“අතිචිරං සම්ම සත්තවස්සානි. නාහං සක්කොමි සත්තවස්සානි ආගමෙතුන්ති”.
“ආගමෙහි සම්ම ඡ වස්සානි -පෙ- පඤ්චවස්සානි -පෙ- චත්තාරි වස්සානි -පෙ- තීණි වස්සානි -පෙ- ද්වෙ වස්සානි -පෙ- එකං වස්සං. එකස්ස වස්සස්ස අච්චයෙන උභො අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිස්සාමා”ති.
“අතිචිරං සම්ම එක වස්සං නාහං සක්කොමි එකං වස්සං ආගමෙතුන්ති”.
“ආගමෙහි සම්ම සත්ත මාසෙ. සත්තන්නං මාසානං අච්චයෙන උභො අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිස්සාමා”ති.
“අතිචිරං සම්ම සත්ත මාසා. නාහං සක්කොමි සත්ත මාසෙ ආගමෙතුන්ති”.
“ආගමෙහි සම්ම ඡ මාසෙ -පෙ- පඤ්ච මාසෙ -පෙ- චත්තාරො මාසෙ -පෙ- තයො මාසෙ -පෙ- ද්වෙ මාසෙ -පෙ- එකං මාසං -පෙ- අද්ධමාසං. අද්ධමාසස්ස අච්චයෙන උභො පි අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිස්සාමා”ති.
“අතිචිරං සම්ම අඩ්ඪමාසො. නාහං සක්කොමි අද්ධමාසං ආගමෙතුන්ති”.
“ආගමෙහි සම්ම, සත්තාහං යාවාහං පුත්තෙ ච භාතරෙ ච රජ්ජං නීය්යාදෙමී”ති.
“න චිරං සම්ම සත්තාහො ආගමෙස්සාමී”ති.
4. අථ ඛො භද්දියො ච සක්යරාජා අනුරුද්ධො ච ආනන්දො ච භගු ච කිම්බිලො ච දෙවදත්තො ච උපාලිකප්පකෙන සත්තමා යථා පුරෙ චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය උය්යානභූමිං නීයන්ති එවමෙව චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය නීය්යංසු. තෙ දූරං ගන්ත්වා සෙනං නිවත්තාපෙත්වා පරවිසයං ඔක්කමිත්වා ආභරණං ඔමුඤ්චිත්වා උත්තරාසඞ්ගෙන භණ්ඩිකං බන්ධිත්වා උපාලිං කප්පකං එතදවොචුං:: “හන්ද භණෙ උපාලි නිවත්තස්සු. අලං තෙ එත්තකං ජීවිකායා”ති.
අථ ඛො උපාලිස්ස කප්පකස්ස නිවත්තන්තස්ස එතදහොසි: “චණ්ඩා ඛො සාකියා. ඉමිනා කුමාරා නිප්පාතිතාති ඝාතාපෙය්යුම්පි මං. ඉමෙ හි නාම සක්යකුමාරා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිස්සන්ති. කිමඞ්ග පනාහන්ති” සො භණ්ඩිකං මුඤ්චිත්වා තං භණ්ඩං රුක්ඛෙ ආලග්ගෙත්වා ‘යො පස්සති දින්නඤ්ඤෙව හරතූ’ති වත්වා යෙන තෙ සක්යකුමාරා තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසාසුං ඛො තෙ සක්යකුමාරා උපාලිං කප්පකං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන උපාලිං කප්පකං එතදවොචුං:: “කිස්ස භණෙ උපාලි නිවත්තොසී”ති.
“ඉධ මෙ අය්යපුත්තා නිවත්තන්තස්ස එතදහොසි: ‘චණ්ඩා ඛො සාකියා ඉමිනා කුමාරා නිප්පාතිතාති ඝාතාපෙය්යුම්පි මං. ඉමෙ හි නාම සක්යකුමාරා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිස්සන්ති. කිමඞ්ගපනාහන්ති, සො ඛො අහං අය්යපුත්තා භණ්ඩිකං මුඤ්චිත්වා තං භණ්ඩං රුක්ඛෙ ආලග්ගෙත්වා ‘යො පස්සති දින්නඤ්ඤෙව හරතූ’ති වත්වා තතොම්හි පටිනිවත්තො”ති.
“සුට්ඨු භණෙ උපාලි, අකාසි යං න නිවත්තො. චණ්ඩා ඛො සාකියා. ඉමිනා කුමාරා නිප්පාතිතාති ඝාතාපෙය්යුම්පි තන්ති”.
5. අථ ඛො සක්යකුමාරා උපාලිං කප්පකං ආදාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ සක්යකුමාරා භගවන්තං එතදවොචුං: “මයං භන්තෙ සාකියා නාම මානස්සිනො. අයං භන්තෙ උපාලි කප්පකො අම්හාකං දීඝරත්තං පරිචාරකො. ඉමං භගවා පඨමං පබ්බාජෙතු. ඉමස්ස මයං අභිවාදනං පච්චුට්ඨානං අඤ්ජලිකම්මං සාමීචිකම්මං කරිස්සාම. එවං අම්හාකං සාකියානං සාකියමානො නිම්මානීයිස්සතී”ති{1}.
