Puggalapaññatti

Designation of Persons

Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · suttacentral/sc-data · CC0 · Fetched 2026-04-18 · 1841 segments

පෙන්වන කොටස් 1001-1100 න් 1841

Katamo ca puggalo sappuriso?
Idhekacco puggalo pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti—
ayaṁ vuccati puggalo “sappuriso”.
Katamo ca puggalo sappurisena sappurisataro?
Idhekacco puggalo attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti, attanā ca adinnādānā paṭivirato hoti parañca adinnādānā veramaṇiyā samādapeti, attanā ca kāmesumicchācārā paṭivirato hoti parañca kāmesumicchācārā veramaṇiyā samādapeti, attanā ca musāvādā paṭivirato hoti parañca musāvādā veramaṇiyā samādapeti, attanā ca surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti parañca surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiyā samādapeti—
ayaṁ vuccati puggalo “sappurisena sappurisataro”.
Katamo ca puggalo pāpo?
Idhekacco puggalo pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti, kāmesumicchācārī hoti, musāvādī hoti, pisuṇavāco hoti, pharusavāco hoti, samphappalāpī hoti, abhijjhālu hoti, byāpannacitto hoti, micchādiṭṭhi hoti—
ayaṁ vuccati puggalo “pāpo”.
Katamo ca puggalo pāpena pāpataro?
Idhekacco puggalo attanā ca pāṇātipātī hoti parañca pāṇātipāte samādapeti, attanā ca adinnādāyī hoti parañca adinnādāne samādapeti, attanā ca kāmesumicchācārī hoti parañca kāmesumicchācāre samādapeti, attanā ca musāvādī hoti parañca musāvāde samādapeti, attanā ca pisuṇavāco hoti parañca pisuṇāya vācāya samādapeti, attanā ca pharusavāco hoti parañca pharusāya vācāya samādapeti, attanā ca samphappalāpī hoti parañca samphappalāpe samādapeti, attanā ca abhijjhālu hoti parañca abhijjhāya samādapeti, attanā ca byāpannacitto hoti parañca byāpāde samādapeti, attanā ca micchādiṭṭhi hoti parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti—
ayaṁ vuccati puggalo “pāpena pāpataro”.
Katamo ca puggalo kalyāṇo?
Idhekacco puggalo pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti, kāmesumicchācārā paṭivirato hoti, musāvādā paṭivirato hoti, pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti, pharusāya vācāya paṭivirato hoti, samphappalāpā paṭivirato hoti, anabhijjhālu hoti, abyāpannacitto hoti, sammādiṭṭhi hoti—
ayaṁ vuccati puggalo “kalyāṇo”.
Katamo ca puggalo kalyāṇena kalyāṇataro?
Idhekacco puggalo attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti, attanā ca adinnādānā paṭivirato hoti parañca adinnādānā veramaṇiyā samādapeti, attanā ca kāmesumicchācārā paṭivirato hoti parañca kāmesumicchācārā veramaṇiyā samādapeti, attanā ca musāvādā paṭivirato hoti parañca musāvādā veramaṇiyā samādapeti, attanā ca pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti parañca pisuṇāya vācāya veramaṇiyā samādapeti, attanā ca pharusāya vācāya paṭivirato hoti parañca pharusāya vācāya veramaṇiyā samādapeti, attanā ca samphappalāpā paṭivirato hoti parañca samphappalāpā veramaṇiyā samādapeti, attanā ca anabhijjhālu hoti parañca anabhijjhāya samādapeti, attanā ca abyāpannacitto hoti parañca abyāpāde samādapeti, attanā ca sammādiṭṭhi hoti parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti—
ayaṁ vuccati puggalo “kalyāṇena kalyāṇataro”.
Katamo ca puggalo pāpadhammo?
Idhekacco puggalo pāṇātipātī hoti, adinnādāyī hoti …pe…
micchādiṭṭhi hoti—
ayaṁ vuccati puggalo “pāpadhammo”.
Katamo ca puggalo pāpadhammena pāpadhammataro?
Idhekacco puggalo attanā ca pāṇātipātī hoti parañca pāṇātipāte samādapeti, attanā ca adinnādāyī hoti parañca adinnādāne samādapeti …pe…
attanā ca micchādiṭṭhi hoti parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti—
ayaṁ vuccati puggalo “pāpadhammena pāpadhammataro”.
Katamo ca puggalo kalyāṇadhammo?
Idhekacco puggalo pāṇātipātā paṭivirato hoti, adinnādānā paṭivirato hoti …pe…
sammādiṭṭhi hoti—
ayaṁ vuccati puggalo “kalyāṇadhammo”.
Katamo ca puggalo kalyāṇadhammena kalyāṇadhammataro?
Idhekacco puggalo attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti parañca pāṇātipātā veramaṇiyā samādapeti …pe…
attanā ca sammādiṭṭhi hoti parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti—
ayaṁ vuccati puggalo “kalyāṇadhammena kalyāṇadhammataro”.
Katamo ca puggalo sāvajjo?
