Puggalapaññatti

Designation of Persons

Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · suttacentral/sc-data · CC0 · Fetched 2026-04-18 · 1841 segments

පෙන්වන කොටස් 1201-1300 න් 1841

Kathañca puggalo uttāno hoti gambhīrobhāso?
Idhekaccassa puggalassa pāsādikaṁ hoti abhikkantaṁ paṭikkantaṁ ālokitaṁ vilokitaṁ samiñjitaṁ pasāritaṁ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṁ.
So “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ nappajānāti …pe…
“ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ nappajānāti.
Evaṁ puggalo uttāno hoti gambhīrobhāso.
Seyyathāpi so udakarahado uttāno gambhīrobhāso, tathūpamo ayaṁ puggalo.
Kathañca puggalo gambhīro hoti uttānobhāso?
Idhekaccassa puggalassa na pāsādikaṁ hoti abhikkantaṁ paṭikkantaṁ ālokitaṁ vilokitaṁ samiñjitaṁ pasāritaṁ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṁ.
So “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe…
“ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
Evaṁ puggalo gambhīro hoti uttānobhāso.
Seyyathāpi so udakarahado gambhīro uttānobhāso, tathūpamo ayaṁ puggalo.
Kathañca puggalo uttāno hoti uttānobhāso?
Idhekaccassa puggalassa na pāsādikaṁ hoti abhikkantaṁ paṭikkantaṁ ālokitaṁ vilokitaṁ samiñjitaṁ pasāritaṁ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṁ.
So “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ nappajānāti …pe…
“ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ nappajānāti.
Evaṁ puggalo uttāno hoti uttānobhāso.
Seyyathāpi so udakarahado uttāno uttānobhāso, tathūpamo ayaṁ puggalo.
Kathañca puggalo gambhīro hoti gambhīrobhāso?
Idhekaccassa puggalassa pāsādikaṁ hoti abhikkantaṁ paṭikkantaṁ ālokitaṁ vilokitaṁ samiñjitaṁ pasāritaṁ saṅghāṭipattacīvaradhāraṇaṁ.
So “idaṁ dukkhan”ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe…
“ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā”ti yathābhūtaṁ pajānāti.
Evaṁ puggalo gambhīro hoti gambhīrobhāso.
Seyyathāpi so udakarahado gambhīro gambhīrobhāso, tathūpamo ayaṁ puggalo.
Ime cattāro udakarahadūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
Tattha katame cattāro balībaddūpamā puggalā?
Cattāro balībaddā—
sakagavacaṇḍo no paragavacaṇḍo, paragavacaṇḍo no sakagavacaṇḍo, sakagavacaṇḍo ca paragavacaṇḍo ca, neva sakagavacaṇḍo no paragavacaṇḍo.
Evamevaṁ cattārome balībaddūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
Katame cattāro?
Sakagavacaṇḍo no paragavacaṇḍo, paragavacaṇḍo no sakagavacaṇḍo, sakagavacaṇḍo ca paragavacaṇḍo ca, neva sakagavacaṇḍo no paragavacaṇḍo.
Kathañca puggalo sakagavacaṇḍo hoti no paragavacaṇḍo?
Idhekacco puggalo sakaparisaṁ ubbejitā hoti, no paraparisaṁ.
Evaṁ puggalo sakagavacaṇḍo hoti no paragavacaṇḍo.
Seyyathāpi so balībaddo sakagavacaṇḍo no paragavacaṇḍo, tathūpamo ayaṁ puggalo.
Kathañca puggalo paragavacaṇḍo hoti no sakagavacaṇḍo?
Idhekacco puggalo paraparisaṁ ubbejitā hoti, no sakaparisaṁ.
Evaṁ puggalo paragavacaṇḍo hoti no sakagavacaṇḍo.
Seyyathāpi so balībaddo paragavacaṇḍo no sakagavacaṇḍo, tathūpamo ayaṁ puggalo.
Kathañca puggalo sakagavacaṇḍo ca hoti paragavacaṇḍo ca?
Idhekacco puggalo sakaparisañca ubbejitā hoti, paraparisañca.
Evaṁ puggalo sakagavacaṇḍo ca hoti paragavacaṇḍo ca.
Seyyathāpi so balībaddo sakagavacaṇḍo ca paragavacaṇḍo ca, tathūpamo ayaṁ puggalo.
Kathañca puggalo neva sakagavacaṇḍo hoti no paragavacaṇḍo?
Idhekacco puggalo neva sakaparisaṁ ubbejitā hoti no paraparisaṁ.
Evaṁ puggalo neva sakagavacaṇḍo hoti no paragavacaṇḍo.
Seyyathāpi so balībaddo neva sakagavacaṇḍo no paragavacaṇḍo, tathūpamo ayaṁ puggalo.
Ime cattāro balībaddūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