අථ ඛො භගවා උපාලිං කප්පකං පඨමං පබ්බාජෙසි, පච්ඡා තෙ සක්යකුමාරෙ. අථ ඛො ආයස්මා භද්දියො තෙනෙව අන්තරවස්සෙන තිස්සො විජ්ජා සච්ඡාකාසි. ආයස්මා අනුරුද්ධො දිබ්බචක්ඛුං උප්පාදෙසි. ආයස්මා ආනන්දො සොතාපත්තිඵලං සච්ඡාකාසි. දෙවදත්තො පොථුජ්ජනිකං ඉද්ධිං අභිනිප්ඵාදෙසි.
තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා භද්දියො අරඤ්ඤගතොපි රුක්ඛමූලගතොපි සුඤ්ඤාගාරගතොපි අභික්ඛණං උදානං උදානෙසි ‘අහො සුඛං අහො සුඛන්ති’. අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං: – “ආයස්මා භන්තෙ භද්දියො අරඤ්ඤගතොපි රුක්ඛමූලගතොපි සුඤ්ඤාගාරගතොපි අභික්ඛණං උදානං උදානෙති ‘අහො සුඛං අහො සුඛන්ති’. නිස්සංසයං ඛො භන්තෙ ආයස්මා භද්දියො අනභිරතො ව බ්රහ්මචරියං චරති. තඤ්ඤෙව වා පුරිමං රජ්ජසුඛං සමනුස්සරන්තො අරඤ්ඤගතො පි රුක්ඛමූලගතො පි සුඤ්ඤාගාරගතො පි අභික්ඛණං උදානං උදානෙති ‘අහො සුඛං අහො සුඛන්ති”.
6. අථ ඛො භගවා අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ආමන්තෙසි: “එහි ත්වං භික්ඛු මම වචනෙන භද්දියං භික්ඛුං ආමන්තෙහි: ‘සත්ථා තං ආවුසො භද්දිය ආමන්තෙතීති”. “එවං භන්තෙ”ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා භද්දියො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං භද්දියං එතදවොච: ‘සත්ථා තං ආවුසො භද්දිය ආමන්තෙතී’ති.
“එවමාවුසො”ති ඛො ආයස්මා භද්දියො තස්ස භික්ඛුනො පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං භද්දියං භගවා එතදවොච: “සච්චං කිර ත්වං භද්දිය අරඤ්ඤගතො පි රුක්ඛමූලගතො පි සුඤ්ඤාගාරගතො පි අභික්ඛණං උදානං උදානෙසි අහො සුඛං අහො සුඛන්ති.”
“එවං භන්තෙ”ති.
“කිං පන ත්වං භද්දිය අත්ථවසං සම්පස්සමානො අරඤ්ඤගතො පි රුක්ඛමූලගතො පි සුඤ්ඤාගාරගතො පි අභික්ඛණං උදානං උදානෙසි අහො සුඛං අහො සුඛන්ති.”
“පුබ්බෙ මෙ භන්තෙ රඤ්ඤො සතොපි අන්තොපි අන්තෙපුරෙ රක්ඛා සුසංවිහිතා හොති. බහිපි අන්තෙපුරෙ රක්ඛා සුසංවිහිතා හොති. අන්තොපි නගරෙ රක්ඛා සුසංවිහිතා හොති. බහිපි නගරෙ රක්ඛා සුසංවිහිතා හොති. අන්තොපි ජනපදෙ රක්ඛා සුසංවිහිතා හොති. බහිපි ජනපදෙ රක්ඛා සුසංවිහිතා හොති. සො ඛො අහං භන්තෙ එවං රක්ඛිතොපි ගොපිතොපි සන්තො භීතො උබ්බිග්ගො උස්සඞ්කී උත්රසෙතා විහරාමි. එතරහි ඛො පනාහං භන්තෙ එකො අරඤ්ඤගතො’ පි රුක්ඛමූලගතො’ පි සුඤ්ඤාගාරගතො’ පි අභීතො අනුබ්බිග්ගො අනුස්සඞ්කී අනුත්රස්තො අප්පොස්සුක්කො පන්නලොමො පරදවුත්තො{1} මිගභූතෙන චෙතසා විහරාමි. ඉමම්පි{2} ඛො අහං භන්තෙ අත්ථවසං සම්පස්සමානො අරඤ්ඤගතොපි රුක්ඛමූලගතොපි සුඤ්ඤාගාරගතොපි අභික්ඛණං උදානං උදානෙමි ‘අහො සුඛං අහො සුඛන්ති”.
අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි:
යස්සන්තරතො න සන්ති කොපා ඉති භවාභවතඤ්ච වීතිවත්තො තං විගතභයං සුඛිං අසොකං දෙවා නානුභවන්ති දස්සනායාති.
7. අථ ඛො භගවා අනුපියායං යථාභිරන්තං විහරිත්වා යෙන කොසම්බී තෙන චාරිකං චරමානො යෙන කොසම්බී තදවසරි. තත්ර සුදං භගවා කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. අථ ඛො දෙවදත්තස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි: “කිං නු ඛො අහං පසාදෙය්යං යස්මිං මෙ පසන්නෙ බහුලාභසක්කාරො උප්පජ්ජෙය්යා”ති.
අථ ඛො දෙවදත්තස්ස එතදහොසි: “අයං ඛො අජාතසත්තු කුමාරො තරුණො චෙව ආයතිං භද්දො ච, යන්නූනාහං අජාතසත්තුං කුමාරං පසාදෙය්යං. තස්මිං මෙ පසන්නෙ බහුලාභසක්කාරො උප්පජ්ජිස්සතී”ති.
