Kilesañceva kilesasampayuttañca dhammaṁ paṭicca kileso ceva kilesasampayutto ca dhammo uppajjati hetupaccayā—lobhaṁ paṭicca moho diṭṭhi thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ. (Kilesasaṅkiliṭṭhadukasadisaṁ ninnānākaraṇaṁ, sabbe vārā.)
Kilesakilesasampayuttadukaṁ niṭṭhitaṁ.
2.12.8. Kilesavippayuttasaṅkilesikaduka
2.12.8.1–7. Paṭiccādivāra
Kilesavippayuttaṁ saṅkilesikaṁ dhammaṁ paṭicca kilesavippayutto saṅkilesiko dhammo uppajjati hetupaccayā—kilesavippayuttaṁ saṅkilesikaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe….
Yathā lokiyadukaṁ, evaṁ ninnānākaraṇaṁ.
Kilesavippayuttasaṅkilesikadukaṁ niṭṭhitaṁ.
Kilesagocchakaṁ niṭṭhitaṁ.
Paṭṭhānapakaraṇa
Dhammānuloma (1), Dukapaṭṭhānapāḷi (2)
2.13. Piṭṭhiduka
Vibhaṅgavāra
Hetu
Dassanena pahātabbaṁ dhammaṁ paṭicca dassanena pahātabbo dhammo uppajjati hetupaccayā—dassanena pahātabbaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā …pe… dve khandhe …pe….
Dassanena pahātabbaṁ dhammaṁ paṭicca nadassanena pahātabbo dhammo uppajjati hetupaccayā—dassanena pahātabbe khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ.
Dassanena pahātabbaṁ dhammaṁ paṭicca dassanena pahātabbo ca nadassanena pahātabbo ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—dassanena pahātabbaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca …pe… dve khandhe …pe….
Nadassanena pahātabbaṁ dhammaṁ paṭicca nadassanena pahātabbo dhammo uppajjati hetupaccayā—nadassanena pahātabbaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā, ekaṁ mahābhūtaṁ …pe….
Dassanena pahātabbañca nadassanena pahātabbañca dhammaṁ paṭicca nadassanena pahātabbo dhammo uppajjati hetupaccayā—dassanena pahātabbe khandhe ca mahābhūte ca paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ. (Saṅkhittaṁ.)
Saṅkhyāvāra
Suddha
Hetuyā pañca, ārammaṇe dve, adhipatiyā pañca, anantare dve, samanantare dve, sahajāte pañca, aññamaññe dve, nissaye pañca, upanissaye dve, purejāte dve, āsevane dve, kamme pañca, vipāke ekaṁ, āhāre pañca …pe… avigate pañca.
2.13.1.1.2. Paccayapaccanīya
Vibhaṅgavāra
Nahetu
Dassanena pahātabbaṁ dhammaṁ paṭicca dassanena pahātabbo dhammo uppajjati nahetupaccayā—vicikicchāsahagate khandhe paṭicca vicikicchāsahagato moho.
Nadassanena pahātabbaṁ dhammaṁ paṭicca nadassanena pahātabbo dhammo uppajjati nahetupaccayā—ahetukaṁ nadassanena pahātabbaṁ ekaṁ khandhaṁ …pe… ahetukapaṭisandhikkhaṇe …pe… (yāva asaññasattā) uddhaccasahagate khandhe paṭicca uddhaccasahagato moho.
Saṅkhyāvāra
Suddha
Nahetuyā dve, naārammaṇe tīṇi, naadhipatiyā pañca, naanantare tīṇi, nasamanantare tīṇi, naaññamaññe tīṇi, naupanissaye tīṇi, napurejāte cattāri, napacchājāte pañca, naāsevane pañca, nakamme dve, navipāke pañca, naāhāre ekaṁ, naindriye ekaṁ, najhāne ekaṁ, namagge ekaṁ, nasampayutte tīṇi, navippayutte dve, nonatthiyā tīṇi, novigate tīṇi.
2.13.1.2. Sahajātavāra
Itare dve gaṇanāpi sahajātavāropi kātabbo.
2.13.1.3. Paccayavāra
2.13.1.3.1. Paccayānuloma
Vibhaṅgavāra
Hetu
Dassanena pahātabbaṁ dhammaṁ paccayā dassanena pahātabbo dhammo uppajjati hetupaccayā … tīṇi. (Paṭiccasadisā.)
