සමුදයසච්චං ගන්ථො චෙව ගන්ථසම්පයුත්තඤ්ච, සියා න වත්තබ්බං ගන්ථො චෙව ගන්ථසම්පයුත්තන්තිපි, ගන්ථසම්පයුත්තඤ්චෙව නො ච ගන්ථොතිපි. ද්වෙ සච්චා න වත්තබ්බා ගන්ථා චෙව ගන්ථසම්පයුත්තාති’පි, ගන්ථසම්පයුත්තා චෙව නො ච ගන්ථාතිපි. දුක්ඛසච්චං සියා ගන්ථො චෙව ගන්ථසම්පයුත්තඤ්ච, සියා ගන්ථසම්පයුත්තඤ්චෙව නො ච ගන්ථො, සියා න වත්තබ්බං ගන්ථො චෙව ගන්ථසම්පයුත්තන්තිපි, ගන්ථසම්පයුත්තඤ්චෙව නො ච ගන්ථොතිපි.
ද්වෙ සච්චා ගන්ථවිප්පයුත්තඅගන්ථනියා. ද්වෙ සච්චා සියා ගන්ථවිප්පයුත්තගන්ථනියා, සියා න වත්තබ්බා ගන්ථවිප්පයුත්තගන්ථනියාතිපි ගන්ථවිප්පයුත්තඅගන්ථනියාතිපි.
301-303. සමුදයසච්චං ඔඝො -පෙ- යොගො -පෙ- නීවරණං. ද්වෙ සච්චා නො නීවරණා. දුක්ඛසච්චං සියා නීවරණං, සියා නො නීවරණං.
ද්වෙ සච්චා නීවරණියා. ද්වෙ සච්චා අනීවරණියා.
සමුදයසච්චං නීවරණසම්පයුත්තං. ද්වෙ සච්චා නීවරණවිප්පයුත්තා. දුක්ඛසච්චං සියා නීවරණසම්පයුත්තං, සියා නීවරණවිප්පයුත්තං.
සමුදයසච්චං නීවරණං චෙව නීවරණියඤ්ච. ද්වෙ සච්චා න වත්තබ්බා නීවරණා චෙව නීවරණියාතිපි, නීවරණියා චෙව නො ච නීවරණාතිපි. දුක්ඛසච්චං සියා නීවරණඤ්චෙව නීවරණියඤ්ච, සියා නීවරණියඤ්චෙව නො ච නීවරණං.
සමුදයසච්චං නීවරණඤ්චෙව නීවරණසම්පයුත්තඤ්ච. ද්වෙ සච්චා න වත්තබ්බා නීවරණාචෙව නීවරණසම්පයුත්තාති’පි, නීවරණසම්පයුත්තාචෙව නො ච නීවරණාතිපි. දුක්ඛසච්චං සියා නීවරණං චෙව නීවරණසම්පයුත්තං ච, සියා නීවරණසම්පයුත්තං චෙව නො ච නීවරණං, සියා න වත්තබ්බං නීවරණං චෙව නීවරණසම්පයුත්තන්තිපි නීවරණසම්පයුත්තං චෙව නො ච නීවරණන්තිපි.
ද්වෙ සච්චා නීවරණවිප්පයුත්තඅනීවරණියා. සමුදයසච්චං න වත්තබ්බං නීවරණවිප්පයුත්තනීවරණියන්තිපි නීවරණවිප්පයුත්තඅනීවරණියන්ති’පි. දුක්ඛසච්චං සියා නීවරණවිප්පයුත්තනීවරණියං, සියා න වත්තබ්බං නීවරණවිප්පයුත්තනීවරණියන්ති’පි නීවරණවිප්පයුත්තඅනීවරණියන්තිපි.
304. තීණි සච්චානි නො පරාමාසා. දුක්ඛසච්චං සියා පරාමාසො, සියා නො පරාමාසො.
ද්වෙ සච්චා පරාමට්ඨා. ද්වෙ සච්චා අපරාමට්ඨා.
ද්වෙ සච්චා පරාමාසවිප්පයුත්තා. සමුදයසච්චං සියා පරාමාසසම්පයුත්තං, සියා පරාමාසවිප්පයුත්තං. දුක්ඛසච්චං සියා පරාමාසසම්පයුත්තං, සියා පරාමාසවිප්පයුත්තං, සියා න වත්තබ්බං පරාමාසසම්පයුත්තන්ති’පි පරාමාසවිප්පයුත්තන්ති’පි.