අථ ඛො දෙවදත්තො සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන රාජගහං තෙන පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන යෙන රාජගහං තදවසරි. අථ ඛො දෙවදත්තො සකවණ්ණං පටිසංහරිත්වා කුමාරකවණ්ණං අභිනිම්මිනිත්වා අහිමෙඛලිකාය අජාතසත්තුස්ස කුමාරස්ස උච්ඡඞ්ගෙ පාතුරහොසි. අථ ඛො අජාතසත්තු කුමාරො භීතො අහොසි උබ්බිග්ගො උස්සඞ්කී උත්රස්තො. අථ ඛො දෙවදත්තො අජාතසත්තුං කුමාරං එතදවොච: “භායසි මං ත්වං කුමාරාති”.
“ආම භායාමි. කොසි ත්වන්ති”.
“අහං දෙවදත්තො”ති.
“සචෙ ඛො ත්වං භන්තෙ අය්යො දෙවදත්තො, ඉඞ්ඝ සකෙනෙ ව වණ්ණෙන පාතුභවස්සූ”ති.
8. අථ ඛො දෙවදත්තො කුමාරකවණ්ණං පටිසංහරිත්වා සඞ්ඝාටිපත්තචීවරධරො අජාතසත්තුස්ස කුමාරස්ස පුරතො අට්ඨාසි. අථ ඛො අජාතසත්තු කුමාරො දෙවදත්තස්ස ඉමිනා ඉද්ධිපාටිහාරියෙන අභිප්පසන්නො පඤ්චහි රථසතෙහි සායං පාතං උපට්ඨානං ගච්ඡති. පඤ්ච ච ථාලිපාකසතානි භත්තාභිහාරො අභිහරීයති.
අථ ඛො දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකෙන අභිභූතස්ස පරියාදින්නචිත්තස්ස එවරූපං ඉච්ඡාගතං උප්පජ්ජි ‘අහං භික්ඛුසඞ්ඝං පරිහරිස්සාමී’ති සහ චිත්තුප්පාදා’ව දෙවදත්තො තස්සා ඉද්ධියා පරිහායි.
තෙන ඛො පන සමයෙන කකුධො නාම කොලියපුත්තො ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස උපට්ඨාකො අධුනා කාලකතො අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො. තස්ස එවරූපො අත්තභාවපටිලාභො හොති සෙය්යථාපි නාම ද්වෙ වා තීණි වා මාගධකානි ගාමක්ඛෙත්තානි. සො තෙන අත්තභාවප්පටිලාභෙන නෙව අත්තානං න පරං ව්යාබාධෙති.
අථ ඛො කකුධො දෙවපුත්තො යෙනායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තෙනුපසඞ්කමි උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි, එකමන්තං ඨිතො ඛො කකුධො දෙවපුත්තො ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං එතදවොච: දෙවදත්තස්ස භන්තෙ ලාභසක්කාරසිලොකෙන අභිභූතස්ස පරියාදින්නචිත්තස්ස එවරූපං ඉච්ඡාගතං උප්පජ්ජි ‘අහං භික්ඛුසඞ්ඝං පරිහරිස්සාමී’ති. සහ චිත්තුප්පාදාව භන්තෙ දෙවදත්තො තස්සා ඉද්ධියා පරිහීනො’ති. ඉදමවොච කකුධො දෙවපුත්තො. ඉදං වත්වා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙව අන්තරධායි.
9. අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භගවන්තං එතදවොච: කකුධො නාම භන්තෙ කොලියපුත්තො මම උපට්ඨාකො අධුනා කාලකතො අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො. තස්ස එවරූපො අත්තභාවපටිලාභො සෙය්යථාපි නාම ද්වෙ වා තීණි වා මාගධකානි ගාමක්ඛෙත්තානි, සො තෙන අත්තභාවපටිලාභෙන නෙව අත්තානං න පරං ව්යාබාධෙති. අථ ඛො භන්තෙ කකුධො දෙවපුත්තො යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො භන්තෙ කකුධො දෙවපුත්තො මං එතදවො: දෙවදත්තස්ස භන්තෙ ලාභසක්කාරසිලොකෙන අභිභූතස්ස පරියාදින්නචිත්තස්ස එවරූපං ඉච්ඡාගතං උප්පජ්ජි: අහං භික්ඛුසඞ්ඝං පරිහරිස්සාමීති. සහ චිත්තුප්පාදාව භන්තෙ දෙවදත්තො තස්සා ඉද්ධියා පරිහීනොති. ඉදමවොච භන්තෙ කකුධො දෙවපුත්තො. ඉදං වත්වා මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙව අන්තරධායීති.
“කිං පන තෙ මොග්ගල්ලාන කකුධො දෙවපුත්තො චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො යං කිඤ්චි කකුධො දෙවපුත්තො භාසති ‘සබ්බන්තං තථෙව හොති නො අඤ්ඤථා’ති”ති.
“චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො ච මෙ භන්තෙ කකුධො දෙවපුත්තො යං කිඤ්චි කකුධො දෙවපුත්තො භාසති සබ්බන්තං තථෙව හොති, නො අඤ්ඤථා”ති.
“රක්ඛස්සෙතං මොග්ගල්ලාන වාචං රක්ඛස්සෙතං මොග්ගල්ලාන වාචං. ඉදානි සො මොඝපුරිසො අත්තනා ව අත්තානං පාතුකරිස්සතී”ති.
