කථඤ්ච ඉමිනා අපාහං සියන්ති හොති: කඤ්චි ධම්මං අවකාරිං කරිත්වා රූපං වෙදනං සඤ්ඤං සඞ්ඛාරෙ විඤ්ඤාණං ඉමිනා අපාහං සියන්ති ඡන්දං පටිලභති, ඉමිනා අපාහං සියන්ති මානං පටිලභති, ඉමිනා අපාහං සියන්ති දිට්ඨිං පටිලභති. තස්මිං සති ඉමානි පපඤ්චිතානි හොන්ති: ඉමිනා අපාහං ඉත්ථං සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං එවං සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං අඤ්ඤථා සියන්ති වා.
කථඤ්ච ඉමිනා අපාහං ඉත්ථං සියන්ති හොති: ඉමිනා අපාහං ඛත්තියො සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං බ්රාහ්මණො සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං වෙස්සො සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං සුද්දො සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං ගහට්ඨො සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං පබ්බජිතො සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං දෙවො සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං මනුස්සො සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං රූපී සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං අරූපී සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං සඤ්ඤී සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං අසඤ්ඤී සියන්ති වා, ඉමිනා අපාහං නෙවසඤ්ඤී, නාසඤ්ඤී සියන්ති වා, එවං ඉමිනා අපාහං ඉත්ථං සියන්ති හොති.
කථඤ්ච ඉමිනා අපාහං එවං සියන්ති හොති: පරපුග්ගලං උපනිධාය යථා සො ඛත්තියො ඉමිනා අපාහං තථා ඛත්තියො සියන්ති වා, යථා සො බ්රාහ්මණො ඉමිනා අපාහං තථා බ්රාහ්මණො සියන්ති වා -පෙ- යථා සො නෙවසඤ්ඤී නාසඤ්ඤී ඉමිනා අපාහං තථා නෙවසඤ්ඤී නාසඤ්ඤී සියන්ති වා. එවං ඉමිනා අපාහං එවං සියන්ති හොති.
කථඤ්ච ඉමිනා අපාහං අඤ්ඤථා සියන්ති හොති: පරපුග්ගලං උපනිධාය යථා සො ඛත්තියො ඉමිනා අපාහං න තථා ඛත්තියො සියන්ති වා, යථා සො බ්රාහ්මණො ඉමිනා අපාහං න තථා බ්රාහ්මණො සියන්ති වා -පෙ- යථා සො නෙවසඤ්ඤී නාසඤ්ඤී ඉමිනා අපාහං න තථා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී සියන්ති වා. එවං ඉමිනා අපාහං අඤ්ඤථා සියන්ති හොති. ඉමානි අට්ඨාරස තණ්හාවිචරිතානි බාහිරස්ස උපාදාය.
ඉති ඉමානි අට්ඨාරස තණ්හාවිචරිතානි අජ්ඣත්තිකස්ස උපාදාය, ඉමානි අට්ඨාරස තණ්හාවිචරිතානි බාහිරස්ස උපාදාය. තදෙකජ්ඣං අභිසඤ්ඤූහිත්වා අභිසංඛිපිත්වා ඡත්තිංස තණ්හාවිචරිතානි හොන්ති. ඉති එවරූපානි අතීතානි ඡත්තිංස තණ්හාවිචරිතානි, අනාගතානි ඡත්තිංස තණ්හාවිචරිතානි, පච්චුප්පන්නානි ඡත්තිංස තණ්හාවිචරිතානි, තදෙ කජ්ඣං අභිසඤ්ඤූහිත්වා අභිසංඛිපිත්වා අට්ඨතණ්හාවිචරිතසතං හොති.
තත්ථ කතමානි ද්වාසට්ඨි දිට්ඨිගතානි බ්රහ්මජාලෙ වෙය්යාකරණෙ වුත්තානි භගවතා: චත්තාරො සස්සතවාදා, චත්තාරො එකච්චසස්සතිකා, චත්තාරො අන්තානන්තිකා, චත්තාරො අමරාවික්ඛෙපිකා, ද්වෙ අධිච්ච සමුප්පන්නිකා, සොළස සඤ්ඤීවාදා, අට්ඨ අසඤ්ඤීවාදා, අට්ඨ නෙවසඤ්ඤී නාසඤ්ඤීවාදා, සත්ත උච්ඡෙදවාදා, පඤ්ච දිට්ඨධම්මනිබ්බානවාදා, ඉමානි ද්වාසට්ඨි දිට්ඨිගතානි බ්රහ්මජාලෙ වෙය්යාකරණෙ වුත්තානි භගවතාති.
