Tena vuccati “nevasaññīnāsaññī”ti.
“Nevasaññānāsaññāyatanan”ti nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā.
“Upasampajjā”ti yo nevasaññānāsaññāyatanassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.
“Viharatī”ti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati.
Tena vuccati “viharatī”ti.
Suttantabhājanīyaṁ.
2. Abhidhammabhājanīya
2.1. Rūpāvacarakusala
Cattāri jhānāni—
paṭhamaṁ jhānaṁ, dutiyaṁ jhānaṁ, tatiyaṁ jhānaṁ, catutthaṁ jhānaṁ.
Tattha katamaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ?
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye pañcaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—
vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.
Idaṁ vuccati “paṭhamaṁ jhānaṁ”.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Tattha katamaṁ dutiyaṁ jhānaṁ?
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye tivaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—
pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.
Idaṁ vuccati “dutiyaṁ jhānaṁ”.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Tattha katamaṁ tatiyaṁ jhānaṁ?
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti pītiyā ca virāgā …pe…
tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—
sukhaṁ, cittassekaggatā.
Idaṁ vuccati “tatiyaṁ jhānaṁ”.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Tattha katamaṁ catutthaṁ jhānaṁ?
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—
upekkhā, cittassekaggatā.
Idaṁ vuccati “catutthaṁ jhānaṁ”.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Catukkaṁ.
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye pañcaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—
vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.
Idaṁ vuccati “paṭhamaṁ jhānaṁ”.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi avitakkaṁ vicāramattaṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye caturaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—
vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.
Idaṁ vuccati “dutiyaṁ jhānaṁ”.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye tivaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—
pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.
Idaṁ vuccati “tatiyaṁ jhānaṁ”.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti pītiyā ca virāgā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—
sukhaṁ, cittassekaggatā.
Idaṁ vuccati “catutthaṁ jhānaṁ”.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sukhassa ca pahānā …pe… pañcamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—
upekkhā, cittassekaggatā.
Idaṁ vuccati “pañcamaṁ jhānaṁ”.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Pañcakaṁ.
2.2. Arūpāvacarakusala
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye arūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṁ sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—
upekkhā, cittassekaggatā.
Idaṁ vuccati “catutthaṁ jhānaṁ”.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
2.3. Lokuttarakusala
Cattāri jhānāni—
paṭhamaṁ jhānaṁ, dutiyaṁ jhānaṁ, tatiyaṁ jhānaṁ, catutthaṁ jhānaṁ.
Tattha katamaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ?
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye pañcaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—
vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.
Idaṁ vuccati “paṭhamaṁ jhānaṁ”.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Tattha katamaṁ dutiyaṁ jhānaṁ?
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye tivaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—
pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.
Idaṁ vuccati “dutiyaṁ jhānaṁ”.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Tattha katamaṁ tatiyaṁ jhānaṁ?
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā pītiyā ca virāgā …pe…
tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—
sukhaṁ, cittassekaggatā.
Idaṁ vuccati “tatiyaṁ jhānaṁ”.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Tattha katamaṁ catutthaṁ jhānaṁ?
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—
upekkhā, cittassekaggatā.
Idaṁ vuccati “catutthaṁ jhānaṁ”.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Catukkaṁ.
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye pañcaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—
vitakko, vicāro, pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.
Idaṁ vuccati “paṭhamaṁ jhānaṁ”.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi avitakkaṁ vicāramattaṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye caturaṅgikaṁ jhānaṁ hoti vicāro pīti sukhaṁ cittassekaggatā.
Idaṁ vuccati “dutiyaṁ jhānaṁ”.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye tivaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—
pīti, sukhaṁ, cittassekaggatā.
Idaṁ vuccati “tatiyaṁ jhānaṁ”.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā pītiyā ca virāgā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—
sukhaṁ, cittassekaggatā.
Idaṁ vuccati “catutthaṁ jhānaṁ”.
Avasesā dhammā jhānasampayuttā.
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā sukhassa ca pahānā …pe… pañcamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye duvaṅgikaṁ jhānaṁ hoti—
upekkhā, cittassekaggatā.