109. තෙසං හි නාම භික්ඛවෙ, රාජූනං ආදින්නදණ්ඩානං ආදින්නසත්ථානං එවරූපං ඛන්තිසොරච්චං භවිස්සති. ඉධ ඛො පන තං භික්ඛවෙ, සොභෙථ “යං තුම්හෙ එවං ස්වාක්ඛාතෙ ධම්මවිනයෙ පබ්බජිතා සමානා ඛමා ච භවෙය්යාථ සොරතා චා”ති.
110. තතියම්පි ඛො භගවා තෙ භික්ඛූ එතදවොච: “අලං භික්ඛවෙ, මා භණ්ඩනං. මා කලහං. මා විග්ගහං. මා විවාද”න්ති.
111. තතියම්පි ඛො සො අධම්මවාදී භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච: “ආගමෙතු භන්තෙ, භගවා ධම්මස්සාමි. අප්පොස්සුක්කො භන්තෙ, භගවා දිට්ඨධම්මසුඛ විහාරමනුයුත්තො විහරතු. මයමෙතෙන භණ්ඩනෙන කලහෙන විග්ගහෙන විවාදෙන පඤ්ඤායිස්සාමා”ති.
112. අථ ඛො භගවා “පරියාදින්නරූපා ඛො ඉමෙ මොඝපුරිසා. නයිමෙ සුකරා සඤ්ඤාපෙතු”න්ති – උට්ඨායාසනා පක්කාමි.
දීඝාවුභාණවාරො නිට්ඨිතො පඨමො.
1. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරං ආදාය කොසම්බිං පිණ්ඩාය පාවිසි. කොසම්බියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරං ආදාය සඞ්ඝමජ්ඣෙ ඨිතකොව ඉමා ගාථායො අභාසි:
2. පුථුසද්දො සමජනො න බාලො කොචි මඤ්ඤථ, සඞ්ඝස්මිං භිජ්ජමානස්මිං, නාඤ්ඤං භිය්යො අමඤ්ඤරුං.
3. පරිමුට්ඨා පණ්ඩිතාභාසා වාචාගොචරභාණිනො, යාවිච්ඡන්ති මුඛායාමං{1} යෙන නීතා න තං විදූ.
4. අක්කොච්ඡි මං අවධි මං අජිනි මං අහාසි මෙ, යෙ තං{2} උපනය්හන්ති, වෙරං තෙසං න සම්මති.
5. අක්කොච්ඡි මං අවධි මං අජිනි මං අහාසි මෙ, යෙ තං නුපනය්හන්ති වෙරං තෙසූපසම්මති.
6. න හි වෙරෙන වෙරානි සම්මන්තීධ කුදාචනං, අවෙරෙන ච සම්මන්ති එස ධම්මො සනන්තනො.
7. පරෙ ච න විජානන්ති මයමෙත්ථ යමාමසෙ, යෙ ච තත්ථ විජානන්ති තතො සම්මන්ති මෙධගා.
8. අට්ඨිච්ඡින්නා{3} පාණහරා ගවාස්සධනහාරිනො, රට්ඨං විලුම්පමානානං තෙසම්පි හොති සඞ්ගති. කස්මා තුම්හාක නො සියා?
9. සචෙ ලභෙථ නිපකං සහායං සද්ධිං චරං සාධු විහාරි ධීරං අභිභුය්ය සබ්බානි පරිස්සයානි චරෙය්ය තෙනත්තමනො සතීමා.
10.නො චෙ ලභෙථ නිපකං සහායං සද්ධිං චරං සාධු විහාරි ධීරං, රාජාව රට්ඨං විජිතං පහාය එකො චරෙ මාතඞ්ගරඤ්ඤෙව නාගො.
11. එකස්ස චරිතං සෙය්යො නත්ථි බාලෙ සහායතා, එකො චරෙ න ච පාපානි කයිරා අප්පොස්සුක්කො මාතඞ්ගරඤ්ඤෙව නාගොති.
12. අථ ඛො භගවා සඞ්ඝමජ්ඣෙ ඨිතකොව ඉමා ගාථායො භාසිත්වා යෙන බාලකලොණකාරගාමො{4} තෙනුපසඞ්කමි.
13. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා භගු බාලකලොණකගාමෙ විහරති.
14. අද්දසා ඛො ආයස්මා භගු භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන ආසනං පඤ්ඤපෙසි. පාදොදකං පාදපීඨං පාදකථලිකං උපනික්ඛිපි. පච්චුග්ගන්ත්වා පත්තචීවරං පටිග්ගහෙසි. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ ඛො භගවා පාදෙ පක්ඛාලෙසි.
15. ආයස්මාපි ඛො භගු භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං භගුං භගවා එතදවොච: “කච්චි භික්ඛු, ඛමනීයං? කච්චි යාපනීයං? කච්චි පිණ්ඩකෙන න කිලමසී”ති. “ඛමනීයං භගවා. යාපනීයං භගවා. න චාහං භන්තෙ පිණ්ඩකෙන කිලමාමී”ති.
16. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං භගුං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා උට්ඨායාසනා යෙන පාචීනවංසදායො තෙනුපසඞ්කමි.
17. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ච අනුරුද්ධො ආයස්මා ච නන්දියො ආයස්මා ච කිම්බිලො{1} පාචීනවංසදායෙ විහරන්ති.
18. අද්දසා ඛො දායපාලො භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන භගවන්තං එතදවොච: “මා සමණ, එතං දායං පාවිසි. සන්තෙත්ථ තයො කුලපුත්තා අත්තකාමරූපා විහරන්ති. මා තෙසං අඵාසුමකාසී”ති.
19. අස්සොසි ඛො ආයස්මා අනුරුද්ධො දායපාලස්ස භගවතා සද්ධිං මන්තයමානස්ස. සුත්වාන දායපාලං එතදවොච: “මා ආවුසො දායපාල, භගවන්තං වාරෙසි. සත්ථා නො භගවා අනුප්පත්තො”ති.
20. අථ ඛො ආයස්මා අනුරුද්ධො යෙනායස්මා ච නන්දියො ආයස්මා ච කිම්බිලො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ච නන්දියං ආයස්මන්තඤ්ච කිම්බිලං එතදවොච: “අභික්කමථායස්මන්තො. අභික්කමථායස්මන්තො. සත්ථා නො භගවා අනුප්පත්තො”ති.
