Tattha katamāni cha gehasitāni somanassāni?
Manāpiyesu rūpesu gehasitaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā, manāpiyesu saddesu …pe…
manāpiyesu gandhesu …pe…
manāpiyesu rasesu …pe…
manāpiyesu phoṭṭhabbesu …pe…
manāpiyesu dhammesu gehasitaṁ cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—
imāni cha gehasitāni somanassāni.
Tattha katamāni cha gehasitāni domanassāni?
Amanāpiyesu rūpesu gehasitaṁ cetasikaṁ asātaṁ cetasikaṁ dukkhaṁ cetosamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā, amanāpiyesu saddesu …pe…
amanāpiyesu gandhesu …pe…
amanāpiyesu rasesu …pe…
amanāpiyesu phoṭṭhabbesu …pe…
amanāpiyesu dhammesu gehasitaṁ cetasikaṁ asātaṁ cetasikaṁ dukkhaṁ cetosamphassajaṁ asātaṁ dukkhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā—
imāni cha gehasitāni domanassāni.
Tattha katamā cha gehasitā upekkhā?
Upekkhāṭṭhāniyesu rūpesu gehasitaṁ cetasikaṁ neva sātaṁ nāsātaṁ cetosamphassajaṁ adukkhamasukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā, upekkhāṭṭhāniyesu saddesu …pe…
upekkhāṭṭhāniyesu gandhesu …pe…
upekkhāṭṭhāniyesu rasesu …pe…
upekkhāṭṭhāniyesu phoṭṭhabbesu …pe…
upekkhāṭṭhāniyesu dhammesu gehasitaṁ cetasikaṁ neva sātaṁ nāsātaṁ cetosamphassajaṁ adukkhamasukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā adukkhamasukhā vedanā—
imā cha gehasitā upekkhā.
Tattha katamā cha diṭṭhiyo?
“Atthi me attā”ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati,
“natthi me attā”ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati,
“attanā vā attānaṁ sañjānāmī”ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati,
“attanā vā anattānaṁ sañjānāmī”ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati,
“anattanā vā attānaṁ sañjānāmī”ti vā assa saccato thetato diṭṭhi uppajjati;
atha vā panassa evaṁdiṭṭhi hoti—“so me ayaṁ attā vado vedeyyo tatra tatra dīgharattaṁ kalyāṇapāpakānaṁ kammānaṁ vipākaṁ paccanubhoti.
Na so jāto nāhosi, na so jāto na bhavissati, nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo”ti vā panassa saccato thetato diṭṭhi uppajjati.
Imā cha diṭṭhiyo.
Chakkaṁ.
7. Sattakaniddesa
Tattha katame sattānusayā?
Kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, mānānusayo, diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo—
ime satta anusayā.
Tattha katamāni satta saṁyojanāni?
Kāmarāgasaṁyojanaṁ, paṭighasaṁyojanaṁ, mānasaṁyojanaṁ, diṭṭhisaṁyojanaṁ, vicikicchāsaṁyojanaṁ, bhavarāgasaṁyojanaṁ, avijjāsaṁyojanaṁ—
imāni satta saṁyojanāni.
Tattha katamāni satta pariyuṭṭhānāni?
Kāmarāgapariyuṭṭhānaṁ, paṭighapariyuṭṭhānaṁ, mānapariyuṭṭhānaṁ, diṭṭhipariyuṭṭhānaṁ, vicikicchāpariyuṭṭhānaṁ, bhavarāgapariyuṭṭhānaṁ, avijjāpariyuṭṭhānaṁ—
imāni satta pariyuṭṭhānāni.
Tattha katame satta asaddhammā?
Assaddho hoti, ahiriko hoti, anottappī hoti, appassuto hoti, kusīto hoti, muṭṭhassatī hoti, duppañño hoti—
ime satta asaddhammā.
Tattha katamāni satta duccaritāni?
Pāṇātipāto, adinnādānaṁ, kāmesumicchācāro, musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo—
imāni satta duccaritāni.
Tattha katame satta mānā?
Māno, atimāno, mānātimāno, omāno, adhimāno, asmimāno, micchāmāno—
ime satta mānā.
Tattha katamā satta diṭṭhiyo?
Idhekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā evaṁvādī hoti evaṁdiṭṭhī—
“yato kho, bho, ayaṁ attā rūpī cātumahābhūtiko mātāpettikasambhavo kāyassa bhedā ucchijjati vinassati na hoti paraṁ maraṇā, ettāvatā kho bho, ayaṁ attā sammā samucchinno hotī”ti.
Ittheke sato sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti.
Tamañño evamāha—
“atthi kho, bho, eso attā yaṁ tvaṁ vadesi.
‘Neso natthī’ti vadāmi.
No ca kho, bho, ayaṁ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti.
Atthi kho bho añño attā dibbo rūpī kāmāvacaro kabaḷīkārabhakkho.
Taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi.
Tamahaṁ jānāmi passāmi.
So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati na hoti paraṁ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṁ attā sammāsamucchinno hotī”ti.
Ittheke bho sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti.
Tamañño evamāha—
“atthi kho, bho, eso attā yaṁ tvaṁ vadesi.
‘Neso natthī’ti vadāmi.
No ca kho, bho, ayaṁ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti.
Atthi kho, bho, añño attā dibbo rūpī manomayo sabbaṅgapaccaṅgī ahīnindriyo.
Taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi.
Tamahaṁ jānāmi passāmi.
So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati na hoti paraṁ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṁ attā sammā samucchinno hotī”ti.
Ittheke sato sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti.
Tamañño evamāha—
“atthi kho, bho, eso attā yaṁ tvaṁ vadesi.
‘Neso natthī’ti vadāmi.
No ca kho, bho, ayaṁ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti.
Atthi kho, bho, añño attā sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanūpago.
Taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi.
Tamahaṁ jānāmi passāmi.
So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati na hoti paraṁ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṁ attā sammā samucchinno hotī”ti.
Ittheke sato sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti.
Tamañño evamāha—
“atthi kho, bho, eso attā yaṁ tvaṁ vadesi.
‘Neso natthī’ti vadāmi.
No ca kho, bho, ayaṁ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti.
Atthi kho, bho, añño attā sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma anantaṁ viññāṇanti viññāṇañcāyatanūpago.
Taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi.
Tamahaṁ jānāmi passāmi.
So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati na hoti paraṁ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṁ attā sammā samucchinno hotī”ti.
Ittheke sato sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti.
Tamañño evamāha—
“atthi kho, bho, eso attā yaṁ tvaṁ vadesi.
‘Neso natthī’ti vadāmi.
No ca kho, bho, ayaṁ attā ettāvatā sammā samucchinno hoti.
Atthi kho, bho, añño attā sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanūpago.
Taṁ tvaṁ na jānāsi na passasi.
Tamahaṁ jānāmi passāmi.
So kho, bho, attā yato kāyassa bhedā ucchijjati vinassati na hoti paraṁ maraṇā, ettāvatā kho, bho, ayaṁ attā sammā samucchinno hotī”ti.
Ittheke sato sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti.
Tamañño evamāha—