Nadassanena pahātabbaṁ dhammaṁ paccayā nadassanena pahātabbo dhammo uppajjati hetupaccayā—nadassanena pahātabbaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe… (yāva ajjhattikā mahābhūtā) vatthuṁ paccayā nadassanena pahātabbā khandhā.
Nadassanena pahātabbaṁ dhammaṁ paccayā dassanena pahātabbo dhammo uppajjati hetupaccayā—vatthuṁ paccayā dassanena pahātabbā khandhā.
Nadassanena pahātabbaṁ dhammaṁ paccayā dassanena pahātabbo ca nadassanena pahātabbo ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—vatthuṁ paccayā dassanena pahātabbā khandhā, mahābhūte paccayā cittasamuṭṭhānaṁ.
Dassanena pahātabbañca nadassanena pahātabbañca dhammaṁ paccayā dassanena pahātabbo dhammo uppajjati hetupaccayā—dassanena pahātabbaṁ ekaṁ khandhañca vatthuñca paccayā tayo khandhā …pe… dve khandhe ca …pe….
Dassanena pahātabbañca nadassanena pahātabbañca dhammaṁ paccayā nadassanena pahātabbo dhammo uppajjati hetupaccayā—dassanena pahātabbe khandhe ca mahābhūte ca paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ.
Dassanena pahātabbañca nadassanena pahātabbañca dhammaṁ paccayā dassanena pahātabbo ca nadassanena pahātabbo ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—dassanena pahātabbaṁ ekaṁ khandhañca vatthuñca paccayā tayo khandhā …pe… dve khandhe ca …pe… dassanena pahātabbe khandhe ca mahābhūte ca paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ.
Saṅkhyāvāra
Suddha
Hetuyā nava, ārammaṇe cattāri, adhipatiyā nava …pe… avigate nava.
2.13.1.3.2. Paccayapaccanīya
Vibhaṅgavāra
Nahetu
Dassanena pahātabbaṁ dhammaṁ paccayā dassanena pahātabbo dhammo uppajjati nahetupaccayā—vicikicchāsahagate khandhe paccayā vicikicchāsahagato moho.
Nadassanena pahātabbaṁ dhammaṁ paccayā nadassanena pahātabbo dhammo uppajjati nahetupaccayā—ahetukaṁ nadassanena pahātabbaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… (yāva asaññasattā) cakkhāyatanaṁ paccayā cakkhuviññāṇaṁ …pe… kāyāyatanaṁ paccayā kāyaviññāṇaṁ; vatthuṁ paccayā ahetukā nadassanena pahātabbā khandhā, uddhaccasahagate khandhe paccayā uddhaccasahagato moho, vatthuṁ paccayā uddhaccasahagato moho.
Nadassanena pahātabbaṁ dhammaṁ paccayā dassanena pahātabbo dhammo uppajjati nahetupaccayā—vatthuṁ paccayā vicikicchāsahagato moho.
Dassanena pahātabbañca nadassanena pahātabbañca dhammaṁ paccayā dassanena pahātabbo dhammo uppajjati nahetupaccayā—vicikicchāsahagate khandhe ca vatthuñca paccayā vicikicchāsahagato moho.
Saṅkhyāvāra
Suddha
Nahetuyā cattāri, naārammaṇe tīṇi, naadhipatiyā nava, naanantare tīṇi, nasamanantare tīṇi, naaññamaññe tīṇi, naupanissaye tīṇi, napurejāte cattāri, napacchājāte nava, naāsevane nava, nakamme cattāri, navipāke nava, naāhāre ekaṁ, naindriye ekaṁ, najhāne ekaṁ, namagge ekaṁ, nasampayutte tīṇi, navippayutte dve, nonatthiyā tīṇi, novigate tīṇi.
2.13.1.4. Nissayavāra
Itare dve gaṇanāpi nissayavāropi kātabbo.
2.13.1.5. Saṁsaṭṭhavāra
2.13.1.5.1–4 Paccayānulomādi
Dassanena pahātabbaṁ dhammaṁ saṁsaṭṭho dassanena pahātabbo dhammo uppajjati hetupaccayā. (Saṅkhittaṁ.)
Nadassanena pahātabbaṁ dhammaṁ saṁsaṭṭho nadassanena pahātabbo dhammo uppajjati hetupaccayā (Saṅkhittaṁ.)
Hetuyā dve, ārammaṇe dve, adhipatiyā dve, (sabbattha dve) vipāke ekaṁ …pe… avigate dve.
Anulomaṁ.