සමුදයසච්චං න වත්තබ්බං පරාමාසො චෙව පරාමට්ඨන්ති පරාමට්ඨං චෙව නො ච පරාමාසො. ද්වෙ සච්චා න වත්තබ්බා පරාමාසා චෙව පරාමට්ඨාතිපි පරාමට්ඨා චෙව නො ච පරාමාසාති’පි. දුක්ඛසච්චං සියා පරාමාසො චෙව පරාමට්ඨං ච, සියා පරාමට්ඨං චෙව නො ච පරාමාසො.
ද්වෙ සච්චා පරාමාසවිප්පයුත්තඅපරාමට්ඨා. ද්වෙ සච්චා සියා පරාමාසවිප්පයුත්තපරාමට්ඨා, සියා න වත්තබ්බා පරාමාසවිප්පයුත්තපරාමට්ඨාති’පි පරාමාසවිප්පයුත්තඅපරාමට්ඨාති’පි.
305. ද්වෙ සච්චා සාරම්මණා. නිරොධසච්චං අනාරම්මණං. දුක්ඛසච්චං සියා සාරම්මණං, සියා අනාරම්මණං.
තීණි සච්චානි නො චිත්තා. දුක්ඛසච්චං සියා චිත්තං, සියා නොචිත්තං.
ද්වෙ සච්චා චෙතසිකා. නිරොධසච්චං අචෙතසිකං. දුක්ඛසච්චං සියා චෙතසිකං, සියා අචෙතසිකං.
ද්වෙ සච්චා චිත්තසම්පයුත්තා. නිරොධසච්චං චිත්තවිප්පයුත්තං. දුක්ඛසච්චං සියා චිත්තසම්පයුත්තං, සියා චිත්තවිප්පයුත්තං, සියා න වත්තබ්බං චිත්තෙනසම්පයුත්තන්ති’පි චිත්තෙනවිප්පයුත්තන්ති’පි.
ද්වෙ සච්චා චිත්තසංසට්ඨා. නිරොධසච්චං චිත්තවිසංසට්ඨං. දුක්ඛසච්චං සියා චිත්තසංසට්ඨං, සියා චිත්තවිසංසට්ඨං, සියා න වත්තබ්බං චිත්තෙනසංසට්ඨන්ති’පි, චිත්තෙනවිසංසට්ඨන්ති’පි.
ද්වෙ සච්චා චිත්තසමුට්ඨානා. නිරොධසච්චං නො චිත්තසමුට්ඨානං. දුක්ඛසච්චං සියා චිත්තසමුට්ඨානං, සියා නො චිත්තසමුට්ඨානං.
ද්වෙ සච්චා චිත්තසහභුනො. නිරොධසච්චං නො චිත්තසහභූ. දුක්ඛසච්චං සියා චිත්තසහභූ, සියා නො චිත්තසහභූ.
ද්වෙ සච්චා චිත්තානුපරිවත්තිනො, නිරොධසච්චං නො චිත්තානුපරිවත්ති. දුක්ඛසච්චං සියා චිත්තානුපරිවත්ති, සියා නො චිත්තානුපරිවත්ති.
ද්වෙ සච්චා චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානා. නිරොධසච්චං නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානං. දුක්ඛසච්චං සියා චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානං, සියා නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානං.
ද්වෙ සච්චා චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභුනො. නිරොධසච්චං නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභූ. දුක්ඛසච්චං සියා චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභූ, සියා නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානසහභූ.
ද්වෙ සච්චා චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්තිනො. නිරොධසච්චං නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්ති. දුක්ඛසච්චං සියා චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්ති, සියා නො චිත්තසංසට්ඨසමුට්ඨානානුපරිවත්ති.
තීණි සච්චානි බාහිරා. දුක්ඛසච්චං සියා අජ්ඣත්තිකං සියා බාහිරං.
තීණි සච්චානි නො උපාදා. දුක්ඛසච්චං සියා උපාදා, සියා නො උපාදා.
තීණි සච්චානි අනුපාදින්නා. දුක්ඛසච්චං සියා උපාදින්නං, සියා අනුපාදින්නං.