ඛුද්දකවත්ථුවිභඞ්ගො නිට්ඨිතො.
18. ධම්මහදය විභඞ්ගො
1.
1020. කති ඛන්ධා: කති ආයතනානි: කති ධාතුයො: කති සච්චානි: කති ඉන්ද්රියානි: කති හෙතු: කති ආහාරා: කති ඵස්සා: කති වෙදනා: කති සඤ්ඤා: කති චෙතනා: කති චිත්තානි:
1021. පඤ්චක්ඛන්ධා, ද්වාදසායතනානි, අට්ඨාරසධාතුයො, චත්තාරි සච්චානි, බාවීසතින්ද්රියානි, නව හෙතූ, චත්තාරො ආහාරා, සත්ත ඵස්සා, සත්ත වෙදනා, සත්ත සඤ්ඤා, සත්ත චෙතනා, සත්ත චිත්තානි.
1022. තත්ථ කතමෙ පඤ්චක්ඛන්ධා: රූපක්ඛන්ධො වෙදනාක්ඛන්ධො සඤ්ඤාක්ඛන්ධො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො. ඉමෙ වුච්චන්ති පඤ්චක්ඛන්ධා.
1023. තත්ථ කතමානි ද්වාදසායතනානි: චක්ඛායතනං රූපායතනං සොතායතනං සද්දායතනං ඝානායතනං ගන්ධායතනං ජිව්හායතනං රසායතනං කායායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං මනායතනං ධම්මායතනං. ඉමානි වුච්චන්ති ද්වාදසායතනානි.
1024. තත්ථ කතමා අට්ඨාරසධාතුයො: චක්ඛුධාතු රූපධාතු චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු, සොතධාතු සද්දධාතු සොතවිඤ්ඤාණධාතු, ඝානධාතු ගන්ධධාතු ඝානවිඤ්ඤාණධාතු, ජිව්හාධාතු රසධාතු ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතු, කායධාතු ඵොට්ඨබ්බධාතු කායවිඤ්ඤාණධාතු, මනොධාතු ධම්මධාතු මනොවිඤ්ඤාණධාතු. ඉමා වුච්චන්ති අට්ඨාරසධාතුයො.
1025. තත්ථ කතමානි චත්තාරි සච්චානි: දුක්ඛසච්චං සමුදයසච්චං නිරොධසච්චං මග්ගසච්චං. ඉමානි වුච්චන්ති චත්තාරි සච්චානි.
1026. තත්ථ කතමානි බාවීසතින්ද්රියානි: චක්ඛුන්ද්රියං සොතින්ද්රියං ඝානින්ද්රියං ජිව්හින්ද්රියං කායින්ද්රියං මනින්ද්රියං ඉත්ථින්ද්රියං පුරිසින්ද්රියං ජීවිතින්ද්රියං සුඛින්ද්රියං දුක්ඛින්ද්රියං සොමනස්සින්ද්රියං උපෙක්ඛින්ද්රියං සද්ධින්ද්රියං විරියින්ද්රියං සතින්ද්රියං සමාධින්ද්රියං පඤ්ඤින්ද්රියං අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්රියං අඤ්ඤින්ද්රියං අඤ්ඤාතාවින්ද්රියං. ඉමානි වුච්චන්ති බාවීසතින්ද්රියානි.
1027. තත්ථ කතමෙ නව හෙතූ: තයො කුසලහෙතූ, තයො අකුසලහෙතූ, තයො අව්යාකතහෙතූ. තත්ථ කතමෙ තයො කුසලහෙතූ: අලොභො කුසලහෙතූ, අදොසො කුසලහෙතූ, අමොහො කුසලහෙතූ, ඉමෙ තයො කුසලහෙතූ. තත්ථ කතමෙ තයො අකුසලහෙතූ, ලොභො අකුසලහෙතූ, දොසො අකුසලහෙතූ, මොහො අකුසලහෙතූ, ඉමෙ තයො අකුසලහෙතූ. තත්ථ කතමෙ තයො අව්යාකතහෙතූ: කුසලානං වා ධම්මානං විපාකතො කිරියාව්යාකතෙසු වා ධම්මෙසු අලොභො අදොසො අමොහො, ඉමෙ තයො අව්යාකතහෙතූ. ඉමෙ වුච්චන්ති නව හෙතූ.