Dassanena pahātabbaṁ dhammaṁ saṁsaṭṭho dassanena pahātabbo dhammo uppajjati nahetupaccayā—vicikicchāsahagate khandhe saṁsaṭṭho vicikicchāsahagato moho.
Nadassanena pahātabbaṁ dhammaṁ saṁsaṭṭho nadassanena pahātabbo dhammo uppajjati nahetupaccayā. (Saṅkhittaṁ.)
Nahetuyā dve, naadhipatiyā dve, napurejāte dve, napacchājāte dve, naāsevane dve, nakamme dve, navipāke dve, najhāne ekaṁ, namagge ekaṁ, navippayutte dve.
Paccanīyaṁ.
2.13.1.6. Sampayuttavāra
Evaṁ itare dve gaṇanāpi sampayuttavāropi kātabbo.
2.13.1.7. Pañhāvāra
2.13.1.7.1. Paccayānuloma
Vibhaṅgavāra
Hetu
Dassanena pahātabbo dhammo dassanena pahātabbassa dhammassa hetupaccayena paccayo … tīṇi.
Nadassanena pahātabbo dhammo nadassanena pahātabbassa dhammassa hetupaccayena paccayo—nadassanena pahātabbā hetū sampayuttakānaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ hetupaccayena paccayo; paṭisandhikkhaṇe …pe….
Ārammaṇa
Dassanena pahātabbo dhammo dassanena pahātabbassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—dassanena pahātabbaṁ rāgaṁ assādeti abhinandati, taṁ ārabbha dassanena pahātabbo rāgo uppajjati, diṭṭhi …pe… vicikicchā uppajjati, dassanena pahātabbaṁ domanassaṁ uppajjati; dassanena pahātabbaṁ diṭṭhiṁ assādeti abhinandati, taṁ ārabbha dassanena pahātabbo rāgo uppajjati, diṭṭhi …pe… vicikicchā …pe… domanassaṁ uppajjati; vicikicchaṁ ārabbha vicikicchā uppajjati, diṭṭhi …pe… domanassaṁ uppajjati; dassanena pahātabbaṁ domanassaṁ ārabbha dassanena pahātabbaṁ domanassaṁ uppajjati, diṭṭhi uppajjati, vicikicchā uppajjati.
Dassanena pahātabbo dhammo nadassanena pahātabbassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—ariyā dassanena pahātabbe pahīne kilese paccavekkhanti, pubbe samudāciṇṇe …pe… dassanena pahātabbe khandhe aniccato …pe… vipassati, cetopariyañāṇena dassanena pahātabbacittasamaṅgissa cittaṁ jānāti, dassanena pahātabbā khandhā cetopariyañāṇassa, pubbenivāsānussatiñāṇassa, yathākammūpagañāṇassa, anāgataṁsañāṇassa, āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo.
Nadassanena pahātabbo dhammo nadassanena pahātabbassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—dānaṁ …pe… sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ katvā taṁ paccavekkhati assādeti abhinandati, taṁ ārabbha nadassanena pahātabbo rāgo uppajjati; uddhaccaṁ …pe… nadassanena pahātabbaṁ domanassaṁ uppajjati, pubbe suciṇṇāni …pe… jhānā …pe… ariyā maggā vuṭṭhahitvā maggaṁ paccavekkhanti …pe… phalassa āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo; ariyā nadassanena pahātabbe pahīne kilese paccavekkhanti, vikkhambhite kilese …pe… pubbe …pe… cakkhuṁ …pe… vatthuṁ nadassanena pahātabbe khandhe aniccato …pe… vipassati assādeti abhinandati, taṁ ārabbha nadassanena pahātabbo rāgo uppajjati, uddhaccaṁ …pe… nadassanena pahātabbaṁ domanassaṁ uppajjati; dibbena cakkhunā rūpaṁ passati …pe… anāgataṁsañāṇassa, āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo.
Nadassanena pahātabbo dhammo dassanena pahātabbassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—dānaṁ …pe… sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ …pe… pubbe …pe… jhānā …pe… cakkhuṁ …pe… vatthuṁ nadassanena pahātabbe khandhe assādeti abhinandati, taṁ ārabbha dassanena pahātabbo rāgo uppajjati, diṭṭhi …pe… vicikicchā …pe… dassanena pahātabbaṁ domanassaṁ uppajjati.