306. සමුදයසච්චං උපාදානං. ද්වෙ සච්චා නො උපාදානං. දුක්ඛසච්චං සියා උපාදානං, සියා නො උපාදානං.
ද්වෙ සච්චා උපාදානියා. ද්වෙ සච්චා අනුපාදානියා.
ද්වෙ සච්චා උපාදානවිප්පයුත්තා. ද්වෙ සච්චා සියා උපාදානසම්පයුත්තා, සියා උපාදානවිප්පයුත්තා.
සමුදයසච්චං උපාදානං චෙව උපාදානියඤ්ච. ද්වෙ සච්චා න වත්තබ්බා උපාදානා චෙව උපාදානියාතිපි, උපාදානියා චෙව නො ච උපාදානාති’පි. දුක්ඛසච්චං සියා උපාදානං චෙව උපාදානියඤ්ච, සියා උපාදානියං චෙව නො ච උපාදානං.
සමුදයසච්චං සියා උපාදානං චෙව උපාදානසම්පයුත්තඤ්ච, සියා න වත්තබ්බං උපාදානං චෙව උපාදානසම්පයුත්තන්ති’පි, උපාදානසම්පයුත්තඤ්චෙව නො ච උපාදානන්තිපි. ද්වෙ සච්චා න වත්තබ්බා උපාදානා චෙව උපාදානසම්පයුත්තාතිපි උපාදානසම්පයුත්තා චෙව නො ච උපාදානාතිපි. දුක්ඛසච්චං සියා උපාදානං චෙව උපාදානසම්පයුත්තං ච, සියා උපාදානසම්පයුත්තං චෙව නො ච උපාදානං, සියා න වත්තබ්බං උපාදානං චෙව උපාදානසම්පයුත්තන්තිපි, උපාදානසම්පයුත්තං චෙව නො ච උපාදානන්තිපි.
ද්වෙ සච්චා උපාදානවිප්පයුත්තඅනුපාදානියා, ද්වෙ සච්චා සියා උපාදානවිප්පයුත්තඋපාදානියා, සියා න වත්තබ්බා උපාදානවිප්පයුත්තඋපාදානියාතිපි. උපාදානවිප්පයුත්තඅනුපාදානියාතිපි.
307. සමුදයසච්චං කිලෙසො. ද්වෙ සච්චා නො කිලෙසා. දුක්ඛසච්චං සියා කිලෙසො. සියා නො කිලෙසො.
ද්වෙ සච්චා සංකිලෙසිකා. ද්වෙ සච්චා අසංකිලෙසිකා.
සමුදයසච්චං සංකිලිට්ඨං. ද්වෙ සච්චා අසංකිලිට්ඨා. දුක්ඛසච්චං සියා සංකිලිට්ඨං, සියා අසංකිලිට්ඨං.
සමුදයසච්චං කිලෙසසම්පයුත්තං. ද්වෙ සච්චා කිලෙසවිප්පයුත්තා. දුක්ඛසච්චං සියා කිලෙසසම්පයුත්තං, සියා කිලෙසවිප්පයුත්තං.
සමුදයසච්චං කිලෙසො චෙව සංකිලෙසිකඤ්ච. ද්වෙ සච්චා න වත්තබ්බා කිලෙසා චෙව සංකිලෙසිකාතිපි සංකිලෙසිකා චෙව නො ච කිලෙසාතිපි. දුක්ඛසච්චං සියා කිලෙසො චෙව සංකිලෙසිකඤ්ච, සියා සංකිලෙසිකං චෙව නො ච කිලෙසො.
සමුදයසච්චං කිලෙසො චෙව සංකිලිට්ඨං ච. ද්වෙ සච්චා න වත්තබ්බා කිලෙසා චෙව සංකිලිට්ඨාතිපි සංකිලිට්ඨා චෙව නො ච කිලෙසාතිපි. දුක්ඛසච්චං සියා කිලෙසො චෙව සංකිලිට්ඨඤ්ච, සියා සංකිලිට්ඨඤ්චෙව නො ච කිලෙසො, සියා න වත්තබ්බං කිලෙසො චෙව සංකිලිට්ඨන්තිපි සංකිලිට්ඨං චෙව නො ච කිලෙසොතිපි.