21. අථ ඛො ආයස්මා ච අනුරුද්ධො ආයස්මා ච නන්දියො ආයස්මා ච කිම්බිලො භගවන්තං පච්චුග්ගන්ත්වා එකො භගවතො පත්තචීවරං පටිග්ගහෙසි. එකො ආසනං පඤ්ඤපෙසි. එකො පාදොදකං පාදපීඨං පාදකඨලිකං උපනික්ඛිපි. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ පාදෙ{2} පක්ඛාලෙසි.
22. තෙපි ඛො ආයස්මන්තො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං අනුරුද්ධං භගවා එතදවොච: “කච්චි වො අනුරුද්ධා ඛමනීයං? කච්චි යාපනීයං? කච්චි පිණ්ඩකෙන න කිලමථා”ති.
“ඛමනීයං භගවා. යාපනීයං භගවා. න ච මයං භන්තෙ පිණ්ඩකෙන කිලමාමා”ති.
“කච්චි පන වො අනුරුද්ධා සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඛීරොදකීභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤං පියචක්ඛූහි සම්පස්සන්තා විහරථා”ති.
“තග්ඝ මයං, භන්තෙ, සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඛීරොදකීභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤං පියචක්ඛූහි සම්පස්සන්තා විහරාමා”ති.
“යථා කථම්පන තුම්හෙ අනුරුද්ධා සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඛීරොදකීභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤං පියචක්ඛූහි සම්පස්සන්තා විහරථා”ති.
23. “ඉධ මය්හං භන්තෙ, එවං හොති: ‘ලාභා වත මෙ. සුලද්ධං වත මෙ. යොහං එවරූපෙහි සබ්රහ්මචාරීහි සද්ධිං විහරාමී’ති. තස්ස මය්හං භන්තෙ, ඉමෙසු ආයස්මන්තෙසු මෙත්තං කායකම්මං පච්චුපට්ඨිතං ආවී චෙව රහො ච. මෙත්තං වචීකම්මං -පෙ- මෙත්තං මනොකම්මං පච්චුපට්ඨිතං ආවී චෙව රහො ච. තස්ස මය්හං භන්තෙ, එවං හොති: ‘යන්නූනාහං සකං චිත්තං නික්ඛිපිත්වා ඉමෙසං යෙව ආයස්මන්තානං චිත්තස්ස වසෙන වත්තෙය්ය’න්ති. සො ඛො අහං භන්තෙ, සකං චිත්තං නික්ඛිපිත්වා ඉමෙසං යෙව ආයස්මන්තානං චිත්තස්ස වසෙන වත්තාමි. නානා හි ඛො නො භන්තෙ කායා. එකඤ්ච පන මඤ්ඤෙ චිත්ත”න්ති.
24. ආයස්මාපි ඛො නන්දියො -පෙ- ආයස්මාපි ඛො කිම්බිලො භගවන්තං එතදවොච: “මය්හම්පි ඛො භන්තෙ, එවං හොති: ‘ලාභා වත මෙ. සුලද්ධං වත මෙ. යොහං එවරූපෙහි සබ්රහ්මචාරීහි සද්ධිං විහරාමී’ති. තස්ස මය්හං භන්තෙ, ඉමෙසු ආයස්මන්තෙසු මෙත්තං කායකම්මං පච්චුපට්ඨිතං ආවී චෙව රහො ච. මෙත්තං වචීකම්මං -පෙ- මෙත්තං මනොකම්මං පච්චුපට්ඨිතං ආවී චෙව රහො ච. තස්ස මය්හං භන්තෙ, එවං හොති: ‘යන්නූනාහං සකං චිත්තං නික්ඛිපිත්වා ඉමෙසං යෙව ආයස්මන්තානං චිත්තස්ස වසෙන වත්තෙය්ය’න්ති. සො ඛො අහං භන්තෙ, සකං චිත්තං නික්ඛිපිත්වා ඉමෙසං යෙව ආයස්මන්තානං චිත්තස්ස වසෙන වත්තාමි. නානා හි ඛො නො භන්තෙ, කායා, එකඤ්ච පන මඤ්ඤෙ චිත්ත’න්ති. එවං ඛො මයං භන්තෙ, සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඛීරොදකීභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤං පියචක්ඛූහි සම්පස්සන්තා විහරාමා”ති.
25. “කච්චි පන වො අනුරුද්ධා, අප්පමත්තා ආතාපිනො පහිතත්තා විහරථා?”ති. “තග්ඝ මයං භන්තෙ, අප්පමත්තා ආතාපිනො පහිතත්තා විහරාමා”ති.
26. “යථා කථම්පන තුම්හෙ අනුරුද්ධා අප්පමත්තා ආතාපිනො පහිතත්තා විහරථා?”ති.
27. “ඉධ භන්තෙ, අම්හාකං යො පඨමං ගාමතො පිණ්ඩාය පටික්කමති, සො ආසනං පඤ්ඤපෙති. පාදොදකං පාදපීඨං පාදකථලිකං උපනික්ඛිපති. අවක්කාරපාතිං ධොවිත්වා උපට්ඨාපෙති. පානීයං පරිභොජනීයං උපට්ඨාපෙති. යො පච්ඡා ගාමතො පිණ්ඩාය පටික්කමති, සචෙ හොති භුත්තාවසෙසො, සචෙ ආකඞ්ඛති, භුඤ්ජති. නො චෙ ආකඞ්ඛති, අප්පහරිතෙ වා ඡඩ්ඩෙති. අප්පාණකෙ වා උදකෙ ඔපිලාපෙති. සො ආසනං උද්ධරතී. පාදොදකං පාදපීඨං පාදකඨලිකං පටිසාමෙති. අවක්කාරපාතිං ධොවිත්වා පටිසාමෙති. පානීයං පරිභොජනීයං පටිසාමෙති. භත්තග්ගං සම්මජ්ජති. යො පස්සති පානීයඝටං වා පරිභොජනීයඝටං වා වච්චඝටං වා රිත්තං තුච්ඡං සො උපට්ඨාපෙති. සචස්ස හොති අවිසය්හං, හත්ථවිකාරෙන දුතියං ආමන්තෙත්වා හත්ථවිලඞ්ඝකෙන උපට්ඨාපෙති{1}. නත්වෙව මයං භන්තෙ, තප්පච්චයා වාචං භින්දාම. පඤ්චාහිකං ඛො පන මයං භන්තෙ, සබ්බරත්තියා ධම්මියා කථාය සන්නිසීදාම. එවං ඛො මයං භන්තෙ, අප්පමත්තා, ආතාපිනො පහිතත්තා විහරාමා”ති.
28. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තඤ්ච අනුරුද්ධං ආයස්මන්තඤ්ච නන්දියං ආයස්මන්තඤ්ච කිම්බිලං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා උට්ඨායාසනා යෙන පාරිලෙය්යකං තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන පාරිලෙය්යකං තදවසරි. තත්ර සුදං භගවා පාරිලෙය්යකෙ විහරති රක්ඛිතවනසණ්ඩෙ භද්දසාලමූලෙ.
29. අථ ඛො භගවතො රහොගතස්ස පතිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි: “අහං ඛො පුබ්බෙ ආකිණ්ණො න ඵාසු විහාසිං තෙහි කොසම්බකෙහි{1} භික්ඛූහි භණ්ඩනකාරකෙහි කලහකාරකෙහි විවාදකාරකෙහි භස්සකාරකෙහි සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකෙහි. සොම්හි එතරහි එකො අදුතියො සුඛං ඵාසු විහරාමි අඤ්ඤත්රෙව තෙහි කොසම්බකෙහි භික්ඛූහි භණ්ඩනකාරකෙහි කලහකාරකෙහි විවාදකාරකෙහි භස්සකාරකෙහි සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකෙහී”ති.
30. අඤ්ඤතරොපි ඛො හත්ථිනාගො ආකිණ්ණො විහරති හත්ථීහි හත්ථිනීහි හත්ථිකලභෙහි හත්ථිච්ඡාපෙහි. ඡින්නග්ගානි චෙව තිණානි ඛාදති. ඔභග්ගොභග්ගඤ්චස්ස සාඛාභඞ්ගං ඛාදන්ති. ආවිලානි ච පානීයානි පිවති. ඔගාහා චස්ස උත්තිණ්ණස්ස{2} හත්ථිනියො කායං උපනිඝංසන්තියො ගච්ඡන්ති.
31. අථ ඛො තස්ස හත්ථිනාගස්ස එතදහොසි: “අහං ඛො ආකිණ්ණො විහරාමි හත්ථීහි හත්ථිනීහි හත්ථිකලභෙහි හත්ථිච්ඡාපෙහි. ඡින්නග්ගානි චෙව තිණානි ඛාදාමි. ඔභග්ගොභග්ගඤ්ච මෙ සාඛාභඞ්ගං ඛාදන්ති. ආවිලානි ච පානීයානි පිවාමි. ඔගාහා ච මෙ උත්තිණ්ණස්ස හත්ථිනියො කායං උපනිඝංසන්තියො ගච්ඡන්ති. යන්නූනාහං එකොව ගණස්මා වූපකට්ඨො විහරෙය්ය”න්ති.
32. අථ ඛො සො හත්ථිනාගො යූථා අපක්කම්ම යෙන පාරිලෙය්යකං රක්ඛිතවනසණ්ඩො භද්දසාලමූලං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා සොණ්ඩාය භගවතො පානීයං පරිභොජනීයං උපට්ඨාපෙති. අප්පහරිතඤ්ච කරොති.
33. අථ ඛො තස්ස හත්ථිනාගස්ස එතදහොසි: “අහං ඛො පුබ්බෙ ආකිණ්ණො න ඵාසු විහාසිං හත්ථීහි හත්ථිනීහි හත්ථිකලභෙහි හත්ථිච්ඡාපෙහි. ඡින්නග්ගානි චෙව තිණානි ඛාදිං. ඔභග්ගොභග්ගඤ්ච මෙ සාඛාභඞ්ගං ඛාදිංසු. ආවිලානි ච පානීයානි අපායිං. ඔගාහා ච මෙ උත්තිණ්ණස්ස හත්ථිනියො කායං උපනිඝංසන්තියො අගමංසු. සොම්හි එතරහි එකො අදුතියො සුඛං ඵාසු විහරාමි අඤ්ඤත්රෙව හත්ථීහි හත්ථිනීහි හත්ථිකලභෙහි හත්ථිච්ඡාපෙහී”ති.
34. අථ ඛො භගවා අත්තනො ච පවිවෙකං විදිත්වා තස්ස ච හත්ථිනාගස්ස චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි:
“එතං{3} නාගස්ස නාගෙන ඊසාදන්තස්ස හත්ථිනො, සමෙති චිත්තං චිත්තෙන යදෙකො රමතී වනෙ”ති.
35. අථ ඛො භගවා පාරිලෙය්යකෙ යථාභිරන්තං විහරිත්වා යෙන සාවත්ථි තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන සාවත්ථි තදවසරි. තත්ර සුදං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ.
36. අථ ඛො කොසම්බකා උපාසකා “ඉමෙ ඛො අය්යා කොසම්බකා භික්ඛූ බහුනො අම්හාකං අනත්ථස්ස කාරකා. ඉමෙහි උබ්බාළ්හො භගවා පක්කන්තො. හන්ද මයං අය්යෙ කොසම්බකෙ භික්ඛූ නෙව අභිවාදෙය්යාම, න පච්චුට්ඨෙය්යාම, න අඤ්ජලිකම්මං සාමීචිකම්මං කරෙය්යාම, න සක්කරෙය්යාම, න ගරුං කරෙය්යාම, න මානෙය්යාම, න පූජෙය්යාම{1}, උපගතානම්පි පිණ්ඩකං{2} න දදෙය්යාම{3}, එවං ඉමෙ අම්හෙහි අසක්කරියමානා අගරුකරියමානා අමානියමානා අපූජියමානා අසක්කාරපකතා පක්කමිස්සන්ති වා විබ්භමිස්සන්ති වා භගවන්තං වා පසාදෙස්සන්තී”ති.
37. අථ ඛො කොසම්බකා උපාසකා කොසම්බකෙ භික්ඛූ නෙව අභිවාදෙසුං. න පච්චුට්ඨෙසුං න අඤ්ජලිකම්මං සාමීචිකම්මං අකංසු. න සක්කරිංසු. න ගරුං කරිංසු. න මානෙසුං. න පූජෙසුං. උපගතානම්පි පිණ්ඩකං න අදංසු.
