Yā evarūpā māyā māyāvitā accāsarā vañcanā nikati vikiraṇā pariharaṇā gūhanā parigūhanā chādanā paṭicchādanā anuttānīkammaṁ anāvikammaṁ vocchādanā pāpakiriyā—
ayaṁ vuccati “māyā”.
Tattha katamaṁ sāṭheyyaṁ?
Idhekacco saṭho hoti parisaṭho.
Yaṁ tattha saṭhaṁ saṭhatā sāṭheyyaṁ kakkaratā kakkariyaṁ parikkhattatā pārikkhattiyaṁ—
idaṁ vuccati “sāṭheyyaṁ”.
Tattha katamā avijjā?
Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—
ayaṁ vuccati “avijjā”.
Tattha katamā bhavataṇhā?
Yo bhavesu bhavacchando bhavarāgo bhavanandī bhavataṇhā bhavasineho bhavapariḷāho bhavamucchā bhavajjhosānaṁ—
ayaṁ vuccati “bhavataṇhā”.
Tattha katamā bhavadiṭṭhi?
“Bhavissati attā ca loko cā”ti—
yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—
ayaṁ vuccati “bhavadiṭṭhi”.
Tattha katamā vibhavadiṭṭhi?
“Na bhavissati attā ca loko cā”ti—
yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—
ayaṁ vuccati “vibhavadiṭṭhi”.
Tattha katamā sassatadiṭṭhi?
“Sassato attā ca loko cā”ti—
yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—
ayaṁ vuccati “sassatadiṭṭhi”.
Tattha katamā ucchedadiṭṭhi?
“Ucchijjissati attā ca loko cā”ti—
yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—
ayaṁ vuccati “ucchedadiṭṭhi”.
Tattha katamā antavādiṭṭhi?
“Antavā attā ca loko cā”ti—
yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—
ayaṁ vuccati “antavādiṭṭhi”.
Tattha katamā anantavādiṭṭhi?
“Anantavā attā ca loko cā”ti—
yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—
ayaṁ vuccati “anantavādiṭṭhi”.
Tattha katamā pubbantānudiṭṭhi?
Pubbantaṁ ārabbha yā uppajjati diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—
ayaṁ vuccati “pubbantānudiṭṭhi”.
Tattha katamā aparantānudiṭṭhi?
Aparantaṁ ārabbha yā uppajjati diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—
ayaṁ vuccati “aparantānudiṭṭhi”.
Tattha katamaṁ ahirikaṁ?
Yaṁ na hirīyati hiriyitabbena, na hirīyati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—
idaṁ vuccati “ahirikaṁ”.
Tattha katamaṁ anottappaṁ?
Yaṁ na ottappati ottappitabbena na ottappati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—
idaṁ vuccati “anottappaṁ”.
Tattha katamā dovacassatā?
Sahadhammike vuccamāne dovacassāyaṁ dovacassiyaṁ dovacassatā vippaṭikulaggāhitā vipaccanīkasātatā anādariyaṁ anādaratā agāravatā appatissavatā—
ayaṁ vuccati “dovacassatā”.
Tattha katamā pāpamittatā?
Ye te puggalā assaddhā dussīlā appassutā maccharino duppaññā, yā tesaṁ sevanā nisevanā saṁsevanā bhajanā sambhajanā bhatti sambhatti sampavaṅkatā—
ayaṁ vuccati “pāpamittatā”.
Tattha katamo anajjavo?
Yo anajjavo anajjavatā jimhatā vaṅkatā kuṭilatā—
ayaṁ vuccati “anajjavo”.
Tattha katamo amaddavo?
Yā amudutā amaddavatā kakkhaḷiyaṁ phārusiyaṁ kakkhaḷatā kaṭhinatā ujucittatā amudutā—
ayaṁ vuccati “amaddavo”.
Tattha katamā akkhanti?
Yā akkhanti akkhamanatā anadhivāsanatā caṇḍikkaṁ asuropo anattamanatā cittassa—
ayaṁ vuccati “akkhanti”.
Tattha katamaṁ asoraccaṁ?
Kāyiko vītikkamo vācasiko vītikkamo kāyikavācasiko vītikkamo—
idaṁ vuccati “asoraccaṁ”.
Sabbampi dussīlyaṁ asoraccaṁ.
Tattha katamaṁ asākhalyaṁ?
Yā sā vācā kaṇḍakā kakkasā parakaṭukā parābhisajjanī kodhasāmantā asamādhisaṁvattanikā tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.
Yā tattha asaṇhavācatā asakhilavācatā pharusavācatā—
idaṁ vuccati “asākhalyaṁ”.
Tattha katamo appaṭisanthāro?
Dve paṭisanthārā—
āmisapaṭisanthāro ca dhammapaṭisanthāro ca.
Idhekacco appaṭisanthārako hoti āmisapaṭisanthārena vā dhammapaṭisanthārena vā—
ayaṁ vuccati “appaṭisanthāro”.
Tattha katamā indriyesu aguttadvāratā?
Idhekacco cakkhunā rūpaṁ disvā nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī.
Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye na saṁvaraṁ āpajjati.
Sotena saddaṁ sutvā …pe…
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…
jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…
manasā dhammaṁ viññāya nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī.
Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya na paṭipajjati, na rakkhati manindriyaṁ, manindriye na saṁvaraṁ āpajjati.
Yā imesaṁ channaṁ indriyānaṁ agutti agopanā anārakkho asaṁvaro—
ayaṁ vuccati “indriyesu aguttadvāratā”.
Tattha katamā bhojane amattaññutā?
Idhekacco appaṭisaṅkhā ayoniso āhāraṁ āhāreti davāya madāya maṇḍanāya vibhūsanāya.
Yā tattha asantuṭṭhitā amattaññutā appaṭisaṅkhā bhojane—
ayaṁ vuccati “bhojane amattaññutā”.
Tattha katamaṁ muṭṭhassaccaṁ?
Yā assati ananussati appaṭissati assati assaraṇatā adhāraṇatā pilāpanatā sammussanatā—
idaṁ vuccati “muṭṭhassaccaṁ”.
Tattha katamaṁ asampajaññaṁ?
Yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ …pe… avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—
idaṁ vuccati “asampajaññaṁ”.
Tattha katamā sīlavipatti?
Yo kāyiko vītikkamo vācasiko vītikkamo kāyikavācasiko vītikkamo—
ayaṁ vuccati “sīlavipatti”.