Hetu sahajāta nissaya atthi avigatanti naārammaṇe satta …pe… naanantare satta, nasamanantare satta, naaññamaññe satta (idhāpi saṅkhittaṁ), nasampayutte satta, navippayutte ekaṁ, nonatthiyā satta, novigate satta.
Hetu sahajāta aññamañña nissaya atthi avigatanti naārammaṇe ekaṁ (sabbattha ekaṁ), novigate ekaṁ. (Evaṁ gaṇetabbaṁ.)
Anulomapaccanīyaṁ.
1.23.7.4. Paccayapaccanīyānuloma
Nahetuduka
Nahetupaccayā ārammaṇe tīṇi, adhipatiyā nava, anantare ekaṁ, samanantare ekaṁ, sahajāte ekavīsa, aññamaññe cha, nissaye ekavīsa, upanissaye tīṇi, purejāte cha, pacchājāte satta, āsevane ekaṁ, kamme satta, vipāke satta, āhāre satta, indriye nava, jhāne satta, magge satta, sampayutte ekaṁ, vippayutte aṭṭha, atthiyā pañcavīsa, natthiyā ekaṁ, vigate ekaṁ, avigate pañcavīsa. (Evaṁ gaṇetabbaṁ.)
Paccanīyānulomaṁ.
Pañhāvāro niṭṭhito.
Sanidassanasappaṭighattikaṁ niṭṭhitaṁ.
Dhammānulome tikapaṭṭhānaṁ niṭṭhitaṁ.
Paṭṭhānapakaraṇa
Dhammānuloma (1), Dukapaṭṭhānapāḷi (2)
2.1. Hetugocchaka
Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.
2.1.1. Hetuduka
2.1.1.1. Paṭiccavāra
2.1.1.1.1. Paccayānuloma
Vibhaṅgavāra
Hetu
Hetuṁ dhammaṁ paṭicca hetu dhammo uppajjati hetupaccayā—alobhaṁ paṭicca adoso amoho, adosaṁ paṭicca alobho amoho, amohaṁ paṭicca alobho adoso, lobhaṁ paṭicca moho, mohaṁ paṭicca lobho, dosaṁ paṭicca moho, mohaṁ paṭicca doso; paṭisandhikkhaṇe …pe….
Hetuṁ dhammaṁ paṭicca nahetu dhammo uppajjati hetupaccayā—hetuṁ dhammaṁ paṭicca sampayuttakā khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe….
Hetuṁ dhammaṁ paṭicca hetu ca nahetu ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—alobhaṁ paṭicca adoso amoho sampayuttakā ca khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ (cakkaṁ). Lobhaṁ paṭicca moho sampayuttakā ca khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe….
Nahetuṁ dhammaṁ paṭicca nahetu dhammo uppajjati hetupaccayā—nahetuṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe paṭicca dve khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā; ekaṁ mahābhūtaṁ …pe….
Nahetuṁ dhammaṁ paṭicca hetu dhammo uppajjati hetupaccayā—nahetū khandhe paṭicca hetū; paṭisandhikkhaṇe …pe… vatthuṁ paṭicca hetū.
Nahetuṁ dhammaṁ paṭicca hetu ca nahetu ca dhammā uppajjanti hetupaccayā— nahetuṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā hetu ca cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe paṭicca dve khandhā hetu ca cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe… paṭisandhikkhaṇe vatthuṁ paṭicca hetū sampayuttakā ca khandhā.
Hetuñca nahetuñca dhammaṁ paṭicca hetu dhammo uppajjati hetupaccayā—alobhañca sampayuttake ca khandhe paṭicca adoso amoho (cakkaṁ). Lobhañca sampayuttake ca khandhe paṭicca moho, dosañca sampayuttake ca khandhe paṭicca moho …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe… alobhañca vatthuñca paṭicca adoso amoho …pe….
Hetuñca nahetuñca dhammaṁ paṭicca nahetu dhammo uppajjati hetupaccayā—nahetuṁ ekaṁ khandhañca hetuñca paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe ca hetuñca paṭicca dve khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe… paṭisandhikkhaṇe vatthuñca hetuñca paṭicca sampayuttakā khandhā.
