Vibhaṅga

Analysis

Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · suttacentral/sc-data · CC0 · Fetched 2026-04-18 · 12625 segments

පෙන්වන කොටස් 6701-6800 න් 12625

2. Abhidhammabhājanīya
Cattāro iddhipādā—
idha bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,
vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,
cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti,
vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.
2.1. Chandiddhipāda
Kathañca bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti?
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.
Tattha katamo chando?
Yo chando chandikatā kattukamyatā kusalo dhammacchando—
ayaṁ vuccati “chando”.
Tattha katamo samādhi?
Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti …pe… sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—
ayaṁ vuccati “samādhi”.
Tattha katamo padhānasaṅkhāro?
Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—
ayaṁ vuccati “padhānasaṅkhāro”.
Iti iminā ca chandena, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti …pe… samannāgato.
Tena vuccati “chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato”ti.
“Iddhī”ti.
Yā tesaṁ dhammānaṁ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.
“Iddhipādo”ti.
Tathābhūtassa phasso …pe… paggāho avikkhepo.
“Iddhipādaṁ bhāvetī”ti.
Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti.
Tena vuccati “iddhipādaṁ bhāvetī”ti.
2.2. Vīriyiddhipāda
Kathañca bhikkhu vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti?
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.
Tattha katamaṁ vīriyaṁ?
Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—
idaṁ vuccati “vīriyaṁ”.
Tattha katamo samādhi?
Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti …pe… sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—
ayaṁ vuccati “samādhi”.
Tattha katamo padhānasaṅkhāro?
Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—
ayaṁ vuccati “padhānasaṅkhāro”.
Iti iminā ca vīriyena, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti …pe… samannāgato.
Tena vuccati “vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato”ti.
“Iddhī”ti.
Yā tesaṁ dhammānaṁ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.
“Iddhipādo”ti.
Tathābhūtassa phasso …pe… paggāho avikkhepo.
“Iddhipādaṁ bhāvetī”ti.
Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti.
Tena vuccati “iddhipādaṁ bhāvetī”ti.
2.3. Cittiddhipāda
Kathañca bhikkhu cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti?
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.
Tattha katamaṁ cittaṁ?
Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—
idaṁ vuccati “cittaṁ”.
Tattha katamo samādhi?
Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti …pe… sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—
ayaṁ vuccati “samādhi”.
Tattha katamo padhānasaṅkhāro?
Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—
ayaṁ vuccati “padhānasaṅkhāro”.
Iti iminā ca cittena, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti …pe… samannāgato.
Tena vuccati “cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato”ti.
“Iddhī”ti.
Yā tesaṁ dhammānaṁ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.
“Iddhipādo”ti.
Tathābhūtassa phasso …pe… paggāho avikkhepo.
“Iddhipādaṁ bhāvetī”ti.
Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti.
Tena vuccati “iddhipādaṁ bhāvetī”ti.
2.4. Vīmaṁsiddhipāda
Kathañca bhikkhu vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti?
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti.
Tattha katamā vīmaṁsā?
Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—
ayaṁ vuccati “vīmaṁsā”.
Tattha katamo samādhi?
Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti …pe… sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—
ayaṁ vuccati “samādhi”.
Tattha katamo padhānasaṅkhāro?
Yo cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—
ayaṁ vuccati “padhānasaṅkhāro”.
Iti imāya ca vīmaṁsāya, iminā ca samādhinā, iminā ca padhānasaṅkhārena upeto hoti samupeto upāgato samupāgato upapanno sampanno samannāgato.
Tena vuccati “vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato”ti
“Iddhī”ti.
Yā tesaṁ dhammānaṁ iddhi samiddhi ijjhanā samijjhanā lābho paṭilābho patti sampatti phusanā sacchikiriyā upasampadā.
“Iddhipādo”ti.
Tathābhūtassa phasso …pe… paggāho avikkhepo.
“Iddhipādaṁ bhāvetī”ti.
Te dhamme āsevati bhāveti bahulīkaroti.
Tena vuccati “iddhipādaṁ bhāvetī”ti.
Cattāro iddhipādā—
chandiddhipādo, vīriyiddhipādo, cittiddhipādo, vīmaṁsiddhipādo.
Tattha katamo chandiddhipādo?
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, yo tasmiṁ samaye chando chandikatā kattukamyatā kusalo dhammacchando—
ayaṁ vuccati “chandiddhipādo”.
Avasesā dhammā chandiddhipādasampayuttā.
Tattha katamo vīriyiddhipādo?
Idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, yo tasmiṁ samaye cetasiko vīriyārambho …pe… sammāvāyāmo vīriyasambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ—
ayaṁ vuccati “vīriyiddhipādo”.
Avasesā dhammā vīriyiddhipādasampayuttā.