Vibhaṅga

Analysis

Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · suttacentral/sc-data · CC0 · Fetched 2026-04-18 · 12625 segments

පෙන්වන කොටස් 301-400 න් 12625

kusalaṁ viññāṇaṁ kusalassa viññāṇassa santike;
abyākataṁ viññāṇaṁ abyākatassa viññāṇassa santike.
Dukkhāya vedanāya sampayuttaṁ viññāṇaṁ dukkhāya vedanāya sampayuttassa viññāṇassa santike;
sukhāya vedanāya sampayuttaṁ viññāṇaṁ sukhāya vedanāya sampayuttassa viññāṇassa santike;
adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttaṁ viññāṇaṁ adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttassa viññāṇassa santike.
Asamāpannassa viññāṇaṁ asamāpannassa viññāṇassa santike;
samāpannassa viññāṇaṁ samāpannassa viññāṇassa santike.
Sāsavaṁ viññāṇaṁ sāsavassa viññāṇassa santike;
anāsavaṁ viññāṇaṁ anāsavassa viññāṇassa santike—
idaṁ vuccati viññāṇaṁ santike.
Taṁ taṁ vā pana viññāṇaṁ upādāyupādāya viññāṇaṁ dūre santike daṭṭhabbaṁ.
Suttantabhājanīyaṁ.
2. Abhidhammabhājanīya
Pañcakkhandhā—
rūpakkhandho, vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho.
2.1. Rūpakkhandha
Tattha katamo rūpakkhandho?
Ekavidhena rūpakkhandho—
sabbaṁ rūpaṁ na hetu, ahetukaṁ, hetuvippayuttaṁ, sappaccayaṁ, saṅkhataṁ, rūpaṁ, lokiyaṁ, sāsavaṁ, saṁyojaniyaṁ, ganthaniyaṁ, oghaniyaṁ, yoganiyaṁ, nīvaraṇiyaṁ, parāmaṭṭhaṁ, upādāniyaṁ, saṅkilesikaṁ, abyākataṁ, anārammaṇaṁ, acetasikaṁ, cittavippayuttaṁ, nevavipākanavipākadhammadhammaṁ, asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikaṁ, na savitakkasavicāraṁ, na avitakkavicāramattaṁ, avitakkaavicāraṁ, na pītisahagataṁ, na sukhasahagataṁ, na upekkhāsahagataṁ, neva dassanena na bhāvanāya pahātabbaṁ, neva dassanena na bhāvanāya pahātabbahetukaṁ, nevācayagāmināpacayagāmī, nevasekkhanāsekkhaṁ, parittaṁ, kāmāvacaraṁ, na rūpāvacaraṁ, na arūpāvacaraṁ, pariyāpannaṁ, no apariyāpannaṁ, aniyataṁ, aniyyānikaṁ, uppannaṁ, chahi viññāṇehi viññeyyaṁ, aniccaṁ, jarābhibhūtaṁ.
Evaṁ ekavidhena rūpakkhandho.
Duvidhena rūpakkhandho—
atthi rūpaṁ upādā, atthi rūpaṁ no upādā.
Atthi rūpaṁ upādinnaṁ, atthi rūpaṁ anupādinnaṁ.
Atthi rūpaṁ upādinnupādāniyaṁ, atthi rūpaṁ anupādinnupādāniyaṁ.
Atthi rūpaṁ sanidassanaṁ, atthi rūpaṁ anidassanaṁ.
Atthi rūpaṁ sappaṭighaṁ, atthi rūpaṁ appaṭighaṁ.
Atthi rūpaṁ indriyaṁ, atthi rūpaṁ na indriyaṁ.
Atthi rūpaṁ mahābhūtaṁ, atthi rūpaṁ na mahābhūtaṁ.
Atthi rūpaṁ viññatti, atthi rūpaṁ na viññatti.
Atthi rūpaṁ cittasamuṭṭhānaṁ, atthi rūpaṁ na cittasamuṭṭhānaṁ.