Hetuñca nahetuñca dhammaṁ paṭicca hetu ca nahetu ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—nahetuṁ ekaṁ khandhañca alobhañca paṭicca tayo khandhā adoso amoho ca cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe ca alobhañca paṭicca dve khandhā adoso amoho ca cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ. (Cakkaṁ.) Nahetuṁ ekaṁ khandhañca lobhañca paṭicca tayo khandhā moho ca cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe… vatthuñca alobhañca paṭicca adoso amoho sampayuttakā ca khandhā.
Ārammaṇādi
Hetuṁ dhammaṁ paṭicca hetu dhammo uppajjati ārammaṇapaccayā (rūpaṁ chaḍḍetvā arūpeyeva nava pañhā) … adhipatipaccayā (paṭisandhi natthi, paripuṇṇaṁ) ekaṁ mahābhūtaṁ paṭicca …pe… mahābhūte paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ upādārūpaṁ … (imaṁ nānaṁ) anantarapaccayā … samanantarapaccayā … sahajātapaccayā (sabbe mahābhūtā yāva asaññasattā) … aññamaññapaccayā … nissayapaccayā … upanissayapaccayā … purejātapaccayā … āsevanapaccayā (dvīsupi paṭisandhi natthi) … kammapaccayā … vipākapaccayā (saṅkhittaṁ) … avigatapaccayā.
Saṅkhyāvāra
Suddha
Hetuyā nava, ārammaṇe nava (sabbattha nava), avigate nava. (Evaṁ gaṇetabbaṁ.)
Anulomaṁ.
2.1.1.1.2. Paccayapaccanīya
Vibhaṅgavāra
Nahetu
Nahetuṁ dhammaṁ paṭicca nahetu dhammo uppajjati nahetupaccayā—ahetukaṁ nahetuṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… ahetukapaṭisandhikkhaṇe …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā; ekaṁ mahābhūtaṁ …pe… bāhiraṁ … āhārasamuṭṭhānaṁ … utusamuṭṭhānaṁ … asaññasattānaṁ …pe….
Nahetuṁ dhammaṁ paṭicca hetu dhammo uppajjati nahetupaccayā— vicikicchāsahagate uddhaccasahagate khandhe paṭicca vicikicchāsahagato uddhaccasahagato moho.
Naārammaṇādi
Hetuṁ dhammaṁ paṭicca nahetu dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā—hetuṁ paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe….
Nahetuṁ dhammaṁ paṭicca nahetu dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā—nahetū khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe… sabbe mahābhūtā …pe….
Hetuñca nahetuñca dhammaṁ paṭicca nahetu dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā— hetuñca nahetuñca khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe… naadhipatipaccayā … (paripuṇṇaṁ) naanantarapaccayā … nasamanantarapaccayā … naaññamaññapaccayā … naupanissayapaccayā.
Napurejāta
Hetuṁ dhammaṁ paṭicca hetu dhammo uppajjati napurejātapaccayā—arūpe alobhaṁ paṭicca adoso amoho (cakkaṁ). Lobhaṁ paṭicca moho, mohaṁ paṭicca lobho; paṭisandhikkhaṇe …pe….
Hetuṁ dhammaṁ paṭicca nahetu dhammo uppajjati napurejātapaccayā—arūpe hetuṁ paṭicca sampayuttakā khandhā, hetuṁ paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe….
Hetuṁ dhammaṁ paṭicca hetu ca nahetu ca dhammā uppajjanti napurejātapaccayā— arūpe alobhaṁ paṭicca adoso amoho sampayuttakā ca khandhā (cakkaṁ). Lobhaṁ paṭicca moho sampayuttakā ca khandhā (cakkaṁ); paṭisandhikkhaṇe …pe….
Nahetuṁ dhammaṁ paṭicca nahetu dhammo uppajjati napurejātapaccayā—arūpe nahetuṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā …pe… nahetū khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe… ekaṁ mahābhūtaṁ …pe….