10. “පඤ්චිමෙ මොග්ගල්ලාන සත්ථාරො සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ පඤ්ච;
ඉධ මොග්ගල්ලාන එකච්චො සත්ථා අපරිසුද්ධසීලො සමානො පරිසුද්ධසීලොම්හීති පටිජානාති පරිසුද්ධං මෙ සීලං පරියොදාතං අසඞ්කිලිට්ඨන්ති. තමෙනං සාවකා එවං ජානන්ති: අයං ඛො භවං සත්ථා අපරිසුද්ධසීලො සමානො පරිසුද්ධසීලොම්හීති පටිජානාති, පරිසුද්ධං මෙ සීලං පරියොදාතං අසඞ්කිලිට්ඨන්ති. මයං චෙව ඛො පන ගිහීනං ආරොචෙය්යාම, නාස්සස්ස මනාපං. යං ඛො පනස්ස අමනාපං කථං තං මයං තෙන සමුදාචරෙය්යාම සම්මන්නති ඛො පන චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන. යං තුමො කරිස්සති තුමොව තෙන පඤ්ඤායිස්සතීති.{1}
එවරූපං ඛො මොග්ගල්ලාන සත්ථාරං සාවකා සීලතො රක්ඛන්ති. එවරූපො ච පන සත්ථා සාවකෙහි සීලතො රක්ඛං පච්චාසීසති.{2}
පුන ච පරං මොග්ගල්ලාන ඉධෙකච්චො සත්ථා අපරිසුද්ධාජීවො සමානො ‘පරිසුද්ධාජීවොම්හී’ති පටිජානාති ‘පරිසුද්ධො මෙ ආජීවො පරියොදාතො අසංකිලිට්ඨො’ති. තමෙනං සාවකා එවං ජානන්ති; අයං ඛො භවං සත්ථා අපරිසුද්ධාජීවො සමානො පරිසුද්ධාජීවොම්හීති පටිජානාති පරිසුද්ධො මෙ ආජීවො පරියොදාතො අසඞ්කිලිට්ඨො’ති. මයං චෙව ඛො පන ගිහීනං ආරොචෙය්යාම නාස්සස්ස මනාපං යං ඛො පනස්ස අමනාපං කථං න මයං තෙන සමුදාචරෙය්යාම? සම්මන්නති ඛො පන චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන. යං තුමො කරිස්සති තුමො ව තෙන පඤ්ඤායිස්සතීති.
එවරූපං ඛො මොග්ගල්ලාන සත්ථාරං සාවකා ආජීවතො රක්ඛන්ති. එවරූපො ච පන සත්ථා සාවකෙහි ආජීවතො රක්ඛං පච්චාසිංසති.
පුන ච පරං මොග්ගල්ලාන ඉධෙකච්චො සත්ථා අපරිසුද්ධධම්මදෙසනො සමානො ‘පරිසුද්ධධම්මදෙසනොම්හී’ති පටිජානාති ‘පරිසුද්ධා මෙ ධම්මදෙසනා පරියොදාතා අසඞ්කිලිට්ඨා’ති. තමෙනං සාවකා එවං ජානන්ති: අයං ඛො භවං සත්ථා අපරිසුද්ධධම්මදෙසනො සමානො පරිසුද්ධධම්මදෙසනොම්හීති පටිජානාති පරිසුද්ධා මෙ ධම්මදෙසනා පරියොදාතා අසඞ්කිලිට්ඨා’ති ච. මයං චෙව ඛො පන ගිහීනං ආරොචෙය්යාම නාස්සස්ස මනාපං,
යං ඛො පනස්ස අමනාපං කථං තං මයං තෙන සමුදාචරෙය්යාම සම්මන්නති ඛො පන චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන යං තුමො කරිස්සති තුමො’ව තෙන පඤ්ඤායිස්සතී’ති.
එවරූපං ඛො මොග්ගල්ලාන සත්ථාරං සාවකා ධම්මදෙසනතො රක්ඛන්ති. එවරූපො ච පන සත්ථා සාවකෙහි ධම්මදෙසනතො රක්ඛං පච්චාසිංසති.
පුන ච පරං මොග්ගල්ලාන ඉධෙකච්චො සත්ථා අපරිසුද්ධවෙය්යාකරණො සමානො පරිසුද්ධවෙය්යාකරණොම්හීති පටිජානාති පරිසුද්ධං මෙ වෙය්යාකරණං පරියොදාතං අසඞ්කිලිට්ඨන්ති. තමෙනං සාවකා එවං ජානන්ති: “අයං ඛො භවං සත්ථා අපරිසුද්ධවෙය්යාකරණො සමානො පරිසුද්ධවෙය්යාකරණොම්හීති පටිජානාති පරිසුද්ධං මෙ වෙය්යාකරණං පරියොදාතං අසඞ්කිලිට්ඨන්ති. මයං චෙව ඛො පන ගිහීනං ආරොචෙය්යාම නාස්සස්ස මනාපං. යං ඛො පනස්ස අමනාපං කථං තං මයං තෙන සමුදාචරෙය්යාම, සම්මන්නති ඛො පන චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන. යං තුමො කරිස්සති තුමො’ව තෙන පඤ්ඤායිස්සතී”ති.
එවරූපං ඛො මොග්ගල්ලාන සත්ථාරං සාවකා වෙය්යාකරණතො රක්ඛන්ති. එවරූපො ච පන සත්ථා සාවකෙහි වෙය්යාකරණතො රක්ඛං පච්චාසිංසති.
