Katame dhammā abyākatā?
Yasmiṁ samaye akusalassa kammassa katattā upacitattā vipākā manoviññāṇadhātu uppannā hoti upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā …pe…
dhammārammaṇā vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
Tattha katamo saṅkhāro?
Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—
ayaṁ vuccati “saṅkhāro”.
Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?
Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—
idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ” …pe…
tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.
2.11.3. 2.11.3 Kiriyācitta
2.11.3.1. Ahetukakiriyācitta
Katame dhammā abyākatā?
Yasmiṁ samaye manodhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā …pe…
phoṭṭhabbārammaṇā vā …pe…
manoviññāṇadhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā somanassasahagatā rūpārammaṇā vā …pe…
dhammārammaṇā vā …pe…
manoviññāṇadhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā upekkhāsahagatā rūpārammaṇā vā …pe…
dhammārammaṇā vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
2.11.3.2. Kāmāvacarakiriyācitta
Katame dhammā abyākatā?
Yasmiṁ samaye manoviññāṇadhātu uppannā hoti kiriyā neva kusalā nākusalā na ca kammavipākā somanassasahagatā ñāṇasampayuttā …pe…
somanassasahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena …pe…
somanassasahagatā ñāṇavippayuttā …pe…
somanassasahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena …pe…
upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā …pe…
upekkhāsahagatā ñāṇasampayuttā sasaṅkhārena …pe…
upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā …pe…
upekkhāsahagatā ñāṇavippayuttā sasaṅkhārena rūpārammaṇā vā …pe…
dhammārammaṇā vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
2.11.3.3. Rūpāvacarakiriyācitta
Katame dhammā abyākatā?
Yasmiṁ samaye rūpāvacaraṁ jhānaṁ bhāveti kiriyaṁ neva kusalaṁ nākusalaṁ na ca kammavipākaṁ diṭṭhadhammasukhavihāraṁ vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
2.11.3.4. Arūpāvacarakiriyācitta
Katame dhammā abyākatā?
Yasmiṁ samaye arūpāvacaraṁ jhānaṁ bhāveti kiriyaṁ neva kusalaṁ nākusalaṁ na ca kammavipākaṁ diṭṭhadhammasukhavihāraṁ sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṁ sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, tasmiṁ samaye saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
(…)
Abyākataniddeso.
2.12.1. 2.12.1 Avijjāmūlakakusalaniddesa
2.12.1.1. Mahākusalacitta
Katame dhammā kusalā?
Yasmiṁ samaye kāmāvacaraṁ kusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hoti somanassasahagataṁ ñāṇasampayuttaṁ rūpārammaṇaṁ vā …pe…
dhammārammaṇaṁ vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro?
Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—
ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro” …pe…
ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso”.
Tattha katamā phassapaccayā vedanā?
Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—
ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā”.
Tattha katamo vedanāpaccayā pasādo?
Yā saddhā saddahanā okappanā abhippasādo—
ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā pasādo”.
Tattha katamo pasādapaccayā adhimokkho?
Yo cittassa adhimokkho adhimuccanā tadadhimuttatā—
ayaṁ vuccati “pasādapaccayā adhimokkho”.
Tattha katamo adhimokkhapaccayā bhavo?
Ṭhapetvā adhimokkhaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—
ayaṁ vuccati “adhimokkhapaccayā bhavo” …pe…
tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.
Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
2.12.1.2. Mahākusalacitta
Katame dhammā kusalā?
Yasmiṁ samaye kāmāvacaraṁ kusalaṁ cittaṁ uppannaṁ hoti somanassasahagataṁ ñāṇasampayuttaṁ sasaṅkhārena …pe…
somanassasahagataṁ ñāṇavippayuttaṁ …pe…
somanassasahagataṁ ñāṇavippayuttaṁ sasaṅkhārena …pe…
upekkhāsahagataṁ ñāṇasampayuttaṁ …pe…
upekkhāsahagataṁ ñāṇasampayuttaṁ sasaṅkhārena …pe…
upekkhāsahagataṁ ñāṇavippayuttaṁ …pe…
upekkhāsahagataṁ ñāṇavippayuttaṁ sasaṅkhārena rūpārammaṇaṁ vā …pe…
dhammārammaṇaṁ vā yaṁ yaṁ vā panārabbha, tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
2.12.2. Rūpāvacarakusalacitta
Katame dhammā kusalā?
Yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pathavīkasiṇaṁ, tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
(…)
2.12.3. Arūpāvacarakusalacitta
Katame dhammā kusalā?
Yasmiṁ samaye arūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanasaññāsahagataṁ sukhassa ca pahānā …pe… catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati, tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
2.12.4. Lokuttarakusalacitta
Katame dhammā kusalā?
Yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhapaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ, tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā pasādo, pasādapaccayā adhimokkho, adhimokkhapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.
Evametesaṁ dhammānaṁ samudayo hoti.
Avijjāmūlakakusalaniddeso.
2.13.1. 2.13.1 Kusalamūlakavipākaniddesa
2.13.1.1. Cakkhuviññāṇacitta
Katame dhammā abyākatā?