38. අථ ඛො කොසම්බකා භික්ඛූ කොසම්බකෙහි උපාසකෙහි අසක්කරියමානා අගරුකරියමානා අමානියමානා අපූජියමානා අසක්කාරපකතා එවමාහංසු: “හන්ද මයං ආවුසො, සාවත්ථිං ගන්ත්වා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං අධිකරණං වූපසමෙය්යාමා”ති.
39. අථ ඛො කොසම්බකා භික්ඛූ සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරං ආදාය යෙන සාවත්ථි තෙනුපසඞ්කමිංසු.
40. අස්සොසි ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො “තෙ කිර කොසම්බකා භික්ඛූ භණ්ඩනකාරකා කලහකාරකා විවාදකාරකා භස්සකාරකා සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකා සාවත්ථිං ආගච්ඡන්තී”ති.
41. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවන්තං එතදවොච: “තෙ කිර භන්තෙ, කොසම්බකා භික්ඛූ භණ්ඩනකාරකා -පෙ- සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකා සාවත්ථිං ආගච්ඡන්ති. කථාහං භන්තෙ, තෙසු භික්ඛූසු පටිපජ්ජාමී”ති. “තෙන හි ත්වං සාරිපුත්ත, යථා ධම්මො තථා තිට්ඨාහී”ති. “කථාහං භන්තෙ, ජානෙය්යං ධම්මං වා අධම්මං වා?”ති.
42. “අට්ඨාරසහි ඛො සාරිපුත්ත, වත්ථූහි අධම්මවාදී ජානිතබ්බො: ඉධ සාරිපුත්ත, භික්ඛු අධම්මං ධම්මොති දීපෙති, ධම්මං අධම්මොති දීපෙති, අවිනයං විනයොති දීපෙති, විනයං අවිනයොති දීපෙති, අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙන භාසිතං ලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙති, භාසිතං ලපිතං තථාගතෙන අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙති, අනාචිණ්ණං තථාගතෙන ආචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙති, ආචිණ්ණං තථාගතෙන අනාචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙති, අප්පඤ්ඤත්තං තථාගතෙන පඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙති, පඤ්ඤත්තං තථාගතෙන අප්පඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙති, අනාපත්තිං ආපත්තීති දීපෙති, ආපත්තිං අනාපත්තීති දීපෙති, ලහුකං ආපත්තිං ගරුකා ආපත්තීති දීපෙති, ගරුකං ආපත්තිං ලහුකා ආපත්තීති දීපෙති, සාවසෙසං ආපත්තිං අනවසෙසා ආපත්තීති දීපෙති, අනවසෙසං ආපත්තිං සාවසෙසා ආපත්තීති දීපෙති, දුට්ඨුල්ලං ආපත්තිං අදුට්ඨුල්ලා ආපත්තීති දීපෙති, අදුට්ඨුල්ලං ආපත්තිං දුට්ඨුල්ලා ආපත්තීති දීපෙති, ඉමෙහි ඛො සාරිපුත්ත, අට්ඨාරසහි වත්ථූහි අධම්මවාදී ජානිතබ්බො.
43. “අට්ඨාරසහි ච ඛො සාරිපුත්ත, වත්ථූහි ධම්මවාදී ජානිතබ්බො: ඉධ සාරිපුත්ත, භික්ඛු අධම්මං අධම්මොති දීපෙති, ධම්මං ධම්මොති දීපෙති, අවිනයං අවිනයොති දීපෙති, විනයං විනයොති දීපෙති, අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙන අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙති, භාසිතං ලපිතං තථාගතෙන භාසිතං ලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙති, අනාචිණ්ණං තථාගතෙන අනාචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙති, ආචිණ්ණං තථාගතෙන ආචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙති, අප්පඤ්ඤත්තං තථාගතෙන අප්පඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙති, පඤ්ඤත්තං තථාගතෙන පඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙති, අනාපත්තිං අනාපත්තීති දීපෙති, ආපත්තිං ආපත්තීති දීපෙති, ලහුකං ආපත්තිං ලහුකා ආපත්තීති දීපෙති, ගරුකං ආපත්තිං ගරුකා ආපත්තීති දීපෙති, සාවසෙසං ආපත්තිං සාවසෙසා ආපත්තීති දීපෙති, අනවසෙසං ආපත්තිං අනවසෙසා ආපත්තීති දීපෙති, දුට්ඨුල්ලං ආපත්තිං දුට්ඨුල්ලා ආපත්තීති දීපෙති, අදුට්ඨුල්ලං ආපත්තිං අදුට්ඨුල්ලා ආපත්තීති දීපෙති, ඉමෙහි ඛො සාරිපුත්ත, අට්ඨාරසහි වත්ථූහි ධම්මවාදී ජානිතබ්බො”ති.
44. අස්සොසි ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො “තෙ කිර කොසම්බකා භික්ඛූ භණ්ඩනකාරකා -පෙ- සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකා සාවත්ථිං ආගච්ඡන්තී”ති. -පෙ- අස්සොසි ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො -පෙ- අස්සොසි ඛො ආයස්මා මහාකච්චානො -පෙ- අස්සොසි ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො -පෙ- අස්සොසි ඛො ආයස්මා මහාකප්පිනො -පෙ- අස්සොසි ඛො ආයස්මා මහාචුන්දො -පෙ- අස්සොසි ඛො ආයස්මා අනුරුද්ධො -පෙ- අස්සොසි ඛො ආයස්මා රෙවතො -පෙ- අස්සොසි ඛො ආයස්මා උපාලි -පෙ- අස්සොසි ඛො ආයස්මා ආනන්දො -පෙ- අස්සොසි ඛො ආයස්මා රාහුලො ෙ“තෙ කිර කොසම්බකා භික්ඛූ භණ්ඩනකාරකා -පෙ- සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකා සාවත්ථිං ආගච්ඡන්තී”ති.