Adhipati
Dassanena pahātabbo dhammo dassanena pahātabbassa dhammassa adhipatipaccayena paccayo—ārammaṇādhipati, sahajātādhipati. <b>Ārammaṇādhipati</b>—dassanena pahātabbaṁ rāgaṁ garuṁ katvā assādeti abhinandati, taṁ garuṁ katvā dassanena pahātabbo rāgo uppajjati, diṭṭhi uppajjati, diṭṭhiṁ garuṁ katvā …pe…. <b>Sahajātādhipati</b>—dassanena pahātabbādhipati sampayuttakānaṁ khandhānaṁ adhipatipaccayena paccayo.
Dassanena pahātabbo dhammo nadassanena pahātabbassa dhammassa adhipatipaccayena paccayo. <b>Sahajātādhipati</b>—dassanena pahātabbādhipati cittasamuṭṭhānānaṁ rūpānaṁ adhipatipaccayena paccayo.
Dassanena pahātabbo dhammo dassanena pahātabbassa ca nadassanena pahātabbassa ca dhammassa adhipatipaccayena paccayo. <b>Sahajātādhipati</b>—dassanena pahātabbādhipati sampayuttakānaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ adhipatipaccayena paccayo.
Nadassanena pahātabbo dhammo nadassanena pahātabbassa dhammassa adhipatipaccayena paccayo—ārammaṇādhipati, sahajātādhipati. <b>Ārammaṇādhipati</b>—dānaṁ …pe… sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ …pe… pubbe …pe… jhānā vuṭṭhahitvā jhānaṁ garuṁ katvā paccavekkhati, assādeti abhinandati, taṁ garuṁ katvā nadassanena pahātabbo rāgo uppajjati, ariyā maggā vuṭṭhahitvā maggaṁ garuṁ katvā …pe… phalassa adhipatipaccayena paccayo; cakkhuṁ …pe… vatthuṁ nadassanena pahātabbe khandhe garuṁ katvā assādeti abhinandati, taṁ garuṁ katvā nadassanena pahātabbo rāgo uppajjati. <b>Sahajātādhipati</b>—nadassanena pahātabbādhipati sampayuttakānaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ adhipatipaccayena paccayo.
Nadassanena pahātabbo dhammo dassanena pahātabbassa dhammassa adhipatipaccayena paccayo. <b>Ārammaṇādhipati</b>—dānaṁ datvā …pe… jhānaṁ …pe… cakkhuṁ …pe… vatthuṁ nadassanena pahātabbe khandhe garuṁ katvā assādeti abhinandati, taṁ garuṁ katvā dassanena pahātabbo rāgo uppajjati, diṭṭhi uppajjati.
Anantara
Dassanena pahātabbo dhammo dassanena pahātabbassa dhammassa anantarapaccayena paccayo—purimā purimā dassanena pahātabbā khandhā pacchimānaṁ pacchimānaṁ dassanena pahātabbānaṁ khandhānaṁ anantarapaccayena paccayo.
Dassanena pahātabbo dhammo nadassanena pahātabbassa dhammassa anantarapaccayena paccayo—dassanena pahātabbā khandhā vuṭṭhānassa anantarapaccayena paccayo. (Mūlaṁ kātabbaṁ.) Purimā purimā nadassanena pahātabbā khandhā …pe… phalasamāpattiyā anantarapaccayena paccayo. (Mūlaṁ kātabbaṁ.) Āvajjanā dassanena pahātabbānaṁ khandhānaṁ anantarapaccayena paccayo.
Samanantarapaccayena paccayo … sahajātapaccayena paccayo … pañca … aññamaññapaccayena paccayo … dve … nissayapaccayena paccayo … satta.
Upanissaya
Dassanena pahātabbo dhammo dassanena pahātabbassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo—ārammaṇūpanissayo, anantarūpanissayo, pakatūpanissayo …pe…. <b>Pakatūpanissayo</b>—dassanena pahātabbaṁ rāgaṁ upanissāya pāṇaṁ hanati …pe… saṅghaṁ bhindati; dassanena pahātabbaṁ dosaṁ … mohaṁ … diṭṭhiṁ … patthanaṁ upanissāya pāṇaṁ hanati …pe… saṅghaṁ bhindati; dassanena pahātabbo rāgo …pe… patthanā dassanena pahātabbassa rāgassa …pe… patthanāya upanissayapaccayena paccayo.
