Hetuyā pañca, ārammaṇe dve …pe… avigate pañca.
Imaṁ dukaṁ cūḷantaraduke lokiyadukasadisaṁ, ninnānākaraṇaṁ.
Upādānavippayuttaupādāniyadukaṁ niṭṭhitaṁ.
Upādānagocchakaṁ niṭṭhitaṁ.
Paṭṭhānapakaraṇa
Dhammānuloma (1), Dukapaṭṭhānapāḷi (2)
2.12. Kilesagocchaka
Vibhaṅgavāra
Hetu
Kilesaṁ dhammaṁ paṭicca kileso dhammo uppajjati hetupaccayā—lobhaṁ paṭicca moho diṭṭhi thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ, lobhaṁ paṭicca moho diṭṭhi uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ, lobhaṁ paṭicca moho māno thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ, lobhaṁ paṭicca moho māno uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ, lobhaṁ paṭicca moho thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ, lobhaṁ paṭicca moho uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ; dosaṁ paṭicca moho thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ, dosaṁ paṭicca moho uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ; vicikicchaṁ paṭicca moho uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ; uddhaccaṁ paṭicca moho ahirikaṁ anottappaṁ.
Kilesaṁ dhammaṁ paṭicca nokileso dhammo uppajjati hetupaccayā—kilesaṁ paṭicca sampayuttakā khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ.
Kilesaṁ dhammaṁ paṭicca kileso ca nokileso ca dhammā uppajjanti hetupaccayā— lobhaṁ paṭicca moho diṭṭhi thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ sampayuttakā ca khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ. (Cakkaṁ.)
Nokilesaṁ dhammaṁ paṭicca nokileso dhammo uppajjati hetupaccayā—nokilesaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe… khandhe paṭicca vatthu, vatthuṁ paṭicca khandhā, ekaṁ mahābhūtaṁ …pe….
Nokilesaṁ dhammaṁ paṭicca kileso dhammo uppajjati hetupaccayā—nokilese khandhe paṭicca kilesā.
Nokilesaṁ dhammaṁ paṭicca kileso ca nokileso ca dhammā uppajjanti hetupaccayā— nokilesaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā kilesā ca cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe….
Kilesañca nokilesañca dhammaṁ paṭicca kileso dhammo uppajjati hetupaccayā— lobhañca sampayuttake ca khandhe paṭicca moho diṭṭhi thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ. (Cakkaṁ.)
Kilesañca nokilesañca dhammaṁ paṭicca nokileso dhammo uppajjati hetupaccayā— nokilesaṁ ekaṁ khandhañca kilese ca paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe ca …pe… kilese ca mahābhūte ca paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ.
Kilesañca nokilesañca dhammaṁ paṭicca kileso ca nokileso ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—nokilesaṁ ekaṁ khandhañca lobhañca paṭicca tayo khandhā moho diṭṭhi thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe ca …pe…. (Cakkaṁ, saṅkhittaṁ.)
Saṅkhyāvāra
Suddha
Hetuyā nava, ārammaṇe nava, adhipatiyā nava, anantare nava, samanantare nava (sabbattha nava), vipāke ekaṁ …pe… avigate nava.
2.12.1.1.2. Paccayapaccanīya
Vibhaṅgavāra
Nahetu
Kilesaṁ dhammaṁ paṭicca kileso dhammo uppajjati nahetupaccayā—vicikicchaṁ paṭicca moho, uddhaccaṁ paṭicca moho.
Nokilesaṁ dhammaṁ paṭicca nokileso dhammo uppajjati nahetupaccayā—ahetukaṁ nokilesaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… ahetukapaṭisandhikkhaṇe …pe…. (Yāva asaññasattā.)
Nokilesaṁ dhammaṁ paṭicca kileso dhammo uppajjati nahetupaccayā— vicikicchāsahagate uddhaccasahagate khandhe paṭicca vicikicchāsahagato uddhaccasahagato moho.
Kilesañca nokilesañca dhammaṁ paṭicca kileso dhammo uppajjati nahetupaccayā— vicikicchāsahagate khandhe ca vicikicchañca paṭicca vicikicchāsahagato moho, uddhaccasahagate khandhe ca uddhaccañca paṭicca uddhaccasahagato moho.
Naārammaṇādi
Kilesaṁ dhammaṁ paṭicca nokileso dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā—kilese paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ.