සමුදයසච්චං කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තඤ්ච. ද්වෙ සච්චා න වත්තබ්බා කිලෙසා චෙව කිලෙසසම්පයුත්තාතිපි කිලෙසසම්පයුත්තා චෙව නො ච කිලෙසාතිපි. දුක්ඛසච්චං සියා කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තං ච, සියා කිලෙසසම්පයුත්තං චෙව නො ච කිලෙසො, සියා න වත්තබ්බං කිලෙසො චෙව කිලෙසසම්පයුත්තන්තිපි කිලෙසසම්පයුත්තං චෙව නො ච කිලෙසොති’පි.
ද්වෙ සච්චා කිලෙසම්පයුත්තඅසංකිලෙසිකා. සමුදයසච්චං න වත්තබ්බං කිලෙසවිප්පයුත්තසංකිලෙසිකන්ති’පි කිලෙසවිප්පයුත්තඅසංකිලෙසිකන්ති’පි. දුක්ඛසච්චං සියා කිලෙසවිප්පයුත්තසංකිලෙසිකං, සියා න වත්තබ්බං කිලෙසවිප්පයුත්තසංකිලෙසිකන්තිපි කිලෙසවිප්පයුත්තඅසංකිලෙසිකන්තිපි.
308. ද්වෙ සච්චා න දස්සනෙන පහාතබ්බා. ද්වෙ සච්චා සියා දස්සනෙන පහාතබ්බා. සියා න දස්සනෙන පහාතබ්බා.
ද්වෙ සච්චා න භාවනාය පහාතබ්බා. ද්වෙ සච්චා සියා භාවනාය පහාතබ්බා, සියා න භාවනාය පහාතබ්බා.
ද්වෙ සච්චා න දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා. ද්වෙ සච්චා සියා දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා, සියා න දස්සනෙන පහාතබ්බහෙතුකා.
ද්වෙ සච්චා න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා. ද්වෙ සච්චා සියා භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා, සියා න භාවනාය පහාතබ්බහෙතුකා.
සමුදයසච්චං සවිතක්කං. නිරොධසච්චං අවිතක්කං. ද්වෙ සච්චා සියා සවිතක්කා, සියා අවිතක්කා.
සමුදයසච්චං සවිචාරං. නිරොධසච්චං අවිචාරං. ද්වෙ සච්චා සියා සවිචාරා, සියා අවිචාරා.
නිරොධසච්චං අප්පීතිකං. තීණි සච්චානි සියා සප්පීතිකා, සියා අප්පීතිකා
නිරොධසච්චං න පීතිසහගතං. තීණි සච්චානි සියා පීතිසහගතා, සියා න පීතිසහගතා.
නිරොධසච්චං න සුඛසහගතං. තීණි සච්චානි සියා සුඛසහගතා, සියා න සුඛසහගතා.
නිරොධසච්චං න උපෙක්ඛාසහගතං. තීණි සච්චානි සියා උපෙක්ඛාසහගතා, සියා න උපෙක්ඛාසහගතා.
සමුදයසච්චං කාමාවචරං. ද්වෙ සච්චා න කාමාවචරා. දුක්ඛසච්චං සියා කාමාවචරං, සියා න කාමාවචරං.
තීණි සච්චානි න රූපාවචරා. දුක්ඛසච්චං සියා රූපාවචරං, සියා න රූපාවචරං.
තීණි සච්චානි න අරූපාවචරා. දුක්ඛසච්චං සියා අරූපාවචරං, සියා න අරූපාවචරං
ද්වෙ සච්චා පරියාපන්නා. ද්වෙ සච්චා අපරියාපන්නා.
මග්ගසච්චං නිය්යානිකං. තීණි සච්චානි අනිය්යානිකා.
මග්ගසච්චං නියතං. නිරොධසච්චං අනියතං. ද්වෙ සච්චා සියා නියතා, සියා අනියතා.
ද්වෙ සච්චා සඋත්තරා. ද්වෙ සච්චා අනුත්තරා.
සමුදයසච්චං සරණං. ද්වෙ සච්චා අරණා. දුක්ඛසච්චං සියා සරණං සියා අරණන්ති.
පඤ්හපුච්ඡකං.
