙ- දකවණ්ණඤ්ච ලොහිතකඤ්ච -පෙ- දකවණ්ණඤ්ච ඔදාතඤ්ච -පෙ- දකවණ්ණඤ්ච තක්කවණ්ණඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
35. තෙලවණ්ණඤ්ච ඛීරවණ්ණඤ්ච -පෙ- තෙලවණ්ණඤ්ච දධිවණ්ණඤ්ච -පෙ- තෙලවණ්ණඤ්ච සප්පිවණ්ණඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. තෙලවණ්ණඤ්ච නීලඤ්ච -පෙ- තෙලවණ්ණඤ්ච පීතකඤ්ච -පෙ- තෙලවණ්ණඤ්ච ලොහිතකඤ්ච -පෙ- තෙලවණ්ණඤ්ච ඔදාතඤ්ච -පෙ- තෙලවණ්ණඤ්ච තක්කවණ්ණඤ්ච -පෙ- තෙලවණ්ණඤ්ච දකවණ්ණඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
36. ඛීරවණ්ණඤ්ච දධිවණ්ණඤ්ච -පෙ- ඛීරවණ්ණඤ්ච සප්පිවණ්ණඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. ඛීරවණ්ණඤ්ච නීලඤ්ච{1} -පෙ- ඛීරවණ්ණඤ්ච පීතකඤ්ච -පෙ- ඛීරවණ්ණඤ්ච ලොහිතකඤ්ච -පෙ- ඛීරවණ්ණඤ්ච ඔදාතඤ්ච -පෙ- ඛීරවණ්ණඤ්ච තක්කවණ්ණඤ්ච -පෙ- ඛීරවණ්ණඤ්ච දකවණ්ණඤ්ච -පෙ- ඛීරවණ්ණඤ්ච තෙලවණ්ණඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
37. දධිවණ්ණඤ්ච සප්පිවණ්ණඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. දධිවණ්ණඤ්ච නීලඤ්ච -පෙ- දධිවණ්ණඤ්ච පීතකඤ්ච -පෙ- දධිවණ්ණඤ්ච ලොහිතකඤ්ච -පෙ- දධිවණ්ණඤ්ච ඔදාතඤ්ච -පෙ- දධිවණ්ණඤ්ච තක්කවණ්ණඤ්ච -පෙ- දධිවණ්ණඤ්ච දකවණ්ණඤ්ච -පෙ- දධිවණ්ණඤ්ච තෙලවණ්ණඤ්ච -පෙ- දධිවණ්ණඤ්ච ඛීරවණ්ණඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
38. සප්පිවණ්ණං ච නීලං ච{1} චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. සප්පිවණ්ණඤ්ච පීතකඤ්ච -පෙ- සප්පිවණ්ණඤ්ච ලොහිතකඤ්ච -පෙ- සප්පිවණ්ණඤ්ච ඔදාතඤ්ච -පෙ- සප්පිවණ්ණඤ්ච තක්කවණ්ණඤ්ච -පෙ- සප්පිවණ්ණඤ්ච දකවණ්ණඤ්ච -පෙ- සප්පිවණ්ණඤ්ච තෙලවණ්ණඤ්ච -පෙ- සප්පිවණ්ණඤ්ච ඛීරවණ්ණඤ්ච -පෙ- සප්පිවණ්ණඤ්ච දධිවණ්ණඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
එකමූලකස්ස බද්ධචක්කං නිට්ඨිතං.
39. නීලඤ්ච පීතකඤ්ච ලොහිතකඤ්ච{2} චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. නීලඤ්ච පීතකඤ්ච ඔදාතඤ්ච{3} -පෙ- නීලඤ්ච පීතකඤ්ච සප්පිවණ්ණඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
දුමූලකස්ස ඛණ්ඩචක්කං.
40. පීතකඤ්ච ලොහිතකඤ්ච ඔදාතඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. -පෙ- පීතකඤ්ච ලොහිතකඤ්ච සප්පිවණ්ණඤ්ච -පෙ- පීතකඤ්ච ලොහිතකඤ්ච නීලඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
දුමූලකස්ස බද්ධචක්කං.
41. දධිවණ්ණඤ්ච සප්පිවණ්ණඤ්ච නීලඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස. -පෙ- දධිවණ්ණඤ්ච සප්පිවණ්ණඤ්ච ඛීරවණ්ණඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
දුමූලකං නිට්ඨිතං.
42. තිමූලකම්පි චතුමූලකම්පි පඤ්චමූලකම්පි ඡමූලකම්පි සත්තමූලකම්පි අට්ඨමූලකම්පි නවමූලකම්පි එවමෙව විත්ථාරෙතබ්බං.
ඉදං සබ්බමූලකං:
43. නීලඤ්ච පීතකඤ්ච ලොහිතකඤ්ච ඔදාතඤ්ච තක්කවණ්ණඤ්ච දකවණ්ණඤ්ච තෙලවණ්ණඤ්ච ඛීරවණ්ණඤ්ච දධිවණ්ණඤ්ච සප්පිවණ්ණඤ්ච චෙතෙති උපක්කමති මුච්චති, ආපත්ති සඞ්ඝාදිසෙසස්ස.
සබ්බමූලකං නිට්ඨිතං.