Dassanena pahātabbo dhammo nadassanena pahātabbassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo—anantarūpanissayo, pakatūpanissayo …pe…. <b>Pakatūpanissayo</b>—dassanena pahātabbaṁ rāgaṁ upanissāya dānaṁ deti …pe… samāpattiṁ uppādeti dassanena pahātabbaṁ dosaṁ … mohaṁ … diṭṭhiṁ … patthanaṁ upanissāya dānaṁ deti …pe… samāpattiṁ uppādeti; dassanena pahātabbo rāgo …pe… patthanā saddhāya …pe… paññāya … nadassanena pahātabbassa rāgassa … dosassa … mohassa … mānassa … patthanāya … kāyikassa sukhassa …pe… phalasamāpattiyā upanissayapaccayena paccayo.
Nadassanena pahātabbo dhammo nadassanena pahātabbassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo—ārammaṇūpanissayo, anantarūpanissayo, pakatūpanissayo …pe…. <b>Pakatūpanissayo</b>—saddhaṁ upanissāya dānaṁ deti …pe… samāpattiṁ uppādeti, mānaṁ jappeti; sīlaṁ …pe… paññaṁ, nadassanena pahātabbaṁ rāgaṁ … dosaṁ … mohaṁ … mānaṁ … patthanaṁ … kāyikaṁ sukhaṁ …pe… senāsanaṁ upanissāya dānaṁ deti …pe… samāpattiṁ uppādeti, mānaṁ jappeti; saddhā …pe… paññā, nadassanena pahātabbo rāgo …pe… patthanā … kāyikaṁ sukhaṁ …pe… senāsanaṁ saddhāya …pe… paññāya nadassanena pahātabbassa rāgassa …pe… patthanāya … kāyikassa sukhassa … kāyikassa dukkhassa … maggassa, phalasamāpattiyā upanissayapaccayena paccayo.
Nadassanena pahātabbo dhammo dassanena pahātabbassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo—ārammaṇūpanissayo, anantarūpanissayo, pakatūpanissayo …pe…. <b>Pakatūpanissayo</b>—saddhaṁ upanissāya diṭṭhiṁ gaṇhāti; sīlaṁ …pe… paññaṁ upanissāya diṭṭhiṁ gaṇhāti, nadassanena pahātabbaṁ rāgaṁ … dosaṁ … mohaṁ … mānaṁ … patthanaṁ … kāyikaṁ sukhaṁ …pe… senāsanaṁ upanissāya pāṇaṁ hanati …pe… saṅghaṁ bhindati; saddhā …pe… senāsanaṁ dassanena pahātabbassa rāgassa … dosassa … mohassa … diṭṭhiyā … patthanāya upanissayapaccayena paccayo.
Purejāta
Nadassanena pahātabbo dhammo nadassanena pahātabbassa dhammassa purejātapaccayena paccayo—ārammaṇapurejātaṁ, vatthupurejātaṁ. <b>Ārammaṇapurejātaṁ</b>—cakkhuṁ …pe… vatthuṁ aniccato …pe… vipassati assādeti abhinandati, taṁ ārabbha nadassanena pahātabbo rāgo …pe… uddhaccaṁ …pe… nadassanena pahātabbaṁ domanassaṁ uppajjati; dibbena cakkhunā rūpaṁ passati, dibbāya sotadhātuyā saddaṁ suṇāti. Rūpāyatanaṁ cakkhuviññāṇassa …pe… phoṭṭhabbāyatanaṁ kāyaviññāṇassa …pe…. <b>Vatthupurejātaṁ</b>—cakkhāyatanaṁ cakkhuviññāṇassa …pe… kāyāyatanaṁ kāyaviññāṇassa …pe… vatthu nadassanena pahātabbānaṁ khandhānaṁ purejātapaccayena paccayo.
Nadassanena pahātabbo dhammo dassanena pahātabbassa dhammassa purejātapaccayena paccayo—ārammaṇapurejātaṁ, vatthupurejātaṁ. <b>Ārammaṇapurejātaṁ</b>—cakkhuṁ …pe… vatthuṁ assādeti abhinandati, taṁ ārabbha dassanena pahātabbo rāgo …pe… diṭṭhi …pe… vicikicchā …pe… dassanena pahātabbaṁ domanassaṁ uppajjati. <b>Vatthupurejātaṁ</b>—vatthu dassanena pahātabbānaṁ khandhānaṁ purejātapaccayena paccayo.
Pacchājātāsevana
Dassanena pahātabbo dhammo nadassanena pahātabbassa dhammassa pacchājātapaccayena paccayo. (Saṅkhittaṁ.)