45. අථ ඛො ආයස්මා රාහුලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාහුලො භගවන්තං එතදවොච: “තෙ කිර භන්තෙ, කොසම්බකා භික්ඛූ භණ්ඩනකාරකා -පෙ- සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකා සාවත්ථිං ආගච්ඡන්ති. කථාහං භන්තෙ තෙසු භික්ඛූසු පටිපජ්ජාමී?”ති. “තෙන හි ත්වං රාහුල, යථා ධම්මො තථා තිට්ඨාහී”ති. “කථාහං භන්තෙ, ජානෙය්යං ධම්මං වා අධම්මං වා?”ති.
46. “අට්ඨාරසහි ඛො රාහුල, වත්ථූහි අධම්මවාදී ජානිතබ්බො: ඉධ රාහුල භික්ඛු, අධම්මං ධම්මොති දීපෙති, ධම්මං අධම්මොති දීපෙති, අවිනයං විනයොති දීපෙති, විනයං අවිනයොති දීපෙති, අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙන භාසිතං ලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙති, භාසිතං ලපිතං තථාගතෙන අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙති, අනාචිණ්ණං තථාගතෙන ආචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙති, ආචිණ්ණං තථාගතෙන අනාචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙති, අප්පඤ්ඤත්තං තථාගතෙන පඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙති, පඤ්ඤත්තං තථාගතෙන අප්පඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙති, අනාපත්තිං ආපත්තීති දීපෙති, ආපත්තිං අනාපත්තීති දීපෙති, ලහුකං ආපත්තිං ගරුකා ආපත්තීති දීපෙති, ගරුකං ආපත්තිං ලහුකා ආපත්තීති දීපෙති, සාවසෙසං ආපත්තිං අනවසෙසා ආපත්තීති දීපෙති, අනවසෙසං ආපත්තිං සාවසෙසා ආපත්තීති දීපෙති, දුට්ඨුල්ලං ආපත්තිං අදුට්ඨුල්ලා ආපත්තීති දීපෙති, අදුට්ඨුල්ලං ආපත්තිං දුට්ඨුල්ලා ආපත්තීති දීපෙති, ඉමෙහි ඛො රාහුල අට්ඨාරසහි වත්ථූහි අධම්මවාදී ජානිතබ්බො.
47. “අට්ඨාරසහි ච ඛො රාහුල, වත්ථූහි ධම්මවාදී ජානිතබ්බො: ඉධ රාහුල, භික්ඛු අධම්මං අධම්මොති දීපෙති, ධම්මං ධම්මොති දීපෙති, අවිනයං අවිනයොති දීපෙති, විනයං විනයොති දීපෙති, අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙන අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙති, භාසිතං ලපිතං තථාගතෙන භාසිතං ලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙති, අනාචිණ්ණං තථාගතෙන අනාචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙති, ආචිණ්ණං තථාගතෙන ආචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙති, අප්පඤ්ඤත්තං තථාගතෙන අප්පඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙති, පඤ්ඤත්තං තථාගතෙන පඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙති, අනාපත්තිං අනාපත්තීති දීපෙති, ආපත්තිං ආපත්තීති දීපෙති, ලහුකං ආපත්තිං ලහුකා ආපත්තීති දීපෙති, ගරුකං ආපත්තිං ගරුකා ආපත්තීති දීපෙති, සාවසෙසං ආපත්තිං සාවසෙසා ආපත්තීති දීපෙති, අනවසෙසං ආපත්තිං අනවසෙසා ආපත්තීති දීපෙති, දුට්ඨුල්ලං ආපත්තිං දුට්ඨුල්ලා ආපත්තීති දීපෙති, අදුට්ඨුල්ලං ආපත්තිං අදුට්ඨුල්ලා ආපත්තීති දීපෙති, ඉමෙහි ඛො රාහුල අට්ඨාරසහි වත්ථූහි ධම්මවාදී ජානිතබ්බො”ති.
48. අස්සොසි ඛො මහාපජාපති ගොතමී “තෙ කිර කොසම්බකා භික්ඛූ භණ්ඩනකාරකා කලහකාරකා විවාදකාරකා භස්සකාරකා සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකා සාවත්ථිං ආගච්ඡන්තී”ති.
49. අථ ඛො මහාපජාපතිගොතමී යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො මහාපජාපති ගොතමී භගවන්තං එතදවොච: “තෙ කිර භන්තෙ, කොසම්බකා භික්ඛූ භණ්ඩනකාරකා -පෙ- සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකා සාවත්ථිං ආගච්ඡන්ති. කථාහං භන්තෙ, තෙසු භික්ඛූසු පටිපජ්ජාමී?”ති. “තෙන හි ත්වං ගොතමි, උභයත්ථ ධම්මං සුණ. උභයත්ථ ධම්මං සුත්වා යෙ තත්ථ භික්ඛූ ධම්මවාදිනො තෙසං දිට්ඨිඤ්ච ඛන්තිඤ්ච රුචිඤ්ච ආදායඤ්ච රොචෙහි. යං ච කිඤ්චි භික්ඛුනිසඞ්ඝෙන භික්ඛුසඞ්ඝතො පච්චාසිංසිතබ්බං{1}, සබ්බං තං ධම්මවාදිතොව පච්චාසිංසිතබ්බ”න්ති.
50. අස්සොසි ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති “තෙ කිර කොසම්බකා භික්ඛූ භණ්ඩනකාරකා -පෙ- සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකා සාවත්ථිං ආගච්ඡන්තී”ති.
51. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති භගවන්තං එතදවොච: “තෙ කිර භන්තෙ, කොසම්බකා භික්ඛූ භණ්ඩනකාරකා -පෙ- සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකා සාවත්ථිං ආගච්ඡන්ති. කථාහං භන්තෙ, තෙසු භික්ඛූසු පටිපජ්ජාමී?”ති. “තෙන හි ත්වං ගහපති, උභයත්ථ දානං දෙහි. උභයත්ථ දානං දත්වා උභයත්ථ ධම්මං සුණ. උභයත්ථ ධම්මං සුත්වා යෙ තත්ථ භික්ඛූ ධම්මවාදිනො, තෙසං දිට්ඨිඤ්ච ඛන්තිඤ්ච රුචිඤ්ච ආදායඤ්ච රොචෙහී”ති.
52. අස්සොසි ඛො විසාඛා මිගාරමාතා “තෙ කිර කොසම්බකා භික්ඛූ භණ්ඩනකාරකා කලහකාරකා විවාදකාරකා භස්සකාරකා සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකා සාවත්ථිං ආගච්ඡන්තී”ති.