1028. තත්ථ කතමෙ චත්තාරො ආහාරා: කබළිඞ්කාරො ආහාරො ඵස්සාහාරො මනොසඤ්චෙතනාහාරො විඤ්ඤාණාහාරො. ඉමෙ වුච්චන්නි චත්තාරො ආහාරා.
1029. තත්ථ කතමෙ සත්ත ඵස්සා: චක්ඛුසම්ඵස්සො සොතසම්ඵස්සො ඝානසම්ඵස්සො ජිව්හාසම්ඵස්සො කායසම්ඵස්සො මනොධාතුසම්ඵස්සො මනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සො. ඉමෙ වුච්චන්ති සත්ත සම්පස්සා.
1030. තත්ථ කතමා සත්ත වෙදනා: චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා සොතසම්ඵස්සජා වෙදනා ඝානසම්ඵස්සජා වෙදනා ජිව්හාසම්ඵස්සජා වෙදනා කායසම්ඵස්සජා වෙදනා මනොධාතුසම්ඵස්සජා වෙදනා මනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා වෙදනා ඉමා වුච්චන්ති සත්ත වෙදනා.
1031. තත්ථ කතමා සත්ත සඤ්ඤා: චක්ඛුසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා සොතසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා ඝානසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා ජිව්හාසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා කායසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා මනොධාතුසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා මනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා. ඉමා වුච්චන්ති සත්තසඤ්ඤා.
1032. තත්ථ කතමා සත්ත චෙතනා: චක්ඛුසම්ඵස්සජා චෙතනා සොතසම්ඵස්සජා චෙතනා ඝානසම්ඵස්සජා චෙතනා ජිව්හාසම්ඵස්සජා චෙතනා කායසම්ඵස්සජා චෙතනා මනොධාතුසම්ඵස්සජා චෙතනා මනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා චෙතනා. ඉමා වුච්චන්ති සත්ත චෙතනා.
1033. තත්ථ කතමානි සත්තචිත්තානි: චක්ඛුවිඤ්ඤාණං සොතවිඤ්ඤාණං ඝානවිඤ්ඤාණං ජිව්හාවිඤ්ඤාණං කායවිඤ්ඤාණං මනොධාතු මනොවිඤ්ඤාණධාතු. ඉමානි වුච්චන්ති සත්ත චිත්තානි.
2.
1034. කාමධාතුයා කති ඛන්ධා: කති ආයතනානි: කති ධාතුයො: කති සච්චානි: කති ඉන්ද්රියානි: කති හෙතූ: කති ආහාරා: කති ඵස්සා: කති වෙදනා: කති සඤ්ඤා: කති චෙතනා: කති චිත්තානි:
කාමධාතුයා පඤ්චක්ඛන්ධා, ද්වාදසායතනානි, අට්ඨාරසධාතුයො, තීණි සච්චානි, බාවීසතින්ද්රියානි, නව හෙතූ, චත්තාරො ආහාරා, සත්ත ඵස්සා, සත්ත වෙදනා, සත්ත සඤ්ඤා, සත්ත චෙතනා, සත්ත චිත්තානි.
තත්ථ කතමෙ කාමධාතුයා පඤ්චක්ඛන්ධා, රූපක්ඛන්ධො වෙදනාක්ඛන්ධො සඤ්ඤාක්ඛන්ධො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො. ඉමෙ වුච්චන්ති කාමධාතුයා පඤ්චක්ඛන්ධා.
තත්ථ කතමානි කාමධාතුයා ද්වාදසායතනානි: චක්ඛායතනං රූපායතනං සොතායතනං සද්දායතනං ඝානායතනං ගන්ධායතනං ජිව්හායතනං රසායතනං කායායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං මනායතනං ධම්මායතනං. ඉමානි වුච්චන්ති කාමධාතුයා ද්වාදසායතනානි.