Nokilesaṁ dhammaṁ paṭicca nokileso dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā— nokilese khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe… khandhe paṭicca vatthu. (Yāva asaññasattā.)
Kilesañca nokilesañca dhammaṁ paṭicca nokileso dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā—kilese ca sampayuttake ca khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, kilese ca mahābhūte ca paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ.
Naadhipatipaccayā … naanantarapaccayā … nasamanantarapaccayā … naaññamaññapaccayā … naupanissayapaccayā.
Napurejātādi
Kilesaṁ dhammaṁ paṭicca kileso dhammo uppajjati napurejātapaccayā—arūpe lobhaṁ paṭicca moho diṭṭhi thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ, lobhaṁ paṭicca moho diṭṭhi uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ, lobhaṁ paṭicca moho māno thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ, lobhaṁ paṭicca moho māno uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ, lobhaṁ paṭicca moho thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ, lobhaṁ paṭicca moho uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ; vicikicchaṁ paṭicca moho uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ; uddhaccaṁ paṭicca moho ahirikaṁ anottappaṁ. (Arūpe dosamūlakaṁ natthi.)
Kilesaṁ dhammaṁ paṭicca nokileso dhammo uppajjati napurejātapaccayā—arūpe kilese paṭicca sampayuttakā khandhā, kilese paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ (evaṁ navapi pañhā kātabbā), napacchājātapaccayā, naāsevanapaccayā.
Nakamma
Kilesaṁ dhammaṁ paṭicca nokileso dhammo uppajjati nakammapaccayā—kilese paṭicca sampayuttakā cetanā.
Nokilesaṁ dhammaṁ paṭicca nokileso dhammo uppajjati nakammapaccayā—nokilese khandhe paṭicca sampayuttakā cetanā; bāhiraṁ … āhārasamuṭṭhānaṁ … utusamuṭṭhānaṁ …pe….
Kilesañca nokilesañca dhammaṁ paṭicca nokileso dhammo uppajjati nakammapaccayā—kilese ca sampayuttake ca khandhe paṭicca sampayuttakā cetanā. (Evaṁ sabbe paccayā kātabbā.)
Saṅkhyāvāra
Suddha
Nahetuyā cattāri, naārammaṇe tīṇi, naadhipatiyā nava, naanantare tīṇi, nasamanantare tīṇi, naaññamaññe tīṇi, naupanissaye tīṇi, napurejāte nava, napacchājāte nava, naāsevane nava, nakamme tīṇi, navipāke nava, naāhāre ekaṁ, naindriye ekaṁ, najhāne ekaṁ, namagge ekaṁ, nasampayutte tīṇi, navippayutte nava, nonatthiyā tīṇi, novigate tīṇi.
2.12.1.2. Sahajātavāra
Evaṁ itare dve gaṇanāpi sahajātavāropi kātabbo.
2.12.1.3. Paccayavāra
2.12.1.3.1. Paccayānuloma
Vibhaṅgavāra
Hetu
Kilesaṁ dhammaṁ paccayā kileso dhammo uppajjati hetupaccayā … tīṇi. (Paṭiccasadisā.)
Nokilesaṁ dhammaṁ paccayā nokileso dhammo uppajjati hetupaccayā—nokilesaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā tayo khandhā …pe… (yāva ajjhattikā mahābhūtā) vatthuṁ paccayā nokilesā khandhā.
Nokilesaṁ dhammaṁ paccayā kileso dhammo uppajjati hetupaccayā—nokilese khandhe paccayā kilesā, vatthuṁ paccayā kilesā.
Nokilesaṁ dhammaṁ paccayā kileso ca nokileso ca dhammā uppajjanti hetupaccayā— nokilesaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā tayo khandhā kilesā ca cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… vatthuṁ paccayā kilesā, mahābhūte paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, vatthuṁ paccayā kilesā ca sampayuttakā ca khandhā.
Kilesañca nokilesañca dhammaṁ paccayā kileso dhammo uppajjati hetupaccayā— lobhañca sampayuttake ca khandhe paccayā moho diṭṭhi thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ (cakkaṁ). Lobhañca vatthuñca paccayā kilesā.
Kilesañca nokilesañca dhammaṁ paccayā nokileso dhammo uppajjati hetupaccayā— nokilesaṁ ekaṁ khandhañca kilesañca paccayā tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe ca …pe… kilese ca mahābhūte ca paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, kilese ca vatthuñca paccayā nokilesā khandhā.