Nahetuṁ dhammaṁ paṭicca hetu dhammo uppajjati napurejātapaccayā—arūpe nahetū khandhe paṭicca hetū; paṭisandhikkhaṇe …pe….
Nahetuṁ dhammaṁ paṭicca hetu ca nahetu ca dhammā uppajjanti napurejātapaccayā— arūpe nahetuṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā hetu ca …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe….
Hetuñca nahetuñca dhammaṁ paṭicca hetu dhammo uppajjati napurejātapaccayā— arūpe alobhañca sampayuttake ca khandhe paṭicca adoso amoho (cakkaṁ). Arūpe lobhañca sampayuttake ca khandhe paṭicca moho (cakkaṁ); paṭisandhikkhaṇe …pe….
Hetuñca nahetuñca dhammaṁ paṭicca nahetu dhammo uppajjati napurejātapaccayā— arūpe nahetuṁ ekaṁ khandhañca hetuñca paṭicca tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe… nahetū khandhe ca hetuñca paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, hetuñca mahābhūte ca paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe….
Hetuñca nahetuñca dhammaṁ paṭicca hetu ca nahetu ca dhammā uppajjanti napurejātapaccayā—arūpe nahetuṁ ekaṁ khandhañca alobhañca paṭicca tayo khandhā adoso amoho ca …pe… dve khandhe …pe… (cakkaṁ). Nahetuṁ ekaṁ khandhañca lobhañca paṭicca tayo khandhā moho ca (cakkaṁ); paṭisandhikkhaṇe …pe….
Napacchājātādi
Hetuṁ dhammaṁ paṭicca hetu dhammo uppajjati napacchājātapaccayā … naāsevanapaccayā.
Nakammādi
Hetuṁ dhammaṁ paṭicca nahetu dhammo uppajjati nakammapaccayā—hetuṁ paṭicca sampayuttakā cetanā.
Nahetuṁ dhammaṁ paṭicca nahetu dhammo uppajjati nakammapaccayā—nahetū khandhe paṭicca sampayuttakā cetanā … bāhiraṁ … āhārasamuṭṭhānaṁ … utusamuṭṭhānaṁ …pe….
Hetuñca nahetuñca dhammaṁ paṭicca nahetu dhammo uppajjati nakammapaccayā— hetuñca sampayuttake ca khandhe paṭicca sampayuttakā cetanā.
Hetuṁ dhammaṁ paṭicca hetu dhammo uppajjati navipākapaccayā … nava.
Naāhārādi
Nahetuṁ dhammaṁ paṭicca nahetu dhammo uppajjati naāhārapaccayā—bāhiraṁ … utusamuṭṭhānaṁ … asaññasattānaṁ …pe… naindriyapaccayā—bāhiraṁ … āhārasamuṭṭhānaṁ … utusamuṭṭhānaṁ …pe… asaññasattānaṁ mahābhūte paṭicca rūpajīvitindriyaṁ, najhānapaccayā—pañcaviññāṇaṁ …pe… bāhiraṁ … āhārasamuṭṭhānaṁ … utusamuṭṭhānaṁ … asaññasattānaṁ …pe… namaggapaccayā— ahetukaṁ nahetuṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca …pe… bāhiraṁ … āhārasamuṭṭhānaṁ … utusamuṭṭhānaṁ … asaññasattānaṁ …pe… nasampayuttapaccayā … navippayuttapaccayā … (napurejātasadisaṁ, arūpapañhāyeva) nonatthipaccayā … novigatapaccayā.
Saṅkhyāvāra
Suddha
Nahetuyā dve, naārammaṇe tīṇi, naadhipatiyā nava, naanantare tīṇi, nasamanantare tīṇi, naaññamaññe tīṇi, naupanissaye tīṇi, napurejāte nava, napacchājāte nava, naāsevane nava, nakamme tīṇi, navipāke nava, naāhāre ekaṁ, naindriye ekaṁ, najhāne ekaṁ, namagge ekaṁ, nasampayutte tīṇi, navippayutte nava, nonatthiyā tīṇi, novigate tīṇi. (Evaṁ gaṇetabbaṁ.)