පුන ච පරං මොග්ගල්ලාන ඉධෙකච්චො සත්ථා අපරිසුද්ධඤාණදස්සනො සමානො පරිසුද්ධඤාණදස්සනොම්හීති පටිජානාති පරිසුද්ධං මෙ ඤාණදස්සනං පරියොදාතං අසඞ්කිලිට්ඨන්ති. තමෙනං සාවකා එවං ජානන්ති: අයං ඛො භවං සත්ථා අපරිසුද්ධඤාණදස්සනො සමානො පරිසුද්ධඤාණදස්සනොම්හීති පටිජානාති, පරිසුද්ධං මෙ ඤාණදස්සනං පරියොදාතං අසඞ්කිලිට්ඨන්ති. මයං චෙව ඛො පන ගිහීනං ආරොචෙය්යාම නාස්සස්ස මනාපං. යං ඛො පනස්ස අමනාපං කථං තං මයං තෙන සමුදාචරෙය්යාම, සම්මන්නති ඛො පන චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන. යං තුමො කරිස්සති තුමො’ව තෙන පඤ්ඤායිස්සතී’ති.
එවරූපං ඛො මොග්ගල්ලාන සත්ථාරං සාවකා ඤාණදස්සනතො රක්ඛන්ති. එවරූපො ච පන සත්ථා සාවකෙහි ඤාණදස්සනතො රක්ඛං පච්චාසිංසතීති.
ඉමෙ ඛො මොග්ගල්ලාන පඤ්ච සත්ථාරො සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං.
අහං ඛො පන මොග්ගල්ලාන පරිසුද්ධසීලො සමානො පරිසුද්ධසීලොම්හීති පටිජානාමි පරිසුද්ධං මෙ සීලං පරියොදාතං අසඞ්කිලිට්ඨන්ති. න ච මං සාවකා සීලතො රක්ඛන්ති. න චාහං සාවකෙහි සීලතො රක්ඛං පච්චාසිංසාමි.
පරිසුද්ධාජීවො සමානො “පරිසුද්ධාජීවොම්හීති පටිජානාමි පරිසුද්ධො මෙ ආජීවො පරියොදාතො අසඞ්කිලිට්ඨො”ති. න ච මං සාවකා ආජීවතො රක්ඛන්ති. න චාහං සාවකෙහි ආජීවතො රක්ඛං පච්චාසිංසාමි.
පරිසුද්ධධම්මදෙසනො සමානො පරිසුද්ධධම්මදෙසනොම්හීති පටිජානාමි පරිසුද්ධා මෙ ධම්මදෙසනා පරියොදාතා අසඞ්කිලිට්ඨාති. න ච මං සාවකා ධම්මදෙසනතො රක්ඛන්ති. න චාහං සාවකෙහි ධම්මදෙසනතො රක්ඛං පච්චාසිංසාමි.
පරිසුද්ධවෙය්යාකරණො සමානො පරිසුද්ධවෙය්යාකරණොම්හීති පටිජානාමි පරිසුද්ධං මෙ වෙය්යාකරණං පරියොදාතං අසඞ්කිලිට්ඨන්ති. න ච මං සාවකා වෙය්යාකරණතො රක්ඛන්ති. න චාහං සාවකෙහි වෙය්යාකරණතො රක්ඛං පච්චාසිංසාමි.
පරිසුද්ධඤාණදස්සනො සමානො පරිසුද්ධඤාණදස්සනොම්හීති. පටිජානාමි පරිසුද්ධං මෙ ඤාණදස්සනං පරියොදාතං අසඞ්කිලිට්ඨන්ති. න ච මං සාවකා ඤාණදස්සනතො රක්ඛන්ති, න ‘චාහං සාවකෙහි’ රක්ඛං පච්චාසිංසාමීති.
11. අථ ඛො භගවා කොසම්බියං යථාභිරන්තං විහරිත්වා යෙන රාජගහං තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන රාජගහං තදවසරි.
තත්ර සුදං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ.
අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං: “දෙවදත්තස්ස භන්තෙ අජාතසත්තු කුමාරො පඤ්චහි රථසතෙහි සායං පාතං උපට්ඨානං ගච්ඡති, පඤ්ච ච ථාලිපාකසතානි භත්තාභිහාරො අභිහරීයතී”ති.
“මා භික්ඛවෙ දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකං පිහයිත්ථ, යාවකීවඤ්ච භික්ඛවෙ දෙවදත්තස්ස අජාතසත්තු කුමාරො පඤ්චහි රථසතෙහි සායං පාතං උපට්ඨානං ගමිස්සති, පඤ්ච ච ථාලිපාකසතානි භත්තාභිහාරො අභිහරීයිස්සති. හානි යෙව භික්ඛවෙ දෙවදත්තස්ස පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො වුද්ධි.
සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ චණ්ඩස්ස කුක්කුරස්ස නාසාය පිත්තං භින්දෙය්යුං. එවං හි සො භික්ඛවෙ කුක්කුරො භිය්යොසොමත්තාය චණ්ඩතරො අස්ස. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ යාවකීවඤ්ච දෙවදත්තස්ස අජාතසත්තුකුමාරො පඤ්චහි රථසතෙහි සායං පාතං උපට්ඨානං ගමිස්සති, පඤ්ච ච ථාලිපාකසතානි භත්තාභිහාරො අභිහරීයිස්සති, හානියෙව භික්ඛවෙ දෙවදත්තස්ස පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො වුද්ධි. අත්තවධාය භික්ඛවෙ දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො උදපාදි, පරාභවාය දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො උදපාදි. සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ කදලී අත්තවධාය ඵලං දෙති. පරාභවාය ඵලං දෙති. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ අත්තවධාය දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො උදපාදි.
සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ වෙළු අත්තවධාය ඵලං දෙති, පරාභවාය ඵලං දෙති, එවමෙව ඛො භික්ඛවෙඅත්තවධාය දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො උදපාදි, පරාභවාය දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො උදපාදි.
සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ නළො අත්තවධාය ඵලං දෙති, පරාභවාය ඵලං දෙති, එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ අත්තවධාය දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො උදපාදි, පරාභවාය දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො උදපාදි.
සෙය්යථාපි භික්ඛවෙ අස්සතරී අත්තවධාය ගබ්භං ගණ්හාති, පරාභවාය ගබ්භං ගණ්හාති. එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ අත්තවධාය දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො උදපාදි, පරාභවාය දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො උදපාදී’ති.
ඵලං වෙ කදලිං හන්ති ඵලං වෙළුං ඵලං නළං, සක්කාරො කාපුරිසං හන්ති ගබ්භො අස්සතරිං යථාති.
පඨමක භාණවාරං
12. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා මහතියා පරිසාය පරිවුතො ධම්මං දෙසෙන්තො නිසින්නො හොති සරාජිකාය. අථ ඛො දෙවදත්තො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච:
‘ජිණ්ණො’දානි භන්තෙ භගවා වුද්ධො මහල්ලකො අද්ධගතො වයො අනුප්පත්තො. අප්පොස්සුක්කො’ දානි භන්තෙ භගවා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරං අනුයුත්තො විහරතු මමං භික්ඛුසඞ්ඝං නිස්සජ්ජතු, අහං භික්ඛුසඞ්ඝං පරිහරිස්සාමී”ති.
“අලං දෙවදත්ත, මා තෙ රුච්චි භික්ඛුසඞ්ඝං පරිහරිතුන්ති”.
දුතියම්පි ඛො දෙවදත්තො -පෙ- තතියම්පි ඛො දෙවදත්තො භගවන්තං එතදවොච: ‘ජිණ්ණො’දානි භන්තෙ, භගවා වුද්ධො මහල්ලකො අද්ධගතො වයො අනුප්පත්තො. අප්පොස්සුක්කො’දානි භන්තෙ භගවා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරං අනුයුත්තො විහරතු, මමං භික්ඛුසඞ්ඝං නිස්සජ්ජතු. අහං භික්ඛුසඞ්ඝං පරිහරිස්සාමී”ති.
“සාරිපුත්ත මොග්ගල්ලානානම්පි ඛො අහං දෙවදත්ත භික්ඛුසඞ්ඝං න නිස්සජ්ජෙය්යං, කිම්පන තුය්හං ඡවස්ස ඛෙළාසකස්සා”ති.
අථ ඛො දෙවදත්තො “සරාජිකාය මං භගවා පරිසාය, ඛෙළාසකවාදෙන අපසාදෙති. සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙ ව උක්කංසතී”ති කුපිතො අනත්තමනො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.
අයං චරහි දෙවදත්තස්ස භගවති පඨමො ආඝාතො අහොසි.
13. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි: තෙන හි භික්ඛවෙ සඞ්ඝො දෙවදත්තස්ස රාජගහෙ පකාසනීයකම්මං කරොතු: පුබ්බෙ දෙවදත්තස්ස අඤ්ඤා පකති අහොසි. ඉදානි අඤ්ඤා පකති. යං දෙවදත්තො කරෙය්ය කායෙන වාචාය’ න තෙන බුද්ධො වා ධම්මො වා සඞ්ඝො වා දට්ඨබ්බො. දෙවදත්තො’ව තෙන දට්ඨබ්බොති.
“එවඤ්ච පන භික්ඛවෙ කාතබ්බං. ව්යත්තෙන භික්ඛුනා පටිබලෙන සඞ්ඝො ඤාපෙතබ්බො:
සුණාතු මෙ භන්තෙ සඞ්ඝො. යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං සඞ්ඝො දෙවදත්තස්ස රාජගහෙ පකාසනීයකම්මං කරෙය්ය: පුබ්බෙ දෙවදත්තස්ස අඤ්ඤා පකති අහොසි. ඉදානි අඤ්ඤා පකති. යං දෙවදත්තො කරෙය්ය කායෙන වාචාය, න තෙන බුද්ධො වා ධම්මො වා සඞ්ඝො වා දට්ඨබ්බො. දෙවදත්තො’ව තෙන දට්ඨබ්බොති. එසා ඤත්ති.
සුණාතු මෙ භන්තෙ සඞ්ඝො දෙවදත්තස්ස රාජගහෙ පකාසනීයකම්මං කරොති: පුබ්බෙ දෙවදත්තස්ස අඤ්ඤා පකති අහොසි. ඉදානි අඤ්ඤා පකති. යං දෙවදත්තො කරෙය්ය කායෙන වාචාය න තෙන බුද්ධො වා ධම්මො වා සඞ්ඝො වා දට්ඨබ්බො, දෙවදත්තො’ව තෙන දට්ඨබ්බොති. යස්සායස්මතො ඛමති දෙවදත්තස්ස රාජගහෙ පකාසනීයස්ස කම්මස්ස කරණං පුබ්බෙ දෙවදත්තස්ස අඤ්ඤා පකති අහොසි ඉදානි අඤ්ඤා පකති. යං දෙවදත්තො කරෙය්ය කායෙන වාචාය න තෙන බුද්ධො වා ධම්මො වා සඞ්ඝො වා දට්ඨබ්බො. දෙවදත්තො’ව තෙන දට්ඨබ්බොති, සො තුණ්හස්ස යස්ස නක්ඛමති සො භාසෙය්ය.