සච්චවිභඞ්ගො නිට්ඨිතො
5. ඉන්ද්රිය විභඞ්ගො
309. බාවීසතින්ද්රියානි, චක්ඛුන්ද්රියං: සොතින්ද්රියං, ඝානින්ද්රියං, ජිව්හින්ද්රියං, කායින්ද්රියං, මනින්ද්රියං, ජීවිතින්ද්රියං, ඉත්ථින්ද්රියං, පුරිසින්ද්රියං, සුඛින්ද්රියං, දුක්ඛින්ද්රියං, සොමනස්සින්ද්රියං, දොමනස්සින්ද්රියං, උපෙක්ඛින්ද්රියං, සද්ධින්ද්රියං, විරියින්ද්රියං, සතින්ද්රියං, සමාධින්ද්රියං, පඤ්ඤින්ද්රියං, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්රියං, අඤ්ඤින්ද්රියං, අඤ්ඤාතාවින්ද්රියං.
310. තත්ථ කතමං චක්ඛුන්ද්රියං: යං චක්ඛු චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො -පෙ- සුඤ්ඤො ගාමොපෙසො. ඉදං වුච්චති චක්ඛුන්ද්රියං.
311-314. තත්ථ කතමං සොතින්ද්රියං -පෙ- ඝානින්ද්රියං -පෙ- ජිව්හින්ද්රියං -පෙ- කායින්ද්රියං: යො කායො චතුන්නං මහාභූතානං උපාදාය පසාදො -පෙ- සුඤ්ඤො ගාමොපෙසො. ඉදං වුච්චති කායින්ද්රියං.
315. තත්ථ කතමං මනින්ද්රියං: එකවිධෙන මනින්ද්රියං: ඵස්සසම්පයුත්තං.
දුවිධෙන මනින්ද්රියං: අත්ථි සහෙතුකං, අත්ථි අහෙතුකං.
තිවිධෙන මනින්ද්රියං: අත්ථි කුසලං, අත්ථි අකුසලං, අත්ථි අව්යාකතං.
චතුබ්බිධෙන මනින්ද්රියං: අත්ථි කාමාවචරං, අත්ථි රූපාවචරං, අත්ථි අරූපාවචරං, අත්ථි අපරියාපන්නං.
පඤ්චවිධෙන මනින්ද්රියං: අත්ථි සුඛින්ද්රියසම්පයුත්තං අත්ථි දුක්ඛින්ද්රියසම්පයුත්තං, අත්ථි සොමනස්සින්ද්රියසම්පයුත්තං, අත්ථි දොමනස්සින්ද්රියසම්පයුත්තං, අත්ථි උපෙක්ඛින්ද්රියසම්පයුත්තං.
ඡබ්බිධෙන මනින්ද්රියං: චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, සොතවිඤ්ඤාණං, ඝානවිඤ්ඤාණං, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, කායවිඤ්ඤාණං, මනොවිඤ්ඤාණං. එවං ඡබ්බිධෙන මනින්ද්රියං.
සත්තවිධෙන මනින්ද්රියං: චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, -පෙ- කායවිඤ්ඤාණං, මනොධාතු, මනොවිඤ්ඤාණධාතු. එවං සත්තවිධෙන මනින්ද්රියං.
අට්ඨවිධෙන මනින්ද්රියං: චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, -පෙ- කායවිඤ්ඤාණං, අත්ථි සුඛසහගතං, අත්ථි දුක්ඛසහගතං, මනොධාතු, මනොවිඤ්ඤාණධාතු. එවං අට්ඨවිධෙන මනින්ද්රියං.
නවවිධෙන මනින්ද්රියං: චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, -පෙ- කායවිඤ්ඤාණං, මනොධාතු, මනොවිඤ්ඤාණධාතු. අත්ථි කුසලා, අත්ථි අකුසලා, අත්ථි අව්යාකතා. එවං නවවිධෙන මනින්ද්රියං.
දසවිධෙන මනින්ද්රියං: චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, -පෙ- කායවිඤ්ඤාණං, අත්ථි සුඛසහගතං, අත්ථි දුක්ඛසහගතං, මනොධාතු, මනොවිඤ්ඤාණධාතු, අත්ථි කුසලා, අත්ථි අකුසලා, අත්ථි අව්යාකතා. එවං දසවිධෙන මනින්ද්රියං. (යථා විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තථා විත්ථාරො) -පෙ- එවං බහුවිධෙන මනින්ද්රියං. ඉදං වුච්චති මනින්ද්රියං.