Paccanīyaṁ.
2.1.1.1.3. Paccayānulomapaccanīya
Hetuduka
Hetupaccayā naārammaṇe tīṇi, naadhipatiyā nava, naanantare tīṇi …pe… naupanissaye tīṇi, napurejāte nava, napacchājāte nava, naāsevane nava, nakamme tīṇi, navipāke nava, nasampayutte tīṇi, navippayutte nava, nonatthiyā tīṇi, novigate tīṇi.
Anulomapaccanīyaṁ.
2.1.1.1.4. Paccayapaccanīyānuloma
Nahetuduka
Nahetupaccayā ārammaṇe dve, anantare dve …pe… kamme dve, vipāke ekaṁ, āhāre dve, indriye dve, jhāne dve, magge ekaṁ, sampayutte dve …pe… avigate dve.
Paccanīyānulomaṁ.
2.1.1.2–6. Sahajāta-paccaya-nissaya-saṁsaṭṭha-sampayuttavāra
(Sahajātavāropi paccayavāropi nissayavāropi paṭiccavārasadisāyeva pañhā. Mahābhūtesu niṭṭhitesu “vatthuṁ paccayā”ti kātabbā. Pañcāyatanāni anulomepi paccanīyepi yathā labbhanti tathā kātabbā. Saṁsaṭṭhavāropi sampayuttavāropi paripuṇṇo. Rūpaṁ natthi, arūpameva.)
2.1.1.7. Pañhāvāra
2.1.1.7.1. Paccayānuloma
Vibhaṅgavāra
Hetu
Hetu dhammo hetussa dhammassa hetupaccayena paccayo—alobho adosassa amohassa hetupaccayena paccayo (cakkaṁ). Lobho mohassa hetupaccayena paccayo, doso mohassa hetupaccayena paccayo; paṭisandhikkhaṇe …pe….
Hetu dhammo nahetussa dhammassa hetupaccayena paccayo—hetū sampayuttakānaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ hetupaccayena paccayo; paṭisandhikkhaṇe …pe….
Hetu dhammo hetussa ca nahetussa ca dhammassa hetupaccayena paccayo—alobho adosassa amohassa sampayuttakānañca khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ hetupaccayena paccayo. (Cakkaṁ.) Lobho mohassa …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe….
Ārammaṇa
Hetu dhammo hetussa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—hetuṁ ārabbha hetū uppajjanti.
Hetu dhammo nahetussa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—hetuṁ ārabbha nahetū khandhā uppajjanti.
Hetu dhammo hetussa ca nahetussa ca dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—hetuṁ ārabbha hetū ca sampayuttakā ca khandhā uppajjanti.
Nahetu dhammo nahetussa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—dānaṁ datvā sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ katvā taṁ paccavekkhati, pubbe suciṇṇāni paccavekkhati. Jhānā vuṭṭhahitvā …pe… ariyā maggā vuṭṭhahitvā maggaṁ paccavekkhanti, phalaṁ …pe… nibbānaṁ …pe… nibbānaṁ gotrabhussa, vodānassa, maggassa, phalassa, āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo. Ariyā nahetū pahīne kilese paccavekkhanti, vikkhambhite kilese paccavekkhanti, pubbe samudāciṇṇe kilese jānanti, cakkhuṁ …pe… vatthuṁ, nahetū khandhe aniccato …pe… domanassaṁ uppajjati; dibbena cakkhunā rūpaṁ passati, dibbāya sotadhātuyā saddaṁ suṇāti, cetopariyañāṇena nahetucittasamaṅgissa cittaṁ jānāti. Ākāsānañcāyatanaṁ viññāṇañcāyatanassa …pe… ākiñcaññāyatanaṁ nevasaññānāsaññāyatanassa …pe… rūpāyatanaṁ cakkhuviññāṇassa …pe… phoṭṭhabbāyatanaṁ kāyaviññāṇassa …pe… nahetū khandhā iddhividhañāṇassa, cetopariyañāṇassa, pubbenivāsānussatiñāṇassa, yathākammūpagañāṇassa, anāgataṁsañāṇassa, āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo.