තත්ථ කතමා කාමධාතුයා අට්ඨාරසධාතුයො: චක්ඛුධාතු රූපධාතු චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු, සොතධාතු සද්දධාතු සොතවිඤ්ඤාණධාතු, ඝානධාතු ගන්ධධාතු ඝානවිඤ්ඤාණධාතු, ජිව්හාධාතු රසධාතු ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතු, කායධාතු ඵොට්ඨබ්බධාතු කායවිඤ්ඤාණධාතු, මනොධාතු ධම්මධාතු මනොවිඤ්ඤාණධාතු. ඉමා වුච්චන්ති කාමධාතුයා අට්ඨාරස ධාතුයො.
තත්ථ කතමානි කාමධාතුයා තීණි සච්චානි: දුක්ඛසච්චං සමුදයසච්චං මග්ගසච්චං. ඉමානි වුච්චන්ති කාමධාතුයා තීණි සච්චානි.
තත්ථ කතමානි කාමධාතුයා බාවීසතින්ද්රියානි: චක්ඛුන්ද්රියං සොතින්ද්රියං -පෙ- අඤ්ඤාතාවින්ද්රියං. ඉමානි වුච්චන්ති කාමධාතුයා බාවීසතින්ද්රියානි.
තත්ථ කතමෙ කාමධාතුයා නව හෙතූ: තයො කුසලහෙතූ, තයො අකුසලහෙතූ, තයො අව්යාකතහෙතූ. ඉමෙ වුච්චන්ති කාමධාතුයා නව හෙතූ.
තත්ථ කතමෙ කාමධාතුයා චත්තාරො ආහාරා: කබළිඞ්කාරො ආහාරො ඵස්සාහාරො මනොසඤ්චෙතනාහාරො විඤ්ඤාණාහාරො. ඉමෙ වුච්චන්ති කාමධාතුයා චත්තාරො ආහාරා.
තත්ථ කතමෙ කාමධාතුයා සත්ත ඵස්සා: චක්ඛුසම්ඵස්සා සොතසම්ඵස්සා ඝානසම්ඵස්සා ජිව්හාසම්ඵස්සා කායසම්ඵස්සා මනොධාතුසම්ඵස්සා මනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සො. ඉමෙ වුච්චන්ති කාමධාතුයා සත්ත ඵස්සා.
තත්ථ කතමා කාමධාතුයා සත්ත වෙදනා: චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා සොතසම්ඵස්සජා වෙදනා ඝානසම්ඵස්සජා වෙදනා ජිව්හාසම්ඵස්සජා වෙදනා කායසම්ඵස්සජා වෙදනා මනොධාතුසම්ඵස්සජා වෙදනා මනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා වෙදනා. ඉමා වුච්චන්ති කාමධාතුයා සත්ත වෙදනා.
තත්ථ කතමා කාමධාතුයා සත්ත සඤ්ඤා: චක්ඛු සම්ඵස්සජා සඤ්ඤා සොතසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා ඝානසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා ජිව්හාසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා කායසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා මනොධාතුසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා මනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා සඤ්ඤා. ඉමා වුච්චන්ති කාමධාතුයා සත්ත සඤ්ඤා.
තත්ථ කතමා කාමධාතුයා සත්ත චෙතනා: චක්ඛුසම්ඵස්සජා චෙතනා සොතසම්ඵස්සජා චෙතනා ඝානසම්ඵස්සජා චෙතනා ජිව්හාසම්ඵස්සජා චෙතනා කායසම්ඵස්සජා චෙතනා මනොධාතුසම්ඵස්සජා චෙතනා මනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සජා චෙතනා. ඉමා වුච්චන්ති කාමධාතුයා සත්ත චෙතනා.
තත්ථ කතමානි කාමධාතුයා සත්ත චිත්තානි: චක්ඛුවිඤ්ඤාණං සොතවිඤ්ඤාණං ඝානවිඤ්ඤාණං ජිව්හාවිඤ්ඤාණං කායවිඤ්ඤාණං මනොධාතු මනොවිඤ්ඤාණධාතු. ඉමානි වුච්චන්ති කාමධාතුයා සත්ත චිත්තානි.
1035. රූපධාතුයා කති ඛන්ධා: කති ආයතනා: කති ධාතුයො: කති සච්චානි: කති ඉන්ද්රියා -පෙ- කති චිත්තානි:
රූපධාතුයා පඤ්චක්ඛන්ධා, ඡ ආයතනානි, නව ධාතුයො, තීණි සච්චානි, චුද්දසින්ද්රියානි, අට්ඨ හෙතූ, තයො ආහාරා, චත්තාරො ඵස්සා, චතස්සො වෙදනා, චතස්සො සඤ්ඤා, චතස්සො චෙතනා, චත්තාරි චිත්තානි.