Atthi rūpaṁ cittasahabhu, atthi rūpaṁ na cittasahabhu.
Atthi rūpaṁ cittānuparivatti, atthi rūpaṁ na cittānuparivatti.
Atthi rūpaṁ ajjhattikaṁ, atthi rūpaṁ bāhiraṁ.
Atthi rūpaṁ oḷārikaṁ, atthi rūpaṁ sukhumaṁ.
Atthi rūpaṁ dūre, atthi rūpaṁ santike …pe… atthi rūpaṁ kabaḷīkāro āhāro, atthi rūpaṁ na kabaḷīkāro āhāro.
Evaṁ duvidhena rūpakkhandho.
(Yathā rūpakaṇḍe vibhattaṁ, tathā idha vibhajitabbaṁ.)
Tividhena rūpakkhandho—
yaṁ taṁ rūpaṁ ajjhattikaṁ taṁ upādā, yaṁ taṁ rūpaṁ bāhiraṁ taṁ atthi upādā, atthi no upādā.
Yaṁ taṁ rūpaṁ ajjhattikaṁ taṁ upādinnaṁ, yaṁ taṁ rūpaṁ bāhiraṁ taṁ atthi upādinnaṁ, atthi anupādinnaṁ.
Yaṁ taṁ rūpaṁ ajjhattikaṁ taṁ upādinnupādāniyaṁ, yaṁ taṁ rūpaṁ bāhiraṁ taṁ atthi upādinnupādāniyaṁ, atthi anupādinnupādāniyaṁ …pe…
yaṁ taṁ rūpaṁ ajjhattikaṁ taṁ na kabaḷīkāro āhāro, yaṁ taṁ rūpaṁ bāhiraṁ taṁ atthi kabaḷīkāro āhāro, atthi na kabaḷīkāro āhāro.
Evaṁ tividhena rūpakkhandho.
Catubbidhena rūpakkhandho—
yaṁ taṁ rūpaṁ upādā taṁ atthi upādinnaṁ, atthi anupādinnaṁ;
yaṁ taṁ rūpaṁ no upādā taṁ atthi upādinnaṁ, atthi anupādinnaṁ.
Yaṁ taṁ rūpaṁ upādā taṁ atthi upādinnupādāniyaṁ, atthi anupādinnupādāniyaṁ;
yaṁ taṁ rūpaṁ no upādā taṁ atthi upādinnupādāniyaṁ, atthi anupādinnupādāniyaṁ.
Yaṁ taṁ rūpaṁ upādā taṁ atthi sappaṭighaṁ, atthi appaṭighaṁ;
yaṁ taṁ rūpaṁ no upādā taṁ atthi sappaṭighaṁ, atthi appaṭighaṁ.
Yaṁ taṁ rūpaṁ upādā taṁ atthi oḷārikaṁ, atthi sukhumaṁ;
yaṁ taṁ rūpaṁ no upādā taṁ atthi oḷārikaṁ, atthi sukhumaṁ.
Yaṁ taṁ rūpaṁ upādā taṁ atthi dūre, atthi santike;
yaṁ taṁ rūpaṁ no upādā taṁ atthi dūre, atthi santike …pe…
diṭṭhaṁ, sutaṁ, mutaṁ, viññātaṁ rūpaṁ.
Evaṁ catubbidhena rūpakkhandho.
Pañcavidhena rūpakkhandho—
pathavīdhātu, āpodhātu, tejodhātu, vāyodhātu, yañca rūpaṁ upādā.
Evaṁ pañcavidhena rūpakkhandho.
Chabbidhena rūpakkhandho—
cakkhuviññeyyaṁ rūpaṁ, sotaviññeyyaṁ rūpaṁ, ghānaviññeyyaṁ rūpaṁ, jivhāviññeyyaṁ rūpaṁ, kāyaviññeyyaṁ rūpaṁ, manoviññeyyaṁ rūpaṁ.
Evaṁ chabbidhena rūpakkhandho.