316. තත්ථ කතමං ජීවිතින්ද්රියං: ජීවිතින්ද්රියං දුවිධෙන: අත්ථි රූපජීවිතින්ද්රියං, අත්ථි අරූපජීවිතින්ද්රියං.
තත්ථ කතමං රූපජීවිතින්ද්රියං: යො තෙසං රූපීනං ධම්මානං ආයු ඨිති යපනා යාපනා ඉරීයනා වත්තනා පාලනා ජීවිතං ජීවිතින්ද්රියං, ඉදං වුච්චති රූපජීවිතින්ද්රියං.
තත්ථ කතමං අරූපජීවිතින්ද්රියං: යො තෙසං අරූපීනං ධම්මානං ආයු ඨිති යපනා යාපනා ඉරීයනා වත්තනා පාලනා ජීවිතං ජීවිතින්ද්රියං, ඉදං වුච්චති අරූපජීවිතින්ද්රියං. ඉදං වුච්චති ජීවිතින්ද්රියං.
317. තත්ථ කතමං ඉත්ථින්ද්රියං: යං ඉත්ථියා ඉත්ථිලිඞ්ගං ඉත්ථිනිමිත්තං ඉත්ථිකුත්තං ඉත්ථාකප්පො ඉත්ථත්තං ඉත්ථිභාවො, ඉදං වුච්චති ඉත්ථින්ද්රියං.
318. තත්ථ කතමං පුරිසින්ද්රියං: යං පුරිසස්ස පුරිසලිඞ්ගං පුරිසනිමිත්තං පුරිසකුත්තං පුරිසාකප්පො පුරිසත්තං පුරිසභාවො, ඉදං වුච්චති පුරිසින්ද්රියං.
319. තත්ථ කතමං සුඛින්ද්රියං: යං කායිකං සාතං කායිකං සුඛං කායසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං කායසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා, ඉදං වුච්චති සුඛින්ද්රියං.
320. තත්ථ කතමං දුක්ඛින්ද්රියං: යං කායිකං අසාතං කායිකං දුක්ඛං කායසම්ඵස්සජා අසාතං දුක්ඛං වෙදයිතං කායසම්ඵස්සජා අසාතා දුක්ඛා වෙදනා, ඉදං වුච්චති දුක්ඛින්ද්රියං.
321. තත්ථ කතමං සොමනස්සින්ද්රියං: යං චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතොසම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා, ඉදං වුච්චති සොමනස්සින්ද්රියං.
322. තත්ථ කතමං දොමනස්සින්ද්රියං: යං චෙතසිකං අසාතං චෙතසිකං දුක්ඛං චෙතොසම්ඵස්සජං අසාතං දුක්ඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අසාතා දුක්ඛා වෙදනා, ඉදං වුච්චති දොමනස්සින්ද්රියං.
323. තත්ථ කතමං උපෙක්ඛින්ද්රියං: යං චෙතසිකං නෙවසාතං නාසාතං චෙතොසම්ඵස්සජං අදුක්ඛමසුඛං වෙදයිතං චෙතොසම්ඵස්සජා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා, ඉදං වුච්චති උපෙක්ඛින්ද්රියං.
324. තත්ථ කතමං සද්ධින්ද්රියං: යා සද්ධා සද්දහනා ඔකප්පනා අභිප්පසාදො සද්ධා සද්ධින්ද්රියං සද්ධාබලං, ඉදං වුච්චති සද්ධින්ද්රියං.
325. තත්ථ කතමං විරියින්ද්රියං: යො චෙතසිකො විරියාරම්භො, නික්කමො පරක්කමො උය්යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හි ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො විරියං විරියින්ද්රියං විරියබලං, ඉදං වුච්චති විරියින්ද්රියං.
326. තත්ථ කතමං සතින්ද්රියං: යා සති අනුස්සති පටිස්සති සතිසරණතා ධාරණතා අපිලාපනතා අසම්මුස්සනතා සති සතින්ද්රියං සතිබලං සම්මාසති, ඉදං වුච්චති සතින්ද්රියං.
327. තත්ථ කතමං සමාධින්ද්රියං: යා චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්රියං සමාධිබලං, සම්මාසමාධි, ඉදං වුච්චති සමාධින්ද්රියං.
