Vibhaṅga

Analysis

Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · suttacentral/sc-data · CC0 · Fetched 2026-04-18 · 12625 segments

පෙන්වන කොටස් 4801-4900 න් 12625

ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanahetuko”.
Tattha katamā phassapaccayā vedanā phassahetukā?
Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—
ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā phassahetukā”.
Tattha katamā vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā?
Yo rāgo sārāgo …pe… cittassa sārāgo—
ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā taṇhā vedanāhetukā”.
Tattha katamaṁ taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāhetukaṁ?
Yā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… titthāyatanaṁ vipariyāsaggāho—
idaṁ vuccati “taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāhetukaṁ” …pe…
tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.
Hetucatukkaṁ.
2.7. Sampayuttacatukka
Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇasampayuttaṁ, nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ nāmasampayuttaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto, phassapaccayā vedanā phassasampayuttā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā, taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāsampayuttaṁ;
upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
Tattha katamā avijjā?
Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—
ayaṁ vuccati “avijjā”.
Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto?
Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—
ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto”.
Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ?
Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—
idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ”.
Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇasampayuttaṁ?
Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho—
idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇasampayuttaṁ”.
Tattha katamaṁ nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ …pe…
nāmasampayuttaṁ?
Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—
idaṁ vuccati “nāmapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ nāmasampayuttaṁ”.
Tattha katamo chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto?
Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—
ayaṁ vuccati “chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto”.
Tattha katamā phassapaccayā vedanā phassasampayuttā?
Yaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—
ayaṁ vuccati “phassapaccayā vedanā phassasampayuttā”.
Tattha katamā vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā?
Yo rāgo sārāgo …pe… cittassa sārāgo—
ayaṁ vuccati “vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā”.
Tattha katamaṁ taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāsampayuttaṁ?
Yā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… titthāyatanaṁ vipariyāsaggāho—
idaṁ vuccati “taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāsampayuttaṁ” …pe…
tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.
Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ, viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇasampayuttaṁ, nāmapaccayā phasso nāmasampayutto, phassapaccayā vedanā phassasampayuttā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā, taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāsampayuttaṁ;
upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
Tattha katamā avijjā?
Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—
ayaṁ vuccati “avijjā”.
Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto?
Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—
ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto”.
Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ?
Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—
idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ”.
Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇasampayuttaṁ?
Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho—
idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmaṁ viññāṇasampayuttaṁ”.
Nāmapaccayā phasso nāmasampayuttoti.
Tattha katamaṁ nāmaṁ?
Ṭhapetvā phassaṁ, vedanākkhandho saññākkhandho saṅkhārakkhandho viññāṇakkhandho—
idaṁ vuccati “nāmaṁ”.
Tattha katamo nāmapaccayā phasso nāmasampayutto?
Yo phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—
ayaṁ vuccati “nāmapaccayā phasso nāmasampayutto” …pe…
tena vuccati “evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī”ti.
Tasmiṁ samaye avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto, saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ viññāṇasampayuttaṁ nāmaṁ, nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ nāmasampayuttaṁ, chaṭṭhāyatanapaccayā phasso chaṭṭhāyatanasampayutto, phassapaccayā vedanā phassasampayuttā, vedanāpaccayā taṇhā vedanāsampayuttā, taṇhāpaccayā upādānaṁ taṇhāsampayuttaṁ;
upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṁ.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
Tattha katamā avijjā?
Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—
ayaṁ vuccati “avijjā”.
Tattha katamo avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto?
Yā cetanā sañcetanā sañcetayitattaṁ—
ayaṁ vuccati “avijjāpaccayā saṅkhāro avijjāsampayutto”.
Tattha katamaṁ saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ?
Yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ …pe… tajjāmanoviññāṇadhātu—
idaṁ vuccati “saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ saṅkhārasampayuttaṁ”.
Tattha katamaṁ viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ viññāṇasampayuttaṁ nāmaṁ?
Atthi nāmaṁ, atthi rūpaṁ.
Tattha katamaṁ nāmaṁ?
Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho—
idaṁ vuccati “nāmaṁ”.
Tattha katamaṁ rūpaṁ?
Cakkhāyatanassa upacayo, sotāyatanassa upacayo, ghānāyatanassa upacayo, jivhāyatanassa upacayo, kāyāyatanassa upacayo, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ cittajaṁ cittahetukaṁ cittasamuṭṭhānaṁ—
idaṁ vuccati “rūpaṁ”.
Iti idañca nāmaṁ, idañca rūpaṁ.
Idaṁ vuccati “viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ viññāṇasampayuttaṁ nāmaṁ”.
Nāmarūpapaccayā chaṭṭhāyatanaṁ nāmasampayuttanti.
Atthi nāmaṁ, atthi rūpaṁ.
Tattha katamaṁ nāmaṁ?
Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho—
idaṁ vuccati “nāmaṁ”.
Tattha katamaṁ rūpaṁ?
Yaṁ rūpaṁ nissāya manoviññāṇadhātu vattati—
idaṁ vuccati “rūpaṁ”.
Iti idañca nāmaṁ, idañca rūpaṁ.
Idaṁ vuccati “nāmarūpaṁ”.