තත්ථ කතමෙ රූපධාතුයා පඤ්චක්ඛන්ධා රූපක්ඛන්ධො වෙදනාක්ඛන්ධො සඤ්ඤාක්ඛන්ධො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො. ඉමෙ වුච්චන්ති රූපධාතුයා පඤ්චක්ඛන්ධා.
තත්ථ කතමානි රූපධාතුයා ඡ ආයතනානි: චක්ඛායතං රූපායතනං සොතායතනං සද්දායතනං මානායතනං ධම්මායතනං. ඉමානි වුච්චන්ති රූපධාතුයා ඡ ආයතනානි.
තත්ථ කතමා රූපධාතුයා නව ධාතුයො: චක්ඛුධාතු රූපධාතු චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු, සොතධාතු සද්දධාතු සොතවිඤ්ඤාණධාතු. මනොධාතු ධම්මධාතු මනොවිඤ්ඤාණධාතු. ඉමානි වුච්චන්ති රූපධාතුයා නව ධාතුයො.
තත්ථ කතමානි රූපධාතුයා තීණි සච්චානි: දුක්ඛසච්චං සමුදයසච්චං මග්ගසච්චං. ඉමානි වුච්චන්ති රූපධාතුයා තීණි සච්චානි.
තත්ථ කතමානි රූපධාතුයා චුද්දසින්ද්රියානි: චක්ඛුන්ද්රියං සොතින්ද්රියං මනින්ද්රියං ජීවිතින්ද්රියං සොමනස්සින්ද්රියං උපෙක්ඛින්ද්රියං සද්ධින්ද්රියං විරියින්ද්රියං සතින්ද්රියං සමාධින්ද්රියං පඤ්ඤින්ද්රියං අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්රියං අඤ්ඤින්ද්රියං අඤ්ඤාතාවින්ද්රියං. ඉමානි වුච්චන්ති රූපධාතුයා චුද්දසින්ද්රියානි.
තත්ථ කතමෙ රූපධාතුයා අට්ඨ හෙතූ: තයො කුසලහෙතූ, ද්වෙ අකුසලහෙතූ, තයො අව්යාකතහෙතූ. තත්ථ කතමෙ තයො කුසලහෙතූ: අලොභො කුසලහෙතු, අදොසො කුසලහෙතු, අමොහො කුසලහෙතු. ඉමෙ තයො කුසලහෙතු.
තත්ථ කතමෙ ද්වෙ අකුසලහෙතූ: ලොභො අකුසලහෙතූ මොහො අකුසලහෙතූ. ඉමෙ ද්වෙ අකුසලහෙතූ.
තත්ථ කතමෙ තයො අව්යාකත හෙතූ: කුසලානං වා ධම්මානං විපාකතො කිරියාව්යාකතෙසු වා ධම්මෙසු අලොභො අදොසො අමොහො ඉමෙ තයො අව්යාකත හෙතූ. ඉමෙ වුච්චන්ති රූපධාතුයා අට්ඨ හෙතූ.
තත්ථ කතමෙ රූපධාතුයා තයො ආහාරා: ඵස්සාහාරො මනොසඤ්චෙතනාහාරො විඤ්ඤාණාහාරො. ඉමෙ වුච්චන්ති රූපධාතුයා තයො ආහාරා.
තත්ථ කතමෙ රූපධාතුයා චත්තාරො ඵස්සා: චක්ඛුසම්ඵස්සො සොතසම්ඵස්සො මනොධාතුසම්ඵස්සො මනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සො. ඉමෙ වුච්චන්ති රූපධාතුයා චත්තාරො ඵස්සා.
තත්ථ කතමා රූපධාතුයා චතස්සො වෙදනා -පෙ- චතස්සො සඤ්ඤා -පෙ- චතස්සො චෙතනා -පෙ- චත්තාරි චිත්තානි: චක්ඛුවිඤ්ඤාණං සොතවිඤ්ඤාණං මනොධාතු මනොවිඤ්ඤාණධාතු. ඉමානි වුච්චන්ති රූපධාතුයා චත්තාරි චිත්තානි.