Sattavidhena rūpakkhandho—
cakkhuviññeyyaṁ rūpaṁ, sotaviññeyyaṁ rūpaṁ, ghānaviññeyyaṁ rūpaṁ, jivhāviññeyyaṁ rūpaṁ, kāyaviññeyyaṁ rūpaṁ, manodhātuviññeyyaṁ rūpaṁ, manoviññāṇadhātuviññeyyaṁ rūpaṁ.
Evaṁ sattavidhena rūpakkhandho.
Aṭṭhavidhena rūpakkhandho—
cakkhuviññeyyaṁ rūpaṁ, sotaviññeyyaṁ rūpaṁ, ghānaviññeyyaṁ rūpaṁ, jivhāviññeyyaṁ rūpaṁ, kāyaviññeyyaṁ rūpaṁ atthi sukhasamphassaṁ, atthi dukkhasamphassaṁ, manodhātuviññeyyaṁ rūpaṁ, manoviññāṇadhātuviññeyyaṁ rūpaṁ.
Evaṁ aṭṭhavidhena rūpakkhandho.
Navavidhena rūpakkhandho—
cakkhundriyaṁ, sotindriyaṁ, ghānindriyaṁ, jivhindriyaṁ, kāyindriyaṁ, itthindriyaṁ, purisindriyaṁ, jīvitindriyaṁ, yañca rūpaṁ na indriyaṁ.
Evaṁ navavidhena rūpakkhandho.
Dasavidhena rūpakkhandho—
cakkhundriyaṁ, sotindriyaṁ, ghānindriyaṁ, jivhindriyaṁ, kāyindriyaṁ, itthindriyaṁ, purisindriyaṁ, jīvitindriyaṁ, na indriyaṁ rūpaṁ atthi sappaṭighaṁ, atthi appaṭighaṁ.
Evaṁ dasavidhena rūpakkhandho.
Ekādasavidhena rūpakkhandho—
cakkhāyatanaṁ, sotāyatanaṁ, ghānāyatanaṁ, jivhāyatanaṁ, kāyāyatanaṁ, rūpāyatanaṁ, saddāyatanaṁ, gandhāyatanaṁ, rasāyatanaṁ, phoṭṭhabbāyatanaṁ, yañca rūpaṁ anidassanaappaṭighaṁ dhammāyatanapariyāpannaṁ.
Evaṁ ekādasavidhena rūpakkhandho.
Ayaṁ vuccati rūpakkhandho.
2.2. Vedanākkhandha
Tattha katamo vedanākkhandho?
Ekavidhena vedanākkhandho—
phassasampayutto.
Duvidhena vedanākkhandho—
atthi sahetuko, atthi ahetuko.
Tividhena vedanākkhandho—
atthi kusalo, atthi akusalo, atthi abyākato.
Catubbidhena vedanākkhandho—
atthi kāmāvacaro, atthi rūpāvacaro, atthi arūpāvacaro, atthi apariyāpanno.
Pañcavidhena vedanākkhandho—
atthi sukhindriyaṁ, atthi dukkhindriyaṁ, atthi somanassindriyaṁ, atthi domanassindriyaṁ, atthi upekkhindriyaṁ.
Evaṁ pañcavidhena vedanākkhandho.
Chabbidhena vedanākkhandho—
cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manosamphassajā vedanā.
Evaṁ chabbidhena vedanākkhandho.
Sattavidhena vedanākkhandho—
cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā, manodhātusamphassajā vedanā, manoviññāṇadhātusamphassajā vedanā.
Evaṁ sattavidhena vedanākkhandho.
Aṭṭhavidhena vedanākkhandho—
cakkhusamphassajā vedanā, sotasamphassajā vedanā, ghānasamphassajā vedanā, jivhāsamphassajā vedanā, kāyasamphassajā vedanā atthi sukhā, atthi dukkhā, manodhātusamphassajā vedanā, manoviññāṇadhātusamphassajā vedanā.
Evaṁ aṭṭhavidhena vedanākkhandho.