53. අථ ඛො විසාඛා මිගාරමාතා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නා ඛො විසාඛා මිගාරමාතා භගවන්තං එතදවොච: “තෙ කිර භන්තෙ, කොසම්බකා භික්ඛූ භණ්ඩනකාරකා කලහකාරකා විවාදකාරකා භස්සකාරකා සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකා සාවත්ථිං ආගච්ඡන්ති. කථාහං භන්තෙ, තෙසු භික්ඛූසු පටිපජ්ජාමී?”ති. “තෙන හි ත්වං විසාඛෙ, උභයත්ථ දානං දෙහි. උභයත්ථ දානං දත්වා උභයත්ථ ධම්මං සුණ. උභයත්ථ ධම්මං සුත්වා යෙ තත්ථ භික්ඛූ ධම්මවාදිනො, තෙසං දිට්ඨිඤ්ච ඛන්තිඤ්ච රුචිඤ්ච ආදායඤ්ච රොචෙහී”ති.
54. අථ ඛො කොසම්බකා භික්ඛූ අනුපුබ්බෙන යෙන සාවත්ථි තදවසරුං.
55. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවන්තං එතදවොච: “තෙ කිර භන්තෙ, කොසම්බකා භික්ඛූ භණ්ඩනකාරකා කලහකාරකා විවාදකාරකා භස්සකාරකා සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකා සාවත්ථිං අනුප්පත්තා. කථන්නු ඛො භන්තෙ, තෙසු භික්ඛූසු සෙනාසනෙ{1} පටිපජ්ජිතබ්බ?”න්ති. “තෙන හි සාරිපුත්ත, විවිත්තං සෙනාසනං දාතබ්බ”න්ති. “සචෙ පන භන්තෙ, විවිත්තං න හොති, කථං පටිපජ්ජිතබ්බ?”න්ති. “තෙන හි සාරිපුත්ත, විවිත්තං කත්වාපි දාතබ්බං. න ත්වෙවාහං සාරිපුත්ත, කෙනචි පරියායෙන වුඩ්ඪතරස්ස භික්ඛුනො සෙනාසනං පටිබාහිතබ්බන්ති, වදාමි. යො පටිබාහෙය්ය, ආපත්ති දුක්කටස්සා”ති. “ආමිසෙ පන භන්තෙ, කථං පටිපජ්ජිතබ්බ?”න්ති. “ආමිසං ඛො සාරිපුත්ත, සබ්බෙසං සමකං භාජෙතබ්බ”න්ති.
56. අථ ඛො තස්ස උක්ඛිත්තකස්ස භික්ඛුනො ධම්මඤ්ච විනයඤ්ච පච්චවෙක්ඛන්තස්ස එතදහොසි: “ආපත්ති එසා. නෙසා අනාපත්ති. ආපන්නොම්හි. නම්හි අනාපන්නො. උක්ඛිත්තොම්හි. නම්හි අනුක්ඛිත්තො. ධම්මිකෙනම්හි කම්මෙන උක්ඛිත්තො අකුප්පෙන ඨානාරහෙනා”ති.
57. අථ ඛො සො උක්ඛිත්තකො භික්ඛු යෙන උක්ඛිත්තානුවත්තකා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා උක්ඛිත්තානුවත්තකෙ භික්ඛූ එතදවොච: “ආපත්ති එසා ආවුසො. නෙසා අනාපත්ති. ආපන්නොම්හි. නම්හි අනාපන්නො. උක්ඛිත්තොම්හි. නම්හි අනුක්ඛිත්තො. ධම්මිකෙනම්හි කම්මෙන උක්ඛිත්තො අකුප්පෙන ඨානාරහෙන. එථ, මං ආයස්මන්තො ඔසාරෙථා”ති.
58. අථ ඛො තෙ උක්ඛිත්තානුවත්තකා භික්ඛූ තං උක්ඛිත්තකං භික්ඛුං ආදාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං: “අයං භන්තෙ, උක්ඛිත්තකො භික්ඛු එවමාහ: ‘ආපත්ති එසා, ආවුසො. නෙසා අනාපත්ති. ආපන්නොම්හි. නම්හි අනාපන්නො. උක්ඛිත්තොම්හි. නම්හි අනුක්ඛිත්තො. ධම්මිකෙනම්හි කම්මෙන උක්ඛිත්තො අකුප්පෙන ඨානාරහෙන. එථ, මං ආයස්මන්තො ඔසාරෙථා’ති. කථන්නු ඛො භන්තෙ{2} පටිපජ්ජිතබ්බ?”න්ති. “ආපත්ති එසා භික්ඛවෙ. නෙසා අනාපත්ති. ආපන්නො එසො භික්ඛු. නෙසො භික්ඛු අනාපන්නො. උක්ඛිත්තො එසො භික්ඛු. නෙසො භික්ඛු අනුක්ඛිත්තො. ධම්මිකෙන කම්මෙන උක්ඛිත්තො අකුප්පෙන ඨානාරහෙන. යතො ච ඛො සො භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආපන්නො ච, උක්ඛිත්තො ච, පස්සති ච, තෙන හි භික්ඛවෙ, තං භික්ඛුං ඔසාරෙථා”ති.
59. අථ ඛො තෙ උක්ඛිත්තානුවත්තකා භික්ඛූ තං උක්ඛිත්තකං භික්ඛුං ඔසාරෙත්වා යෙන උක්ඛෙපකා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමිංසු. උපසඞ්කමිත්වා උක්ඛෙපකෙ භික්ඛූ එතදවොචුං: “යස්මිං ආවුසො, වත්ථුස්මිං අහොසි සඞ්ඝස්ස භණ්ඩනං කලහො විග්ගහො විවාදො සඞ්ඝභෙදො සඞ්ඝරාජි සඞ්ඝවවත්ථානං සඞ්ඝනානාකරණං, සො එසො භික්ඛු ආපන්නො ච, උක්ඛිත්තො ච පස්සී ච, ඔසාරිතො ච. හන්ද මයං{1} ආවුසො තස්ස වත්ථුස්ස වූපසමාය සඞ්ඝසාමග්ගිං කරොමා”ති.
