Idaṁ sukhaṁ iminā kāyena paṭisaṁvedeti.
Tena vuccati “sukhañca kāyena paṭisaṁvedetī”ti.
“Yaṁ taṁ ariyā ācikkhantī”ti tattha katame ariyā?
Ariyā vuccanti buddhā ca buddhasāvakā ca.
Te imaṁ ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttāniṁ karonti pakāsenti.
Tena vuccati “yaṁ taṁ ariyā ācikkhantī”ti.
“Upekkhako satimā sukhavihārī”ti tattha katamā upekkhā?
Yā upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā majjhattatā cittassa—
ayaṁ vuccati “upekkhā”.
Tattha katamā sati?
Yā sati anussati …pe… sammāsati—
ayaṁ vuccati “sati”.
Tattha katamaṁ sukhaṁ?
Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—
idaṁ vuccati “sukhaṁ”.
Iti imāya ca upekkhāya imāya ca satiyā iminā ca sukhena samannāgato iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati viharati.
Tena vuccati “upekkhako satimā sukhavihārī”ti.
“Tatiyan”ti gaṇanānupubbatā tatiyaṁ.
Idaṁ tatiyaṁ samāpajjatīti tatiyaṁ.
“Jhānan”ti upekkhā, sati, sampajaññaṁ, sukhaṁ, cittassekaggatā.
“Upasampajjā”ti yo tatiyassa jhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.
“Viharatī”ti …pe…
tena vuccati “viharatī”ti.
“Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā”ti, atthi sukhaṁ, atthi dukkhaṁ.
Tattha katamaṁ sukhaṁ?
Yaṁ kāyikaṁ sātaṁ kāyikaṁ sukhaṁ kāyasamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ kāyasamphassajā sātā sukhā vedanā—
idaṁ vuccati “sukhaṁ”.
Tattha katamaṁ dukkhaṁ?
Yaṁ kāyikaṁ asātaṁ kāyikaṁ dukkhaṁ kāyasamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā—
idaṁ vuccati “dukkhaṁ”.
Iti idañca sukhaṁ idañca dukkhaṁ santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.
Tena vuccati “sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā”ti.
“Pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā”ti atthi somanassaṁ, atthi domanassaṁ.
Tattha katamaṁ somanassaṁ?
Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—
idaṁ vuccati “somanassaṁ”.
Tattha katamaṁ domanassaṁ?
Yaṁ cetasikaṁ asātaṁ cetasikaṁ dukkhaṁ cetosamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā—
idaṁ vuccati “domanassaṁ”.
Iti idañca somanassaṁ idañca domanassaṁ pubbeva santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.
Tena vuccati “pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā”ti.
“Adukkhamasukhan”ti yaṁ cetasikaṁ neva sātaṁ nāsātaṁ cetosamphassajaṁ adukkhamasukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā.
Tena vuccati “adukkhamasukhan”ti.
“Upekkhāsatipārisuddhin”ti, tattha katamā upekkhā?
Yā upekkhā upekkhanā ajjhupekkhanā majjhattatā cittassa—
ayaṁ vuccati “upekkhā”.
Tattha katamā sati?
Yā sati anussati …pe… sammāsati—
ayaṁ vuccati “sati”.
Ayaṁ sati imāya upekkhāya vivaṭā hoti parisuddhā pariyodātā.
Tena vuccati “upekkhāsatipārisuddhin”ti.
“Catutthan”ti gaṇanānupubbatā catutthaṁ, idaṁ catutthaṁ samāpajjatīti catutthaṁ.
“Jhānan”ti upekkhā, sati, cittassekaggatā.
“Upasampajjā”ti yo catutthassa jhānassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.
“Viharatī”ti …pe…
tena vuccati “viharatī”ti.
“Sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā”ti tattha katamā rūpasaññā?
Rūpāvacarasamāpattiṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā saññā sañjānanā sañjānitattaṁ—
imā vuccanti “rūpasaññāyo”.
Imā rūpasaññāyo atikkanto hoti vītikkanto samatikkanto.
Tena vuccati “sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā”ti.
“Paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā”ti tattha katamā paṭighasaññā?
Rūpasaññā saddasaññā …pe…
phoṭṭhabbasaññā—
imā vuccanti “paṭighasaññāyo”.
Imā paṭighasaññāyo santā honti samitā vūpasantā atthaṅgatā abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā.
Tena vuccati “paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā”ti.
“Nānattasaññānaṁ amanasikārā”ti tattha katamā nānattasaññā?
Asamāpannassa manodhātu samaṅgissa vā manoviññāṇadhātu samaṅgissa vā saññā sañjānanā sañjānitattaṁ—
imā vuccanti “nānattasaññāyo”.
Imā nānattasaññāyo na manasi karoti.
Tena vuccati “nānattasaññānaṁ amanasikārā”ti.
“Ananto ākāso”ti, tattha katamo ākāso?
Yo ākāso ākāsagataṁ aghaṁ aghagataṁ vivaro vivaragataṁ asamphuṭṭhaṁ catūhi mahābhūtehi—
ayaṁ vuccati “ākāso”.
Tasmiṁ ākāse cittaṁ ṭhapeti saṇṭhapeti anantaṁ pharati.
Tena vuccati “ananto ākāso”ti.
“Ākāsānañcāyatanan”ti ākāsānañcāyatanaṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā.
“Upasampajjā”ti yo ākāsānañcāyatanassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.
“Viharatī”ti …pe…
tena vuccati “viharatī”ti.
“Sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkammā”ti imaṁ ākāsānañcāyatanaṁ atikkanto hoti vītikkanto samatikkanto.
Tena vuccati “sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkammā”ti.
“Anantaṁ viññāṇan”ti taṁyeva ākāsaṁ viññāṇena phuṭṭhaṁ manasi karoti anantaṁ pharati.
Tena vuccati “anantaṁ viññāṇan”ti.
“Viññāṇañcāyatanan”ti viññāṇañcāyatanaṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā.
“Upasampajjā”ti yo viññāṇañcāyatanassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.
“Viharatī”ti …pe…
tena vuccati “viharatī”ti.
“Sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkammā”ti imaṁ viññāṇañcāyatanaṁ atikkanto hoti vītikkanto samatikkanto.
Tena vuccati “sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkammā”ti.
“Natthi kiñcī”ti taṁyeva viññāṇaṁ bhāveti vibhāveti antaradhāpeti, “natthi kiñcī”ti passati.
Tena vuccati “natthi kiñcī”ti.
“Ākiñcaññāyatanan”ti ākiñcaññāyatanaṁ samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā.
“Upasampajjā”ti yo ākiñcaññāyatanassa lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.
“Viharatī”ti …pe…
tena vuccati “viharatī”ti.
“Sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkammā”ti imaṁ ākiñcaññāyatanaṁ atikkanto hoti vītikkanto samatikkanto.
Tena vuccati “sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkammā”ti.
“Nevasaññīnāsaññī”ti taṁyeva ākiñcaññāyatanaṁ santato manasi karoti saṅkhārāvasesasamāpattiṁ bhāveti.