Tattha katame cattāro āsīvisūpamā puggalā?
Cattāro āsīvisā—
āgataviso no ghoraviso, ghoraviso no āgataviso, āgataviso ca ghoraviso ca, neva āgataviso no ghoraviso.
Evamevaṁ cattārome āsīvisūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
Katame cattāro?
Āgataviso no ghoraviso, ghoraviso no āgataviso, āgataviso ca ghoraviso ca, neva āgataviso no ghoraviso.
Kathañca puggalo āgataviso hoti no ghoraviso?
Idhekacco puggalo abhiṇhaṁ kujjhati.
So ca khvassa kodho na ciraṁ dīgharattaṁ anuseti.
Evaṁ puggalo āgataviso hoti, no ghoraviso.
Seyyathāpi so āsīviso āgataviso no ghoraviso, tathūpamo ayaṁ puggalo.
Kathañca puggalo ghoraviso hoti no āgataviso?
Idhekacco puggalo naheva kho abhiṇhaṁ kujjhati.
So ca khvassa kodho ciraṁ dīgharattaṁ anuseti.
Evaṁ puggalo ghoraviso hoti, no āgataviso.
Seyyathāpi so āsīviso ghoraviso no āgataviso, tathūpamo ayaṁ puggalo.
Kathañca puggalo āgataviso ca hoti ghoraviso ca?
Idhekacco puggalo abhiṇhaṁ kujjhati.
So ca khvassa kodho ciraṁ dīgharattaṁ anuseti.
Evaṁ puggalo āgataviso ca hoti ghoraviso ca.
Seyyathāpi so āsīviso āgataviso ca ghoraviso ca, tathūpamo ayaṁ puggalo.
Kathañca puggalo neva āgataviso hoti no ghoraviso?
Idhekacco puggalo naheva kho abhiṇhaṁ kujjhati.
So ca khvassa kodho na ciraṁ dīgharattaṁ anuseti.
Evaṁ puggalo neva āgataviso hoti no ghoraviso.
Seyyathāpi so āsīviso neva āgataviso no ghoraviso, tathūpamo ayaṁ puggalo.
Ime cattāro āsīvisūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
Kathañca puggalo ananuvicca apariyogāhetvā avaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti?
Idhekacco puggalo duppaṭipannānaṁ micchāpaṭipannānaṁ titthiyānaṁ titthiyasāvakānaṁ vaṇṇaṁ bhāsati—
“suppaṭipannā” itipi, “sammāpaṭipannā” itipīti.
Evaṁ puggalo ananuvicca apariyogāhetvā avaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti.
Kathañca puggalo ananuvicca apariyogāhetvā vaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti?
Idhekacco puggalo suppaṭipannānaṁ sammāpaṭipannānaṁ buddhānaṁ buddhasāvakānaṁ avaṇṇaṁ bhāsati—
“duppaṭipannā” itipi, “micchāpaṭipannā” itipīti.
Evaṁ puggalo ananuvicca apariyogāhetvā vaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti.
Kathañca puggalo ananuvicca apariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne pasādaṁ upadaṁsitā hoti?
Idhekacco puggalo duppaṭipadāya micchāpaṭipadāya pasādaṁ janeti—
“suppaṭipadā” itipi, “sammāpaṭipadā” itipīti.
Evaṁ puggalo ananuvicca apariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne pasādaṁ upadaṁsitā hoti.
Kathañca puggalo ananuvicca apariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne appasādaṁ upadaṁsitā hoti?
Idhekacco puggalo suppaṭipadāya sammāpaṭipadāya appasādaṁ janeti—
“duppaṭipadā” itipi, “micchāpaṭipadā” itipīti.
Evaṁ puggalo ananuvicca apariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne appasādaṁ upadaṁsitā hoti.
Kathañca puggalo anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti?
Idhekacco puggalo duppaṭipannānaṁ micchāpaṭipannānaṁ titthiyānaṁ titthiyasāvakānaṁ avaṇṇaṁ bhāsati—
“duppaṭipannā” itipi, “micchāpaṭipannā” itipīti.
Evaṁ puggalo anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsitā hoti.
Kathañca puggalo anuvicca pariyogāhetvā vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti?
Idhekacco puggalo suppaṭipannānaṁ sammāpaṭipannānaṁ buddhānaṁ buddhasāvakānaṁ vaṇṇaṁ bhāsati—
“suppaṭipannā” itipi, “sammāpaṭipannā” itipīti.
Evaṁ puggalo anuvicca pariyogāhetvā vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsitā hoti.
Kathañca puggalo anuvicca pariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne appasādaṁ upadaṁsitā hoti?