කතං සඞ්ඝෙන දෙවදත්තස්ස රාජගහෙ පකාසනීයකම්මං ‘පුබ්බෙ දෙවදත්තස්ස අඤ්ඤා පකති අහොසි. ඉදානි අඤ්ඤා පකති. යං දෙවදත්තො කරෙය්ය කායෙන වාචාය, න තෙන බුද්ධො වා ධම්මො වා සඞ්ඝො වා දට්ඨබ්බො. දෙවදත්තො ව තෙන දට්ඨබ්බො’ති. ඛමති සඞ්ඝස්ස තස්මා තුණ්හී එවමෙතං ධාරයාමීති.
14. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං ආමන්තෙසි: “තෙන හි ත්වං සාරිපුත්ත දෙවදත්තං රාජගහෙ පකාසෙහී”ති.
“පුබ්බෙ මයා භන්තෙ දෙවදත්තස්ස රාජගහෙ වණ්ණො භාසිතො මහිද්ධිකො ගොධිපුත්තො මහානුභාවො ගොධිපුත්තො”ති. කථාහං දෙවදත්තං රාජගහෙ පකාසෙමී?ති.
“නනු තයා සාරිපුත්ත භූතොයෙව දෙවදත්තස්ස රාජගහෙ වණ්ණො භාසිතො මහිද්ධිකො ගොධිපුත්තො මහානුභාවො ගොධිපුත්තො”ති.
“එවං භන්තෙ”.
“එවමෙව ඛො ත්වං සාරිපුත්ත භූතඤ්ඤෙව දෙවදත්තං රාජගහෙ පකාසෙහී”ති.
“එවං භන්තෙ”ති ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවතො පච්චස්සොසි.
අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි: තෙන හි භික්ඛවෙ සඞ්ඝො සාරිපුත්තං සම්මන්නතු දෙවදත්තං රාජගහෙ පකාසෙතුං: පුබ්බෙ දෙවදත්තස්ස අඤ්ඤා පකති අහොසි. ඉදානි අඤ්ඤා පකති. යං දෙවදත්තො කරෙය්ය කායෙන වාචාය, න තෙන බුද්ධො වා ධම්මො වා සඞ්ඝො වා දට්ඨබ්බො දෙවදත්තො ව තෙන දට්ඨබ්බො’ති. එවඤ්ච පන භික්ඛවෙ සම්මන්නිතබ්බො: පඨමං සාරිපුත්තො යාචිතබ්බො. යාචිත්වා ව්යත්තෙන භික්ඛුනා පටිබලෙන සඞ්ඝො ඤාපෙතබ්බො:
“සුණාතු මෙ භන්තෙ සඞ්ඝො: යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං සඞ්ඝො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං සම්මන්නෙය්ය දෙවදත්තං රාජගහෙ පකාසෙතුං: පුබ්බෙ දෙවදත්තස්ස අඤ්ඤා පකති -පෙ- තෙන දට්ඨබ්බොති. එසා ඤත්ති.
සුණාතු මෙ භන්තෙ සඞ්ඝො: සඞ්ඝො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං සම්මන්නති දෙවදත්තං රාජගහෙ පකාසෙතුං: පුබ්බෙ දෙවදත්තස්ස අඤ්ඤා පකති -පෙ- තෙන දට්ඨබ්බොති. යස්සායස්මතො ඛමති ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස සම්මති දෙවදත්තං රාජගහෙ පකාසෙතුං: පුබ්බෙ දෙවදත්තස්ස අඤ්ඤා පකති -පෙ- තෙන දට්ඨබ්බො’ති සො තුණ්හස්ස. යස්ස නක්ඛමති සො භාසෙය්ය.
සම්මතො සඞ්ඝෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො දෙවදත්තං රාජගහෙ පකාසෙතුං: පුබ්බෙ දෙවදත්තස්ස අඤ්ඤා පකති අහොසි -පෙ- දෙවදත්තොව තෙන දට්ඨබ්බො’ති. ඛමති සඞ්ඝස්ස. තස්මා තුණ්හී එවමෙතං ධාරයාමී”ති.
සම්මතො ච ආයස්මා සාරිපුත්තො සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං රාජගහං පවිසිත්වා දෙවදත්තං රාජගහෙ පකාසෙසි: පුබ්බෙ දෙවදත්තස්ස අඤ්ඤා පකති -පෙ- තෙන දට්ඨබ්බො’ති. තත්ථ යෙ තෙ මනුස්සා අස්සද්ධා අප්පසන්නා දුබ්බුද්ධිනො, තෙ එවමාහංසු: උසූයකා ඉමෙ සමණා සක්යපුත්තියා දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරං උසූයන්තීති. යෙ පන තෙ මනුස්සා සද්ධා පසන්නා පණ්ඩිතා බුද්ධිමන්තො තෙ එවමාහංසු: න ඛො ඉදං ඔරකං භවිස්සති යථා භගවා දෙවදත්තං රාජගහෙ පකාසාපෙතීති.
