Vibhaṅga

Tattha katamā taṇhāpaccayāpi vedanā?

Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—

ayaṁ vuccati “taṇhāpaccayāpi vedanā”.

Tattha katamaṁ taṇhāpaccayā upādānaṁ?

Yā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… titthāyatanaṁ vipariyāsaggāho—

idaṁ vuccati “taṇhāpaccayā upādānaṁ”.

Tattha katamā upādānapaccayāpi taṇhā?

Yo rāgo …pe… cittassa sārāgo—

ayaṁ vuccati “upādānapaccayāpi taṇhā”.

Tattha katamo upādānapaccayā bhavo?

Ṭhapetvā upādānaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—

ayaṁ vuccati “upādānapaccayā bhavo”.

Tattha katamā bhavapaccayā jāti?

Yā tesaṁ tesaṁ dhammānaṁ jāti sañjāti nibbatti abhinibbatti pātubhāvo—

ayaṁ vuccati “bhavapaccayā jāti”.

Tattha katamaṁ jātipaccayā jarāmaraṇaṁ?

Atthi jarā, atthi maraṇaṁ.

Tattha katamā jarā?

Yā tesaṁ tesaṁ dhammānaṁ jarā jīraṇatā āyuno saṁhāni—

ayaṁ vuccati “jarā”.

Tattha katamaṁ maraṇaṁ?

Yo tesaṁ tesaṁ dhammānaṁ khayo vayo bhedo paribhedo aniccatā antaradhānaṁ—

idaṁ vuccati “maraṇaṁ”.

Iti ayañca jarā, idañca maraṇaṁ.

Idaṁ vuccati “jātipaccayā jarāmaraṇaṁ”.

Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotīti.

Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa saṅgati hoti, samāgamo hoti, samodhānaṁ hoti, pātubhāvo hoti.

Tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.

Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayāpi avijjā;

saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayāpi saṅkhāro;

viññāṇapaccayā nāmaṁ, nāmapaccayāpi viññāṇaṁ;

nāmapaccayā phasso, phassapaccayāpi nāmaṁ;

phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayāpi phasso;

vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayāpi vedanā;

taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayāpi taṇhā;

upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.

Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.

Tattha katamā avijjā?

Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—

ayaṁ vuccati “avijjā”.

Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro?

Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—

ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro”.

Tattha katamā saṅkhārapaccayāpi avijjā?

Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—

ayaṁ vuccati “saṅkhārapaccayāpi avijjā”.

Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?

Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—

idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ”.

Tattha katamo viññāṇapaccayāpi saṅkhāro?

Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—

ayaṁ vuccati “viññāṇapaccayāpi saṅkhāro”.

Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmaṁ?

Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho—

idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmaṁ”.

Tattha katamaṁ nāmapaccayāpi viññāṇaṁ?

Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—

idaṁ vuccati “nāmapaccayāpi viññāṇaṁ”.

Nāmapaccayā phassoti.

Tattha katamaṁ nāmaṁ?

Ṭhapetvā phassaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—

idaṁ vuccati “nāmaṁ”.

Tattha katamo nāmapaccayā phasso?

Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—

ayaṁ vuccati “nāmapaccayā phasso”.

Tattha katamaṁ phassapaccayāpi nāmaṁ?

Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho—

idaṁ vuccati “phassapaccayāpi nāmaṁ” …pe…

tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.

Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro, saṅkhārapaccayāpi avijjā;

saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ, viññāṇapaccayāpi saṅkhāro;

viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ, nāmarūpapaccayāpi viññāṇaṁ;

nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayāpi nāmarūpaṁ;

chaṭṭhāyatanapaccayā phasso, phassapaccayāpi chaṭṭhāyatanaṁ;

phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayāpi phasso;

vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayāpi vedanā;

taṇhāpaccayā upādānaṁ, upādānapaccayāpi taṇhā;

upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.

Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.

Tattha katamā avijjā?

Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—

ayaṁ vuccati “avijjā”.

Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro?

Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—

ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro”.

Tattha katamā saṅkhārapaccayāpi avijjā?

Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—

ayaṁ vuccati “saṅkhārapaccayāpi avijjā”.

Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ?

Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—

idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ”.

Tattha katamo viññāṇapaccayāpi saṅkhāro?

Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—

ayaṁ vuccati “viññāṇapaccayāpi saṅkhāro”.

Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ?

Atthi nāmaṁ, atthi rūpaṁ.

Tattha katamaṁ nāmaṁ?

Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho—

idaṁ vuccati “nāmaṁ”.

Tattha katamaṁ rūpaṁ?