“atthi kho pana eso attā yaṁ tvaṁ vadesi.
‘Neso natthī’ti vadāmi.
No ca kho, bho, ayaṁ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti.
Atthi kho, bho, añño attā sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanūpago.
Taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi.
Tamahaṁ jānāmi passāmi.
So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati na hoti paraṁ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṁ attā sammā samucchinno hotī”ti.
Ittheke sato sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti.
Imā satta diṭṭhiyo.
Sattakaṁ.
8. Aṭṭhakaniddesa
Tattha katamāni aṭṭha kilesavatthūni?
Lobho, doso, moho, māno, diṭṭhi, vicikicchā, thinaṁ, uddhaccaṁ—
imāni aṭṭha kilesavatthūni.
Tattha katamāni aṭṭha kusītavatthūni?
Idha bhikkhunā kammaṁ kātabbaṁ hoti.
Tassa evaṁ hoti—
“kammaṁ kho me kātabbaṁ bhavissati.
Kammaṁ kho pana me karontassa kāyo kilamissati.
Handāhaṁ nipajjāmī”ti.
So nipajjati; na vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya.
Idaṁ paṭhamaṁ kusītavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhunā kammaṁ kataṁ hoti.
Tassa evaṁ hoti—
“ahaṁ kho kammaṁ akāsiṁ.
Kammaṁ kho pana me karontassa kāyo kilanto.
Handāhaṁ nipajjāmī”ti.
So nipajjati; na vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya.
Idaṁ dutiyaṁ kusītavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhunā maggo gantabbo hoti.
Tassa evaṁ hoti—
“maggo kho me gantabbo bhavissati.
Maggaṁ kho pana me gacchantassa kāyo kilamissati.
Handāhaṁ nipajjāmī”ti.
So nipajjati; na vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya.
Idaṁ tatiyaṁ kusītavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhunā maggo gato hoti.
Tassa evaṁ hoti—
“ahaṁ kho maggaṁ agamāsiṁ.
Maggaṁ kho pana me gacchantassa kāyo kilanto.
Handāhaṁ nipajjāmī”ti.
So nipajjati; na vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya.
Idaṁ catutthaṁ kusītavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhu gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto na labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ.
Tassa evaṁ hoti—
“ahaṁ kho gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto nālatthaṁ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ.
Tassa me kāyo kilanto akammañño.
Handāhaṁ nipajjāmī”ti.
So nipajjati; na vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya.
Idaṁ pañcamaṁ kusītavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhu gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto labhati lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ.
Tassa evaṁ hoti—
“ahaṁ kho gāmaṁ vā nigamaṁ vā piṇḍāya caranto alatthaṁ lūkhassa vā paṇītassa vā bhojanassa yāvadatthaṁ pāripūriṁ.
Tassa me kāyo kilanto akammañño māsācitaṁ maññe.
Handāhaṁ nipajjāmī”ti.
So nipajjati; na vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya.
Idaṁ chaṭṭhaṁ kusītavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhuno uppanno hoti appamattako ābādho.
Tassa evaṁ hoti—
“uppanno kho me ayaṁ appamattako ābādho.
Atthi kappo nipajjituṁ.
Handāhaṁ nipajjāmī”ti.
So nipajjati; na vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya.
Idaṁ sattamaṁ kusītavatthu.
Puna caparaṁ bhikkhu gilānā vuṭṭhito hoti aciravuṭṭhito gelaññā.
Tassa evaṁ hoti—
“ahaṁ kho gilānā vuṭṭhito aciravuṭṭhito gelaññā.
Tassa me kāyo dubbalo akammañño.
Handāhaṁ nipajjāmī”ti.
So nipajjati; na vīriyaṁ ārabhati appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāya.
Idaṁ aṭṭhamaṁ kusītavatthu.
Imāni aṭṭha kusītavatthūni.
Tattha katamesu aṭṭhasu lokadhammesu cittassa paṭighāto?
Lābhe sārāgo, alābhe paṭivirodho, yase sārāgo, ayase paṭivirodho, pasaṁsāya sārāgo, nindāya paṭivirodho, sukhe sārāgo, dukkhe paṭivirodho—
imesu aṭṭhasu lokadhammesu cittassa paṭighāto.
Tattha katame aṭṭha anariyavohārā?
Adiṭṭhe diṭṭhavāditā, assute sutavāditā, amute mutavāditā, aviññāte viññātavāditā, diṭṭhe adiṭṭhavāditā, sute assutavāditā, mute amutavāditā, viññāte aviññātavāditā—
ime aṭṭha anariyavohārā.
Tattha katame aṭṭha micchattā?
Micchādiṭṭhi, micchāsaṅkappo, micchāvācā, micchākammanto, micchāājīvo, micchāvāyāmo, micchāsati, micchāsamādhi—
ime aṭṭha micchattā.
Tattha katame aṭṭha purisadosā?
Idha bhikkhū bhikkhuṁ āpattiyā codenti.
So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codīyamāno “na sarāmi na sarāmī”ti assatiyāva nibbeṭheti.
Ayaṁ paṭhamo purisadoso.
Puna caparaṁ bhikkhū bhikkhuṁ āpattiyā codenti.
So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codīyamāno codakaṁyeva paṭippharati—
“kiṁ nu kho tuyhaṁ bālassa abyattassa bhaṇitena.
Tvampi nāma maṁ bhaṇitabbaṁ maññasī”ti.
Ayaṁ dutiyo purisadoso.
Puna caparaṁ bhikkhū bhikkhuṁ āpattiyā codenti.
So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codīyamāno codakaṁyeva paccāropeti—
“tvampi khosi itthannāmaṁ āpattiṁ āpanno.
Tvaṁ tāva paṭhamaṁ paṭikarohī”ti.
Ayaṁ tatiyo purisadoso.
Puna caparaṁ bhikkhū bhikkhuṁ āpattiyā codenti.
So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codīyamāno aññenāññaṁ paṭicarati, bahiddhā kathaṁ apanāmeti, kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti.
Ayaṁ catuttho purisadoso.
Puna caparaṁ bhikkhū bhikkhuṁ āpattiyā codenti.
So bhikkhu bhikkhūhi āpattiyā codīyamāno saṅghamajjhe bāhāvikkhepakaṁ bhaṇati.