60. අථ ඛො තෙ උක්ඛෙපකා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං: “තෙ භන්තෙ, උක්ඛිත්තානුවත්තකා භික්ඛූ එවමාහංසු: ‘යස්මිං ආවුසො, වත්ථුස්මිං අහොසි සඞ්ඝස්ස භණ්ඩනං කලහො විග්ගහො විවාදො සඞ්ඝභෙදො සඞ්ඝරාජි සඞ්ඝවවත්ථානං සඞ්ඝනානාකරණං, සො එසො භික්ඛු ආපන්නො ච, උක්ඛිත්තො ච, පස්සි ච, ඔසාරිතො ච. හන්ද මයං ආවුසො, තස්ස වත්ථුස්ස වූපසමාය සඞ්ඝසාමග්ගිං කරොමා’ති. කථං නු ඛො භන්තෙ, පටිපජ්ජිතබ්බ”න්ති. යතො ච ඛො සො භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආපන්නො ච, උක්ඛිත්තො ච, පස්සි ච, ඔසාරිතො ච, තෙන හි භික්ඛවෙ, සඞ්ඝො තස්ස වත්ථුස්ස වූපසමාය සඞ්ඝසාමග්ගිං කරොතු. එවඤ්ච පන භික්ඛවෙ, කාතබ්බො: සබ්බෙහෙව එකජ්ඣං සන්නිපතිතබ්බං ගිලානෙහි ච අගිලානෙහි ච. න කෙහිචි ඡන්දො දාතබ්බො. සන්නිපතිත්වා ව්යත්තෙන භික්ඛුනා පටිබලෙන සඞ්ඝො ඤාපෙතබ්බො:
61. ‘සුණාතු මෙ භන්තෙ, සඞ්ඝො. යස්මිං වත්ථුස්මිං අහොසි සඞ්ඝස්ස භණ්ඩනං කලහො විග්ගහො විවාදො සඞ්ඝභෙදො සඞ්ඝරාජි සඞ්ඝවවත්ථානං සඞ්ඝනානාකරණං, සො එසො භික්ඛු ආපන්නො ච, උක්ඛිත්තො ච, පස්සි ච, ඔසාරිතො ච. යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං, සඞ්ඝො තස්ස වත්ථුස්ස වූපසමාය සඞ්ඝසාමග්ගිං කරෙය්ය. එසා ඤත්ති.
“සුණාතු මෙ භන්තෙ, සඞ්ඝො. යස්මිං වත්ථුස්මිං අහොසි සඞ්ඝස්ස භණ්ඩනං කලහො විග්ගහො විවාදො සඞ්ඝභෙදො සඞ්ඝරාජි සඞ්ඝවවත්ථානං සඞ්ඝනානාකරණං, සො එසො භික්ඛු ආපන්නො ච, උක්ඛිත්තො ච, පස්සි ච, ඔසාරිතො ච. සඞ්ඝො තස්ස වත්ථුස්ස වූපසමාය සඞ්ඝසාමග්ගිං කරොති. යස්සායස්මතො ඛමති තස්ස වත්ථුස්ස වූපසමාය සඞ්ඝසාමග්ගියා කරණං, සො තුණ්හස්ස. යස්ස නක්ඛමති, සො භාසෙය්ය.
“කතා සඞ්ඝෙන තස්ස වත්ථුස්ස වූපසමාය සඞ්ඝසාමග්ගි. නිහතා සඞ්ඝරාජි. නිහතො සඞ්ඝභෙදො{2}. ඛමති සඞ්ඝස්ස. තස්මා තුණ්හී. එවමෙතං ධාරයාමී’ති. තාවදෙව උපොසථො කාතබ්බො. පාතිමොක්ඛං උද්දිසිතබ්බ”න්ති.
62. අථ ඛො ආයස්මා උපාලි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා උපාලි භගවන්තං එතදවොච: යස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං හොති සඞ්ඝස්ස භණ්ඩනං කලහො විග්ගහො විවාදො සඞ්ඝභෙදො සඞ්ඝරාජී සඞ්ඝවවත්ථානං සඞ්ඝනානාකරණං, සඞ්ඝො තං වත්ථුං අවිනිච්ඡිනිත්වා අමූලා මූලං ගන්ත්වා සඞ්ඝසාමග්ගිං කරොති, ධම්මිකා නු ඛො සා භන්තෙ, සඞ්ඝසාමග්ගී?”ති.
“යස්මිං උපාලි, වත්ථුස්මිං හොති සඞ්ඝස්ස භණ්ඩනං කලහො විග්ගහො විවාදො සඞ්ඝභෙදො සඞ්ඝරාජි සඞ්ඝවවත්ථානං සඞ්ඝනානාකරණං, සඞ්ඝො තං වත්ථුං අවිනිච්ඡිනිත්වා අමූලා මූලං ගන්ත්වා සඞ්ඝසාමග්ගිං කරොති, අධම්මිකා සා උපාලි, සඞ්ඝසාමග්ගී”ති.
“යස්මිං පන, භන්තෙ වත්ථුස්මිං හොති සඞ්ඝස්ස භණ්ඩනං කලහො විග්ගහො විවාදො සඞ්ඝභෙදො සඞ්ඝරාජි සඞ්ඝවවත්ථානං සඞ්ඝනානාකරණං, සඞ්ඝො තං වත්ථුං විනිච්ඡිනිත්වා මූලා මූලං ගන්ත්වා සඞ්ඝසාමග්ගිං කරොති, ධම්මිකා නු ඛො සා භන්තෙ, සඞ්ඝසාමග්ගී”ති?
“යස්මිං, උපාලි, වත්ථුස්මිං හොති සඞ්ඝස්ස භණ්ඩනං කලහො විග්ගහො විවාදො සඞ්ඝභෙදො සඞ්ඝරාජි සඞ්ඝවවත්ථානං සඞ්ඝනානාකරණං, සඞ්ඝො තං වත්ථුං විනිච්ඡිනිත්වා මූලා මූලං ගන්ත්වා සඞ්ඝසාමග්ගිං කරොති, ධම්මිකා සා, උපාලි, සඞ්ඝසාමග්ගී”ති.