15. අථ ඛො දෙවදත්තො යෙන අජාතසත්තු කුමාරො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා අජාතසත්තුං කුමාරං එතදවොච “පුබ්බෙ ඛො කුමාර මනුස්සා දීඝායුකා’ එතරහි අප්පායුකා. ඨානං ඛො පනෙතං විජ්ජති යං ත්වං කුමාරොව සමානො කාලං කරෙය්යාසි. තෙන හි ත්වං, කුමාර, පිතරං හන්ත්වා රාජා හොහි. අහං භගවන්තං හන්ත්වා බුද්ධො භවිස්සාමීති.
අථ ඛො අජාතසත්තු කුමාරො අය්යො ඛො දෙවදත්තො මහිද්ධිකො මහානුභාවො. ජානෙය්යාසි අය්යො දෙවදත්තොති ඌරුයා පොත්ථනිකං{1} බන්ධිත්වා දිවාදිවස්ස භීතො උබ්බිග්ගො උස්සඞ්කී උත්රස්තො සහසා අන්තෙපුරං පාවිසි අද්දසාසුං ඛො අන්තෙපුරෙ උපචාරකා මහාමත්තා අජාතසත්තුං කුමාරං දිවා දිවස්ස භීතං උබ්බිග්ගං උස්සඞ්කිං උත්රස්තං සහසා අන්තෙපුරං පවිසන්තං. දිස්වාන අග්ගහෙසුං, තෙ විචිනන්තා ඌරුයා පොත්ථනිකං බද්ධං දිස්වාන අජාතසත්තුං කුමාරං එතදවොචුං: “කිං ත්වං කුමාර කත්තුකාමො’සී?ති.
“පිතරම්හි හන්තුකාමො”ති.
“කෙනාසි උස්සාහිතො?”ති.
“අය්යෙන දෙවදත්තෙනා”ති.
එකච්චෙ මහාමත්තා එවං මතිං අකංසු: “කුමාරො ච හන්තබ්බො දෙවදත්තො ච සබ්බෙ ච භික්ඛූ හන්තබ්බා”ති.
එකච්චෙ මහාමත්තා එවං මතිං අකංසු: “න භික්ඛූ හන්තබ්බා, න භික්ඛූ කිඤ්චි අපරජ්ඣන්ති. කුමාරො ච හන්තබ්බො දෙවදත්තො චා”ති.
එකච්චෙ මහාමත්තා එවං මතිං අකංසු: “න කුමාරො ච හන්තබ්බො න දෙවදත්තො, න භික්ඛූ හන්තබ්බා. රඤ්ඤො ආරොචෙතබ්බං. යථා රාජා වක්ඛති තථා කරිස්සාමා”ති.
අථ ඛො තෙ මහාමත්තා අජාතසත්තුං කුමාරං ආදාය යෙන රාජා මාගධො සෙනියො බිම්බිසාරො තෙනුපසඞ්කමිංසු. උපසඞ්කමිත්වා රඤ්ඤො මාගධස්ස සෙනියස්ස බිම්බිසාරස්ස එතමත්ථං ආරොචෙසුං.
“කථං භණෙ මහාමත්තෙහි මති කතා?”ති.
“එකච්චෙ දෙව මහාමත්තා එවං මතිං අකංසු: කුමාරො ච හන්තබ්බො දෙවදත්තො ච සබ්බෙ ච භික්ඛූ හන්තබ්බාති. එකච්චෙ මහාමත්තා එවං මතිං අකංසු: න භික්ඛූ හන්තබ්බා න භික්ඛූ කිඤ්චි අපරජ්ඣන්ති. කුමාරො ච හන්තබ්බො දෙවදත්තො චාති. එකච්චෙ මහාමත්තා එවං මතිං අකංසු: න කුමාරො ච හන්තබ්බො න දෙවදත්තො න භික්ඛූ හන්තබ්බා. රඤ්ඤො ආරොචෙතබ්බං යථා රාජා වක්ඛති තථා කරිස්සාමා”’ති.
“කිං භණෙ කරිස්සති බුද්ධො වා ධම්මො වා සඞ්ඝො වා? නනු භගවතා පටිගච්චෙව දෙවදත්තො රාජගහෙ පකාසාපිතො: පුබ්බෙ දෙවදත්තස්ස අඤ්ඤා පකති අහොසි, ඉදානි අඤ්ඤා පකති, යං දෙවදත්තො කරෙය්ය කායෙන වාචාය න තෙන බුද්ධො වා ධම්මො වා සඞ්ඝො වා දට්ඨබ්බො, දෙවදත්තොව තෙන දට්ඨබ්බො”ති. තත්ථ යෙ තෙ මහාමත්තා එවං මතිං අකංසු: “කුමාරො ච හන්තබ්බො දෙවදත්තො ච සබ්බෙ ච භික්ඛූ හන්තබ්බා”ති. තෙ අභබ්බෙ අකාසි. යෙ තෙ මහාමත්තා එවං මතිං අකංසු: ‘න භික්ඛූ හන්තබ්බා න භික්ඛූ කිඤ්චි අපරජ්ඣන්ති. කුමාරො ච හන්තබ්බො දෙවදත්තො චා’ති, තෙ නීචෙ ඨානෙ ඨපෙසි. යෙ තෙ මහාමත්තා එවං මතිං අකංසු: ‘න කුමාරො ච හන්තබ්බො න දෙවදත්තො න භික්ඛූ හන්තබ්බා. රඤ්ඤො ආරොචෙතබ්බං, යථා රාජා වක්ඛති තථා කරිස්සාමා”ති. තෙ උච්චෙ ඨානෙ ඨපෙසි.