1036. අරූපධාතුයා කති ඛන්ධා: -පෙ- කති චිත්තානි:
අරූපධාතුයා චත්තාරො ඛන්ධා, ද්වෙ ආයතනානි, ද්වෙ ධාතුයො, තීණි සච්චානි, එකාදසින්ද්රියානි, අට්ඨ හෙතූ, තයො ආහාරා, එකො ඵස්සො, එකා වෙදනා, එකා සඤ්ඤා, එකා චෙතනා, එකං චිත්තං.
තත්ථ කතමෙ අරූපධාතුයා චත්තාරො ඛන්ධා: වෙදනාක්ඛන්ධො සඤ්ඤාක්ඛන්ධො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො. ඉමෙ වුච්චන්ති අරූපධාතුයා චත්තාරො ඛන්ධා.
තත්ථ කතමානි අරූපධාතුයා ද්වෙ ආයතනානි: මනායතනං ධම්මායතනං. ඉමානි වුච්චන්ති අරූපධාතුයා ද්වෙ ආයතනානි.
තත්ථ කතමා අරූපධාතුයා ද්වෙ ධාතුයො: මනොවිඤ්ඤාණධාතු ධම්මධාතු. ඉමා වුච්චන්ති අරූපධාතුයා ද්වෙ ධාතුයො.
තත්ථ කතමානි අරූපධාතුයා තීණි සච්චානි: දුක්ඛ සච්චං සමුදය සච්චං මග්ගසච්චං. ඉමානි වුච්චන්ති අරූපධාතුයා තීණි සච්චානි.
තත්ථ කතමානි අරූපධාතුයා එකාදසින්ද්රියානි: මනින්ද්රියං ජීවිතින්ද්රියං සොමනස්සින්ද්රියං උපෙක්ඛින්ද්රියං සද්ධින්ද්රියං විරියින්ද්රියං සතින්ද්රියං සමාධින්ද්රියං පඤ්ඤින්ද්රියං අඤ්ඤින්ද්රියං අඤ්ඤාතාවින්ද්රියං. ඉමානි වුච්චන්ති අරූපධාතුයා එකාදසින්ද්රියානි.
තත්ථ කතමෙ අරූපධාතුයා අට්ඨහෙතූ: තයො කුසලහෙතූ ද්වෙ අකුසලහෙතූ තයො අව්යාකතහෙතූ. ඉමෙ වුච්චන්ති අරූපධාතුයා අට්ඨහෙතූ.
තත්ථ කතමෙ අරූපධාතුයා තයො ආහාරා: ඵස්සාහාරො මනො සඤ්චෙතනාහාරො විඤ්ඤාණාහාරො. ඉමෙ වුච්චන්ති අරූපධාතුයා තයො ආහාරා.
තත්ථ කතමො අරූපධාතුයා එකො ඵස්සො: මනොවිඤ්ඤාණධාතු සම්ඵස්සො. අයං වුච්චති අරූපධාතුයො එකො ඵස්සො.
තත්ථ කතමා අරූපධාතුයා එකා වෙදනා -පෙ- එකා සඤ්ඤා -පෙ- එකා චෙතනා -පෙ- එකං චිත්තං: මනොවිඤ්ඤාණධාතු. ඉදං වුච්චති අරූපධාතුයා එකං චිත්තං.
1037. අපරියාපන්නෙ කති ඛන්ධා: -පෙ- කති චිත්තානි: අපරියාපන්නෙ චත්තාරො ඛන්ධා, ද්වෙ ආයතනානි: ද්වෙ ධාතුයො, ද්වෙ සච්චානි, ද්වාදසින්ද්රියානි, ඡ හෙතූ, තයො ආහාරා, එකො ඵස්සො, එකා වෙදනා, එකා සඤ්ඤා, එකා චෙතනා, එකං චිත්තං.
තත්ථ කතමෙ අපරියාපන්නෙ චත්තාරො ඛන්ධා: වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො. ඉමෙ වුච්චන්ති අපරියාපන්නෙ චත්තාරො ඛන්ධා.