63. “කති නු ඛො භන්තෙ, සඞ්ඝසාමග්ගියො?”ති. “ද්වෙමා උපාලි, සඞ්ඝසාමග්ගියො. අත්ථුපාලි සඞ්ඝසාමග්ගි, අත්ථාපෙතා බ්යඤ්ජනුපෙතා. අත්ථුපාලි, සඞ්ඝසාමග්ගි අත්ථුපෙතා ච ව්යඤ්ජනුපෙතා ච.
64. “කතමා ච සා උපාලි, සඞ්ඝසාමග්ගි අත්ථාපෙතා ව්යඤ්ජනූපෙතා? යස්මිං උපාලි, වත්ථුස්මිං හොති සඞ්ඝස්ස භණ්ඩනං කලහො විග්ගහො විවාදො සඞ්ඝභෙදො සඞ්ඝරාජි සඞ්ඝවවත්ථානං සඞ්ඝනානාකරණං, සඞ්ඝො තං වත්ථුං අවිනිච්ඡිනිත්වා අමූලා මූලං ගන්ත්වා සඞ්ඝසාමග්ගිං කරොති, අයං වුච්චති උපාලි, සඞ්ඝසාමග්ගි අත්ථාපෙතා ව්යඤ්ජනුපෙතා.
65. “කතමා ච සා උපාලි, සඞ්ඝසාමග්ගි අත්ථුපෙතා{1} ච ව්යඤ්ජනුපෙතා ච? යස්මිං උපාලි, වත්ථුස්මිං හොති සඞ්ඝස්ස භණ්ඩනං කලහො විග්ගහො විවාදො සඞ්ඝභෙදො සඞ්ඝරාජි සඞ්ඝවවත්ථානං සඞ්ඝනානාකරණං, සඞ්ඝො තං වත්ථුං විනිච්ඡිනිත්වා මූලා මූලං ගන්ත්වා සඞ්ඝසාමග්ගිං කරොති, අයං වුච්චති, උපාලි, සඞ්ඝසාමග්ගි අත්ථුපෙතා ච ව්යඤ්ජනූපෙතා ච. ඉමා ඛො උපාලි, ද්වෙ සඞ්ඝසාමග්ගියො”ති.
66. අථ ඛො ආයස්මා උපාලි, උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි:-
67. “සඞ්ඝස්ස කිච්චෙසු ච මන්තණාසු ච අත්ථෙසු ජාතෙසු විනිච්ඡයෙසු ච, කථම්පකාරොධ නරො මහත්ථිකො භික්ඛු කථං හොතිධ පග්ගහාරහො”ති.
68. “අනානුවජ්ජො{1} පඨමෙන සීලතො අවෙක්ඛිතාචාරො සුසංවුතින්ද්රියො, පච්චත්ථිකා නොපවදෙන්ති{2} ධම්මතො න හිස්ස තං හොති වදෙය්යු යෙන නං.
69. සො තාදිසො සීලවිසුද්ධියා ඨිතො විසාරදො හොති විසය්හ භාසති, නච්ඡම්භති පරිසගතො න වෙධති අත්ථං න හාපෙති අනුය්යුතං භණං.
70. තථෙව පඤ්හං පරිසාසු පුච්ඡිතො න චෙව පජ්ඣායති න මඞ්කු හොති, සො කාලාගතං{3} බ්යාකරණාරහං වචො රඤ්ජෙති විඤ්ඤූපරිසං විචක්ඛණො.
71. සගාරවො වුඩ්ඪතරෙසු භික්ඛුසු ආචෙරකම්හි ච සකෙ විසාරදො, අලං පමෙතුං පගුණො කථෙතවෙ පච්චත්ථිකානඤ්ච විසන්ධිධිකොවිදො{4}.
72. පච්චත්ථිකා යෙන වජන්ති නිග්ගහං මහාජනො සඤ්ඤපනඤ්ච{5} ගච්ඡති, සකඤ්ච ආදායං සමයං{6} න රිඤ්චති සො බ්යාකරං{7} පඤ්හමනූපඝාතිකං.
73. දූතෙය්යකම්මෙසු අලං සමුග්ගහො සඞ්ඝස්ස කිච්චෙසු ච ආහුනං යථා, කරං වචො භික්ඛුගණෙන පෙසිතො අහං කරොමීති න තෙන මඤ්ඤති.
74. ආපජ්ජතෙ{8} යාවතකෙසු වත්ථුසු ආපත්තියා හොති යථා ච වුට්ඨිති, එතෙ විභඞ්ගා උභයෙස්ස සාගතා ආපත්තිවුට්ඨානපදස්ස කොවිදො.
75. නිස්සාරණං ගච්ඡති යානි චාචරං නිස්සාරිතො හොති යථා ච වත්ථුනා{9}, ඔසාරණං තංවුසිතස්ස ජන්තුනො එතම්පි ජානාති විභඞ්ගකොවිදො.
76. සගාරවො වුඩ්ඪතරෙසු භික්ඛූසු නවෙසු ථෙරෙසු ච මජ්ඣිමෙසු{10}; මහාජනස්සත්ථචරොධ පණ්ඩිතො සො තාදිසො භික්ඛු ඉධ පග්ගහාරහො”ති.
කොසම්බක්ඛන්ධකො නිට්ඨිතො දසමො.
තස්ස උද්දානං:
1. කොසම්බියං ජිනවරො විවාදාපත්තිදස්සනෙ, උක්ඛිපෙය්ය{1} යස්මිං තස්මිං සද්ධායාපත්ති දෙසයෙ.
2. අන්තොසීමාය{2} තත්ථෙව බාලකඤ්චෙව වංසදා{3}, පාරිලෙය්යඤ්ච{4} සාවත්ථි, සාරිපුත්තො ච කොලිතො.
3. මහාකස්සපකච්චානා, කොට්ඨිකො කප්පිනෙනච{5}, මහාචුන්දො ච අනුරුද්ධො රෙවතො උපාලි චුභයෙ{6}.
4. ආනන්දො රාහුලො චෙව ගොතමී නාථපිණ්ඩිකො, විසාඛා මිගාරමාතා ච{7} .................................................. සෙනාසනං විවිත්තඤ්ච ආමිසං සමකං දදෙ{8}.
5. න කෙහි{9} ඡන්දො දාතබ්බො, උපාලිපරිපුච්ඡිතො, අනානුවජ්ජොධිසීලෙන{10} සාමග්ගී ජිනසාසනෙති.
මහාවග්ගො සමත්තො.