Nahetu dhammo hetussa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—dānaṁ datvā. (Paṭhamagamanaṁyeva, āvajjanā natthi. Rūpāyatanaṁ cakkhuviññāṇassa …pe… phoṭṭhabbāyatanaṁ kāyaviññāṇassāti idaṁ natthi.)
Nahetu dhammo hetussa ca nahetussa ca dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo— dānaṁ datvā sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ katvā taṁ paccavekkhati, taṁ ārabbha hetū ca sampayuttakā ca khandhā uppajjanti. (Tattha tattha ṭhitena imaṁ kātabbaṁ dutiyagamanasadisaṁ.)
Hetu ca nahetu ca dhammā hetussa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—hetuñca sampayuttake ca khandhe ārabbha hetū uppajjanti.
Hetu ca nahetu ca dhammā nahetussa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo— hetuñca sampayuttake ca khandhe ārabbha nahetū khandhā uppajjanti.
Hetu ca nahetu ca dhammā hetussa ca nahetussa ca dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—hetuñca sampayuttake ca khandhe ārabbha hetū ca sampayuttakā ca khandhā uppajjanti.
Adhipati
Hetu dhammo hetussa dhammassa adhipatipaccayena paccayo—ārammaṇādhipati, sahajātādhipati. <b>Ārammaṇādhipati</b>—hetuṁ garuṁ katvā hetū uppajjanti. <b>Sahajātādhipati</b>—hetu adhipati sampayuttakānaṁ hetūnaṁ adhipatipaccayena paccayo.
Hetu dhammo nahetussa dhammassa adhipatipaccayena paccayo—ārammaṇādhipati, sahajātādhipati. <b>Ārammaṇādhipati</b>—hetuṁ garuṁ katvā nahetū khandhā uppajjanti. <b>Sahajātādhipati</b>—hetu adhipati sampayuttakānaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ adhipatipaccayena paccayo.
Hetu dhammo hetussa ca nahetussa ca dhammassa adhipatipaccayena paccayo— ārammaṇādhipati, sahajātādhipati. <b>Ārammaṇādhipati</b>—hetuṁ garuṁ katvā hetū ca sampayuttakā ca khandhā uppajjanti. <b>Sahajātādhipati</b>—hetu adhipati sampayuttakānaṁ khandhānaṁ hetūnañca cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ adhipatipaccayena paccayo.
Nahetu dhammo nahetussa dhammassa adhipatipaccayena paccayo—ārammaṇādhipati, sahajātādhipati. <b>Ārammaṇādhipati</b>—dānaṁ datvā (Vitthāretabbaṁ yāva. Nahetū khandhā.) <b>Sahajātādhipati</b>—nahetu adhipati sampayuttakānaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ adhipatipaccayena paccayo.
Nahetu dhammo hetussa dhammassa adhipatipaccayena paccayo—ārammaṇādhipati, sahajātādhipati. <b>Ārammaṇādhipati</b>—dānaṁ datvā. (Saṅkhittaṁ. Yāva vatthu nahetū ca khandhā tāva kātabbaṁ.) <b>Sahajātādhipati</b>—nahetu adhipati sampayuttakānaṁ hetūnaṁ adhipatipaccayena paccayo.
Nahetu dhammo hetussa ca nahetussa ca dhammassa adhipatipaccayena paccayo— ārammaṇādhipati, sahajātādhipati. <b>Ārammaṇādhipati</b>—dānaṁ datvā sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ katvā taṁ garuṁ katvā paccavekkhati, taṁ garuṁ katvā nahetū khandhā ca hetū ca uppajjanti, pubbe suciṇṇāni. (Yāva vatthu nahetū khandhā, ca tāva kātabbaṁ.) <b>Sahajātādhipati</b>—nahetu adhipati sampayuttakānaṁ khandhānaṁ hetūnañca cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ adhipatipaccayena paccayo.