තත්ථ කතමානි අපරියාපන්නෙ ද්වෙ ආයතනානි: මනායතනං ධම්මායතනං. ඉමානි වුච්චන්ති අපරියාපන්නෙ ද්වෙ ආයතනානි
තත්ථ කතමා අපරියාපන්නෙ ද්වෙ ධාතුයො: මනොවිඤ්ඤාණධාතු ධම්මධාතු. ඉමා වුච්චන්ති අපරියාපන්නෙ ද්වෙ ධාතුයො.
තත්ථ කතමානි අපරියාපන්නෙ ද්වෙ සච්චානි: මග්ගසච්චං නිරොධසච්චං. ඉමානි වුච්චන්ති අපරියාපන්නෙ ද්වෙ සච්චානි.
තත්ථ කතමානි අපරියාපන්නෙ ද්වාදසින්ද්රියානි: මනින්ද්රියං ජීවිතින්ද්රියං සොමනස්සින්ද්රියං උපෙක්ඛින්ද්රියං සද්ධින්ද්රියං විරියින්ද්රියං සතින්ද්රියං සමාධින්ද්රියං පඤ්ඤින්ද්රියං අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්රියං අඤ්ඤින්ද්රියං අඤ්ඤාතාවින්ද්රියං. ඉමානි වුච්චන්ති අපරියාපන්නෙ ද්වාදසින්ද්රියානි.
තත්ථ කතමෙ අපරියාපන්නෙ ඡ හෙතූ: තයො කුසලහෙතූ, තයො අව්යාකතහෙතූ.
තත්ථ කතමෙ තයො කුසලහෙතූ: අලොභෙ කුසලහෙතූ, අදොසො කුසලහෙතූ, අමොහො කුසලහෙතූ. ඉමෙ තයො කුසලහෙතූ.
තත්ථ කතමෙ තයො අව්යාකතහෙතූ: කුසලානං ධම්මානං විපාකතො අලොභො අදොසො අමොහො. ඉමෙ තයො අව්යාකතහෙතූ. ඉමෙ වුච්චන්ති අපරියාපන්නෙ ඡ හෙතූ.
තත්ථ කතමෙ අපරියාපන්නෙ තයො ආහාරා: ඵස්සාහාරො, මනො සඤ්චෙතනාහාරො, විඤ්ඤාණාහාරො. ඉමෙ වුච්චන්ති අපරියාපන්නෙ තයො ආහාරා,
තත්ථ කතමො අපරියාපන්නෙ එකො ඵස්සො: මනොවිඤ්ඤාණධාතු සම්ඵස්සො. අයං වුච්චති අපරියාපන්නෙ එකො ඵස්සො.
තත්ථ කතමා අපරියාපන්නෙ එකා වෙදනා -පෙ- එකා සඤ්ඤා -පෙ- එකා චෙතනා -පෙ- එකං චිත්තං: මනොවිඤ්ඤාණධාතු. ඉදං වුච්චති අපරියාපන්නෙ එකං චිත්තං.
3.
1038. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං කති කාමධාතු පරියාපන්නා: කති න කාමධාතුපරියාපන්නා: -පෙ- සත්තන්නං චිත්තානං කති කාමධාතු පරියාපන්නා: කති න කාමධාතුපරියාපන්නා:
රූපක්ඛන්ධො කාමධාතුපරියාපන්නො. චත්තාරො ඛන්ධා සියා කාමධාතුපරියාපන්නා, සියා න කාමධාතුපරියාපන්නා.
දසායතනා කාමධාතුපරියාපන්නා. ද්වෙ ආයතනා සියා කාමධාතුපරියාපන්නා, සියා න කාමධාතුපරියාපන්නා.
සොළස ධාතුයො කාමධාතු පරියාපන්නා. ද්වෙ ධාතුයො සියා කාමධාතුපරියාපන්නා, සියා න කාමධාතුපරියාපන්නා.
සමුදයසච්චං කාමධාතුපරියාපන්නං. ද්වෙ සච්චා න කාමධාතු පරියාපන්නා. දුක්ඛසච්චං සියා කාමධාතුපරියාපන්නං, සියා න කාමධාතු පරියාපන්නං.
දසින්ද්රියා කාමධාතුපරියාපන්නා. තීණින්ද්රියා න කාමධාතුපරියාපන්නා. නවින්ද්රියා සියා කාමධාතුපරියාපන්නා. සියා න කාමධාතුපරියාපන්නා.
තයො අකුසලහෙතූ කාමධාතුපරියාපන්නා. ඡ හෙතූ සියා කාමධාතු පරියාපන්නා, සියා න කාමධාතුපරියාපන්නා.