Kilesañca nokilesañca dhammaṁ paccayā kileso ca nokileso ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—nokilesaṁ ekaṁ khandhañca lobhañca paccayā tayo khandhā moho diṭṭhi thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe ca …pe… (cakkaṁ). Lobhañca vatthuñca paccayā moho diṭṭhi thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ sampayuttakā ca khandhā. (Cakkaṁ.)
(Ārammaṇapaccaye nokilesamūle pañca viññāṇā kātabbā.)
Saṅkhyāvāra
Suddha
Hetuyā nava, ārammaṇe nava, adhipatiyā nava (sabbattha nava), vipāke ekaṁ …pe… avigate nava.
2.12.1.3.2. Paccayapaccanīya
Vibhaṅgavāra
Nahetu
Kilesaṁ dhammaṁ paccayā kileso dhammo uppajjati nahetupaccayā—vicikicchaṁ paccayā vicikicchāsahagato moho, uddhaccaṁ paccayā uddhaccasahagato moho.
Nokilesaṁ dhammaṁ paccayā nokileso dhammo uppajjati nahetupaccayā (yāva asaññasattā)—cakkhāyatanaṁ paccayā cakkhuviññāṇaṁ …pe… kāyāyatanaṁ …pe… vatthuṁ paccayā ahetukā nokilesā khandhā.
Nokilesaṁ dhammaṁ paccayā kileso dhammo uppajjati nahetupaccayā— vicikicchāsahagate uddhaccasahagate khandhe ca vatthuñca paccayā vicikicchāsahagato uddhaccasahagato moho.
Kilesañca nokilesañca dhammaṁ paccayā kileso dhammo uppajjati nahetupaccayā— vicikicchañca sampayuttake ca khandhe vatthuñca paccayā vicikicchāsahagato moho, uddhaccañca sampayuttake ca khandhe vatthuñca paccayā uddhaccasahagato moho. (Saṅkhittaṁ.)
Saṅkhyāvāra
Suddha
Nahetuyā cattāri, naārammaṇe tīṇi, naadhipatiyā nava …pe… nakamme tīṇi, navipāke nava, naāhāre ekaṁ …pe… novigate tīṇi.
2.12.1.4. Nissayavāra
Evaṁ itare dve gaṇanāpi nissayavāropi kātabbo.
2.12.1.5. Saṁsaṭṭhavāra
2.12.1.5.1–4 Paccayānulomādi
Kilesaṁ dhammaṁ saṁsaṭṭho kileso dhammo uppajjati hetupaccayā—lobhaṁ saṁsaṭṭho moho diṭṭhi thinaṁ uddhaccaṁ ahirikaṁ anottappaṁ. (Cakkaṁ. Evaṁ nava pañhā kātabbā.)
Hetuyā nava, ārammaṇe nava (sabbattha nava), vipāke ekaṁ …pe… avigate nava.
Anulomaṁ.
Kilesaṁ dhammaṁ saṁsaṭṭho kileso dhammo uppajjati nahetupaccayā (evaṁ nahetupañhā cattāri kātabbā.)
Nahetuyā cattāri, naadhipatiyā nava, napurejāte nava, napacchājāte nava, naāsevane nava, nakamme tīṇi, navipāke nava, najhāne ekaṁ, namagge ekaṁ, navippayutte nava.
Paccanīyaṁ.
2.12.1.6. Sampayuttavāra
Evaṁ itare dve gaṇanāpi sampayuttavāropi kātabbo.
2.12.1.7. Pañhāvāra
2.12.1.7.1. Paccayānuloma
Vibhaṅgavāra
Hetu
Kileso dhammo kilesassa dhammassa hetupaccayena paccayo—kilesā hetū sampayuttakānaṁ kilesānaṁ hetupaccayena paccayo. (Mūlaṁ pucchitabbaṁ.) Kilesā hetū sampayuttakānaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ hetupaccayena paccayo. (Mūlaṁ pucchitabbaṁ.) Kilesā hetū sampayuttakānaṁ khandhānaṁ kilesānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ hetupaccayena paccayo.
Nokileso dhammo nokilesassa dhammassa hetupaccayena paccayo—nokilesā hetū sampayuttakānaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ hetupaccayena paccayo; paṭisandhikkhaṇe …pe….