328. තත්ථ කතමං පඤ්ඤින්ද්රියං: යා පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො -පෙ- අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි, ඉදං වුච්චති පඤ්ඤින්ද්රියං.
329. තත්ථ කතමං අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්රියං: යා තෙසං ධම්මානං අනඤ්ඤාතානං අදිට්ඨානං අපත්තානං අවිදිතානං අසච්ඡිකතානං සච්ඡිකිරියාය පඤ්ඤා පජානනා -පෙ- අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං, ඉදං වුච්චති අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්රියං.
330. තත්ථ කතමං අඤ්ඤින්ද්රියං: යා තෙසං ධම්මානං ඤාතානං දිට්ඨානං පත්තානං විදිතානං සච්ඡිකතානං සච්ඡිකිරියාය පඤ්ඤා පජානනා -පෙ- අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං, ඉදං වුච්චති අඤ්ඤින්ද්රියං.
331. තත්ථ කතමං අඤ්ඤාතාවින්ද්රියං: යා තෙසං ධම්මානං අඤ්ඤාතාවීනං දිට්ඨානං පත්තානං විදිතානං සච්ඡිකතානං සච්ඡිකිරියාය පඤ්ඤා පජානනා -පෙ- අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො මග්ගඞ්ගං මග්ගපරියාපන්නං, ඉදං වුච්චති අඤ්ඤාතාවින්ද්රියං.
අභිධම්මභාජනියං.
332. බාවීසතින්ද්රියානි, චක්ඛුන්ද්රියං: සොතින්ද්රියං, ඝානින්ද්රියං, ජිව්හින්ද්රියං, කායින්ද්රියං, මනින්ද්රියං, ජීවිතින්ද්රියං, ඉත්ථින්ද්රියං, පුරිසින්ද්රියං, සුඛින්ද්රියං, දුක්ඛින්ද්රියං, සොමනස්සින්ද්රියං, දොමනස්සින්ද්රියං, උපෙක්ඛින්ද්රියං, සද්ධින්ද්රියං, විරියින්ද්රියං, සතින්ද්රියං, සමාධින්ද්රියං, පඤ්ඤින්ද්රියං, අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්රියං, අඤ්ඤින්ද්රියං, අඤ්ඤාතාවින්ද්රියං.
333. බාවිසතීනං ඉන්ද්රියානං කති කුසලා, කති අකුසලා, කති අව්යාකතා, -පෙ- කති සරණා, කති අරණා:
දසින්ද්රියා අව්යාකතා. දොමනස්සින්ද්රියං අකුසලං. අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්රියං කුසලං. චත්තාරින්ද්රියා සියා කුසලා, සියා අව්යාකතා. ඡ ඉන්ද්රියා සියා කුසලා, අකුසලා, සියා අව්යාකතා.
ද්වාදසින්ද්රියා න වත්තබ්බා සුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තාතිපි දුක්ඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තාතිපි, අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තාතිපි. ඡ ඉන්ද්රියා සියා සුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා, සියා අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා. තීණින්ද්රියා සියා සුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා, සියා දුක්ඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා, සියා අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තා. ජීවිතින්ද්රියං සියා සුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තං, සියා දුක්ඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තං, සියා අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තං, සියා න වත්තබ්බං සුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තන්ති’පි දුක්ඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තන්ති’පි, අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සම්පයුත්තන්ති’පි.
සත්තින්ද්රියා නෙව විපාක න විපාකධම්මධම්මා. තීණින්ද්රියා විපාකා. ද්වීන්ද්රියා විපාකධම්මධම්මා. අඤ්ඤින්ද්රියං සියා විපාකං, සියා විපාකධම්මධම්මං. නවින්ද්රියා සියා විපාකා, සියා විපාකධම්මධම්මා, සියා නෙව විපාක න විපාකධම්මධම්මා.
නවින්ද්රියා උපාදින්නුපාදානියා. දොමනස්සින්ද්රියං අනුපාදින්නුපාදානියං. තීණින්ද්රියා අනුපාදින්නඅනුපාදානියා. නවින්ද්රියා සියා උපාදින්නුපාදානියා, සියා අනුපාදින්නුපාදානියා, සියා අනුපාදින්නඅනුපාදානියා.