කබළිඞ්කාරො ආහාරො කාමධාතුපරියාපන්නො. තයො ආහාරා සියා කාමධාතුපරියාපන්නා, සියා න කාමධාතුපරියාපන්නා.
ඡ ඵස්සා කාමධාතුපරියාපන්නා. මනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සො සියා කාමධාතුපරියාපන්නො, සියා න කාමධාතුපරියාපන්නො.
ඡ වෙදනා -පෙ- ඡ සඤ්ඤා -පෙ- ඡ චෙතනා -පෙ- ඡ චිත්තා කාමධාතුපරියාපන්නා. මනොවිඤ්ඤාණධාතු සියා කාමධාතුපරියාපන්නා, සියා න කාමධාතුපරියාපන්නා.
1039. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං කති රූපධාතුපරියාපන්නා: කති න රූපධාතුපරියාපන්නා -පෙ- සත්තන්නං චිත්තානං කති රූපධාතුපරියාපන්නා: කති න රූපධාතුපරියාපන්නා:
රූපක්ඛන්ධො න රූපධාතුපරියාපන්නො. චත්තාරො ඛන්ධා සියා රූපධාතුපරියාපන්නා, සියා න රූපධාතුපරියාපන්නා.
දසායතනා න රූපධාතුපරියාපන්නා. ද්වෙ ආයතනා සියා රූපධාතු පරියාපන්නා, සියා න රූපධාතුපරියාපන්නා.
සොළස ධාතුයො න රූපධාතුපරියාපන්නා, ද්වෙ ධාතුයො සියා රූපධාතුපරියාපන්නා, සියා න රූපධාතුපරියාපන්නා.
තීණි සච්චානි න රූපධාතුපරියාපන්නා, දුක්ඛසච්චං සියා රූපධාතුපරියාපන්නං, සියා න රූපධාතුපරියාපන්නං,
තෙරසින්ද්රියා න රූපධාතුපරියාපන්නා, නවින්ද්රියා සියා රූපධාතුපරියාපන්නා, සියා න රූපධාතුපරියාපන්නා.
තයො අකුසලහෙතූ න රූපධාතුපරියාපන්නා, ඡ හෙතූ සියා රූපධාතුපරියාපන්නා, සියා න රූපධාතුපරියාපන්නා.
කබළිඞ්කාරො ආහාරො න රූපධාතුපරියාපන්නො. තයො ආහාරා සියා රූපධාතුපරියාපන්නා, සියා න රූපධාතුපරියාපන්නා.
ඡ ඵස්සා න රූපධාතුපරියාපන්නා. මනොවිඤ්ඤාණධාතුසම්ඵස්සො සියා රූපධාතුපරියාපන්නො, සියා න රූපධාතුපරියාපන්නො.
ඡ වෙදනා -පෙ- ඡ සඤ්ඤා -පෙ- ඡ චෙතනා -පෙ- ඡ චිත්තා න රූපධාතුපරියාපන්නා. මනොවිඤ්ඤාණධාතු සියා රූපධාතුපරියාපන්නා. සියා න රූපධාතුපරියාපන්නා.
1040. පඤ්චන්නං ඛන්ධානං කති අරූපධාතුපරියාපන්නා: කති න අරූපධාතුපරියාපන්නා: -පෙ- සත්තන්නං චිත්තානං කති අරූපධාතුපරියාපන්නා: කති න අරූපධාතුපරියාපන්නා:
රූපක්ඛන්ධො න අරූපධාතුපරියාපන්නො. චත්තාරො ඛන්ධා සියා අරූපධාතුපරියාපන්නා, සියා න අරූපධාතුපරියාපන්නා.
දසායතනා න අරූපධාතුපරියාපන්නා. ද්වෙ ආයතනා සියා අරූපධාතු පරියාපන්නා, සියා න අරූපධාතුපරියාපන්නා.
සොළස ධාතුයො න අරූපධාතුපරියාපන්නා. ද්වෙ ධාතුයො සියා අරූපධාතුපරියාපන්නා, සියා න අරූපධාතුපරියාපන්නා.
තීණි සච්චානි න අරූපධාතුපරියාපන්නා. දුක්ඛසච්චං සියා අරූපධාතු පරියාපන්නං, සියා න අරූපධාතුපරියාපන්නං.