Ārammaṇa
Kileso dhammo kilesassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—kilese ārabbha kilesā uppajjanti. (Mūlaṁ pucchitabbaṁ.) Kilese ārabbha nokilesā khandhā uppajjanti. (Mūlaṁ pucchitabbaṁ.) Kilese ārabbha kilesā ca sampayuttakā ca khandhā uppajjanti.
Nokileso dhammo nokilesassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—dānaṁ …pe… sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ …pe… pubbe suciṇṇāni …pe… jhānā vuṭṭhahitvā jhānaṁ paccavekkhati assādeti abhinandati, taṁ ārabbha rāgo …pe… diṭṭhi …pe… vicikicchā …pe… uddhaccaṁ …pe… domanassaṁ uppajjati; ariyā maggā vuṭṭhahitvā …pe… phalassa, āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo; cakkhuṁ …pe… vatthuṁ nokilese khandhe aniccato …pe… domanassaṁ uppajjati; dibbena cakkhunā rūpaṁ passati, dibbāya sotadhātuyā saddaṁ suṇāti …pe… anāgataṁsañāṇassa, āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo.
Nokileso dhammo kilesassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—dānaṁ …pe… jhānā vuṭṭhahitvā jhānaṁ assādeti abhinandati, taṁ ārabbha rāgo …pe… diṭṭhi …pe… vicikicchā …pe… uddhaccaṁ uppajjati, jhāne parihīne vippaṭisārissa domanassaṁ uppajjati, cakkhuṁ …pe… vatthuṁ nokilese khandhe assādeti abhinandati, taṁ ārabbha rāgo …pe… domanassaṁ uppajjati.
Nokileso dhammo kilesassa ca nokilesassa ca dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—dānaṁ …pe… jhānā vuṭṭhahitvā …pe… cakkhuṁ …pe… vatthuṁ nokilese khandhe assādeti abhinandati, taṁ ārabbha kilesā ca sampayuttakā ca khandhā uppajjanti.
Kileso ca nokileso ca dhammā kilesassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo … tīṇi.
Adhipati
Kileso dhammo kilesassa dhammassa adhipatipaccayena paccayo. <b>Ārammaṇādhipati</b>—kilese garuṁ katvā kilesā uppajjanti … tīṇi. (Ārammaṇādhipatiyeva.)
Nokileso dhammo nokilesassa dhammassa adhipatipaccayena paccayo— ārammaṇādhipati, sahajātādhipati. <b>Ārammaṇādhipati</b>—dānaṁ …pe… sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ katvā taṁ garuṁ katvā paccavekkhati assādeti abhinandati, taṁ garuṁ katvā rāgo uppajjati, diṭṭhi uppajjati; pubbe …pe… jhānā …pe… ariyā maggā vuṭṭhahitvā maggaṁ garuṁ katvā paccavekkhanti …pe… phalassa adhipatipaccayena paccayo; cakkhuṁ …pe… vatthuṁ nokilese khandhe garuṁ katvā assādeti abhinandati, taṁ garuṁ katvā rāgo uppajjati, diṭṭhi uppajjati. <b>Sahajātādhipati</b>—nokilesādhipati sampayuttakānaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ adhipatipaccayena paccayo.
Nokileso dhammo kilesassa dhammassa adhipatipaccayena paccayo— ārammaṇādhipati, sahajātādhipati. <b>Ārammaṇādhipati</b>—dānaṁ …pe… jhānaṁ …pe… cakkhuṁ …pe… vatthuṁ nokilese khandhe garuṁ katvā assādeti abhinandati, taṁ garuṁ katvā rāgo uppajjati, diṭṭhi uppajjati. <b>Sahajātādhipati</b>—nokilesādhipati sampayuttakānaṁ kilesānaṁ adhipatipaccayena paccayo.
Nokileso dhammo kilesassa ca nokilesassa ca dhammassa adhipatipaccayena paccayo—ārammaṇādhipati, sahajātādhipati. <b>Ārammaṇādhipati</b>—dānaṁ …pe… jhānaṁ …pe… cakkhuṁ …pe… vatthuṁ nokilese khandhe garuṁ katvā assādeti abhinandati, taṁ garuṁ katvā kilesā ca sampayuttakā ca khandhā uppajjanti. <b>Sahajātādhipati</b>—nokilesādhipati sampayuttakānaṁ khandhānaṁ kilesānañca cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ adhipatipaccayena paccayo.
Kileso ca nokileso ca dhammā kilesassa dhammassa adhipatipaccayena paccayo … tīṇi. (Ārammaṇādhipatiyeva.)