Idhekacco puggalo sāvajjena kāyakammena samannāgato hoti, sāvajjena vacīkammena samannāgato hoti, sāvajjena manokammena samannāgato hoti—
ayaṁ vuccati puggalo “sāvajjo”.
Katamo ca puggalo vajjabahulo?
Idhekacco puggalo sāvajjena bahulaṁ kāyakammena samannāgato hoti appaṁ anavajjena, sāvajjena bahulaṁ vacīkammena samannāgato hoti appaṁ anavajjena, sāvajjena bahulaṁ manokammena samannāgato hoti appaṁ anavajjena—
ayaṁ vuccati puggalo “vajjabahulo”.
Katamo ca puggalo appavajjo?
Idhekacco puggalo anavajjena bahulaṁ kāyakammena samannāgato hoti appaṁ sāvajjena, anavajjena bahulaṁ vacīkammena samannāgato hoti appaṁ sāvajjena, anavajjena bahulaṁ manokammena samannāgato hoti appaṁ sāvajjena—
ayaṁ vuccati puggalo “appavajjo”.
Katamo ca puggalo anavajjo?
Idhekacco puggalo anavajjena kāyakammena samannāgato hoti, anavajjena vacīkammena samannāgato hoti, anavajjena manokammena samannāgato hoti—
ayaṁ vuccati puggalo “anavajjo”.
Katamo ca puggalo ugghaṭitaññū?
Yassa puggalassa saha udāhaṭavelāya dhammābhisamayo hoti—
ayaṁ vuccati puggalo “ugghaṭitaññū”.
Katamo ca puggalo vipañcitaññū?
Yassa puggalassa saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthe vibhajiyamāne dhammābhisamayo hoti—
ayaṁ vuccati puggalo “vipañcitaññū”.
Katamo ca puggalo neyyo?
Yassa puggalassa uddesato paripucchato yoniso manasikaroto kalyāṇamitte sevato bhajato payirupāsato evaṁ anupubbena dhammābhisamayo hoti—
ayaṁ vuccati puggalo “neyyo”.
Katamo ca puggalo padaparamo?
Yassa puggalassa bahumpi suṇato bahumpi bhaṇato bahumpi dhārayato bahumpi vācayato na tāya jātiyā dhammābhisamayo hoti—
ayaṁ vuccati puggalo “padaparamo”.
Katamo ca puggalo yuttappaṭibhāno no muttappaṭibhāno?
Idhekacco puggalo pañhaṁ puṭṭho samāno yuttaṁ vadati no sīghaṁ—
ayaṁ vuccati puggalo “yuttappaṭibhāno no muttappaṭibhāno”.
Katamo ca puggalo muttappaṭibhāno no yuttappaṭibhāno?
Idhekacco puggalo pañhaṁ puṭṭho samāno sīghaṁ vadati no yuttaṁ—
ayaṁ vuccati puggalo “muttappaṭibhāno no yuttappaṭibhāno”.
Katamo ca puggalo yuttappaṭibhāno ca muttappaṭibhāno ca?
Idhekacco puggalo pañhaṁ puṭṭho samāno yuttañca vadati sīghañca—
ayaṁ vuccati puggalo “yuttappaṭibhāno ca muttappaṭibhāno ca”.
Katamo ca puggalo neva yuttappaṭibhāno no muttappaṭibhāno?
Idhekacco puggalo pañhaṁ puṭṭho samāno neva yuttaṁ vadati no sīghaṁ—
ayaṁ vuccati, puggalo “neva yuttappaṭibhāno no muttappaṭibhāno”.
Tattha katame cattāro dhammakathikā puggalā?
Idhekacco dhammakathiko appañca bhāsati asahitañca, parisā cassa na kusalā hoti sahitāsahitassa.
Evarūpo dhammakathiko evarūpāya parisāya dhammakathikotveva saṅkhaṁ gacchati.
Idha panekacco dhammakathiko appañca bhāsati sahitañca, parisā cassa kusalā hoti sahitāsahitassa.
Evarūpo dhammakathiko evarūpāya parisāya dhammakathikotveva saṅkhaṁ gacchati.
Idha panekacco dhammakathiko bahuñca bhāsati asahitañca, parisā cassa na kusalā hoti sahitāsahitassa.
Evarūpo dhammakathiko evarūpāya parisāya dhammakathikotveva saṅkhaṁ gacchati.
Idha panekacco dhammakathiko bahuñca bhāsati sahitañca, parisā cassa kusalā hoti sahitāsahitassa.
Evarūpo dhammakathiko evarūpāya parisāya dhammakathikotveva saṅkhaṁ gacchati.
Ime cattāro “dhammakathikā puggalā”.
Tattha katame cattāro valāhakūpamā puggalā?
Cattāro valāhakā—
gajjitā no vassitā, vassitā no gajjitā, gajjitā ca vassitā ca, neva gajjitā no vassitā.
Evamevaṁ cattārome valāhakūpamā puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
Katame cattāro?
Gajjitā no vassitā, vassitā no gajjitā, gajjitā ca vassitā ca, neva gajjitā no vassitā.
Kathañca puggalo gajjitā hoti no vassitā?
Idhekacco puggalo bhāsitā hoti, no kattā.
Evaṁ puggalo gajjitā hoti, no vassitā.
Seyyathāpi so valāhako gajjitā no vassitā, tathūpamo ayaṁ puggalo.
Kathañca puggalo vassitā hoti no gajjitā?
Idhekacco puggalo kattā hoti, no bhāsitā.
Evaṁ puggalo vassitā hoti no gajjitā.
Seyyathāpi so valāhako vassitā no gajjitā, tathūpamo ayaṁ puggalo.
Kathañca puggalo gajjitā ca hoti vassitā ca?
Idhekacco puggalo bhāsitā ca hoti, kattā ca.
Evaṁ puggalo gajjitā ca hoti vassitā ca.
Seyyathāpi so valāhako gajjitā ca vassitā ca, tathūpamo ayaṁ puggalo.
Kathañca puggalo neva gajjitā hoti no vassitā?
Idhekacco puggalo neva bhāsitā hoti no kattā.