Nīvaraṇavippayuttaṁ nīvaraṇiyaṁ dhammaṁ paṭicca nīvaraṇavippayutto nīvaraṇiyo dhammo uppajjati hetupaccayā—nīvaraṇavippayuttaṁ nīvaraṇiyaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe… (Saṅkhittaṁ.)
(Yathā cūḷantaraduke lokiyadukaṁ, evaṁ kātabbaṁ ninnānākaraṇaṁ.)
Nīvaraṇavippayuttanīvaraṇiyadukaṁ niṭṭhitaṁ.
Nīvaraṇagocchakaṁ niṭṭhitaṁ.
Paṭṭhānapakaraṇa
Dhammānuloma (1), Dukapaṭṭhānapāḷi (2)
2.9. Parāmāsagocchaka
Vibhaṅgavāra
Hetu
Parāmāsaṁ dhammaṁ paṭicca noparāmāso dhammo uppajjati hetupaccayā—parāmāsaṁ paṭicca sampayuttakā khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ.
Noparāmāsaṁ dhammaṁ paṭicca noparāmāso dhammo uppajjati hetupaccayā— noparāmāsaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe…. (Yāva asaññasattā mahābhūtā.)
Noparāmāsaṁ dhammaṁ paṭicca parāmāso dhammo uppajjati hetupaccayā—noparāmāse khandhe paṭicca parāmāso.
Noparāmāsaṁ dhammaṁ paṭicca parāmāso ca noparāmāso ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—noparāmāsaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā parāmāso ca cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe….
Parāmāsañca noparāmāsañca dhammaṁ paṭicca noparāmāso dhammo uppajjati hetupaccayā—noparāmāsaṁ ekaṁ khandhañca parāmāsañca paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe ca …pe… parāmāse ca mahābhūte ca paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ.
Saṅkhyāvāra
Suddha
Hetuyā pañca, ārammaṇe pañca (sabbattha pañca), vipāke ekaṁ …pe… avigate pañca.
Anulomaṁ.
2.9.1.1.2. Paccayapaccanīya
Vibhaṅgavāra
Nahetu
Noparāmāsaṁ dhammaṁ paṭicca noparāmāso dhammo uppajjati nahetupaccayā— ahetukaṁ noparāmāsaṁ ekaṁ khandhaṁ paṭicca tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… ahetukapaṭisandhikkhaṇe …pe… (yāva asaññasattā) vicikicchāsahagate uddhaccasahagate khandhe paṭicca vicikicchāsahagato uddhaccasahagato moho.
Naārammaṇa
Parāmāsaṁ dhammaṁ paṭicca noparāmāso dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā— parāmāsaṁ paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ.
Noparāmāsaṁ dhammaṁ paṭicca noparāmāso dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā— noparāmāse khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ; paṭisandhikkhaṇe …pe…. (Yāva asaññasattā.)
Parāmāsañca noparāmāsañca dhammaṁ paṭicca noparāmāso dhammo uppajjati naārammaṇapaccayā—parāmāsañca sampayuttake ca khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ.
Saṅkhyāvāra
Suddha
Nahetuyā ekaṁ, naārammaṇe tīṇi, naadhipatiyā pañca, naanantare tīṇi, nasamanantare tīṇi, naaññamaññe tīṇi, naupanissaye tīṇi, napurejāte pañca, napacchājāte pañca, naāsevane pañca, nakamme tīṇi, navipāke pañca, naāhāre ekaṁ, naindriye ekaṁ, najhāne ekaṁ, namagge ekaṁ, nasampayutte tīṇi, navippayutte pañca, nonatthiyā tīṇi, novigate tīṇi.
Hetuduka
Hetupaccayā naārammaṇe tīṇi, naadhipatiyā pañca …pe… navipāke pañca …pe… nasampayutte tīṇi, navippayutte pañca, nonatthiyā tīṇi, novigate tīṇi.
2.2. Paccayapaccanīya
Vibhaṅgavāra
Nahetuduka
Nahetupaccayā ārammaṇe ekaṁ, anantare ekaṁ (sabbattha ekaṁ), avigate ekaṁ.
2.9.1.2. Sahajātavāra
Sahajātavāropi paṭiccavārasadiso.
2.9.1.3. Paccayavāra
2.9.1.3.1. Paccayānuloma
Vibhaṅgavāra
Hetu
Parāmāsaṁ dhammaṁ paccayā noparāmāso dhammo uppajjati hetupaccayā—parāmāsaṁ paccayā sampayuttakā khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ.
Noparāmāsaṁ dhammaṁ paccayā noparāmāso dhammo uppajjati hetupaccayā— noparāmāsaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… paṭisandhikkhaṇe …pe… (yāva ajjhattikā mahābhūtā), vatthuṁ paccayā noparāmāsā khandhā.
Noparāmāsaṁ dhammaṁ paccayā parāmāso dhammo uppajjati hetupaccayā—noparāmāse khandhe paccayā parāmāso, vatthuṁ paccayā parāmāso.
Noparāmāsaṁ dhammaṁ paccayā parāmāso ca noparāmāso ca dhammā uppajjanti hetupaccayā—noparāmāsaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā tayo khandhā parāmāso ca cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… vatthuṁ paccayā parāmāso, mahābhūte paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, vatthuṁ paccayā parāmāso ca sampayuttakā ca khandhā.
Parāmāsañca noparāmāsañca dhammaṁ paccayā noparāmāso dhammo uppajjati hetupaccayā—noparāmāsaṁ ekaṁ khandhañca parāmāsañca paccayā tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe ca …pe… parāmāsañca sampayuttake ca khandhe paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, parāmāsañca mahābhūte ca paccayā cittasamuṭṭhānaṁ rūpaṁ, parāmāsañca vatthuñca paccayā noparāmāsā khandhā. (Saṅkhittaṁ.)
Saṅkhyāvāra
Suddha
Hetuyā pañca, ārammaṇe pañca, adhipatiyā pañca (sabbattha pañca), vipāke ekaṁ …pe… avigate pañca.
2.9.1.3.2. Paccayapaccanīya
Vibhaṅgavāra
Nahetu
Noparāmāsaṁ dhammaṁ paccayā noparāmāso dhammo uppajjati nahetupaccayā— ahetukaṁ noparāmāsaṁ ekaṁ khandhaṁ paccayā tayo khandhā cittasamuṭṭhānañca rūpaṁ …pe… dve khandhe …pe… ahetukapaṭisandhikkhaṇe …pe… (yāva asaññasattā) cakkhāyatanaṁ paccayā cakkhuviññāṇaṁ …pe… kāyāyatanaṁ paccayā kāyaviññāṇaṁ, vatthuṁ paccayā ahetukā noparāmāsā khandhā; vicikicchāsahagate uddhaccasahagate khandhe ca vatthuñca paccayā vicikicchāsahagato uddhaccasahagato moho. (Saṅkhittaṁ.)
Saṅkhyāvāra
Suddha
Nahetuyā ekaṁ, naārammaṇe tīṇi, naadhipatiyā pañca, naanantare tīṇi …pe… naupanissaye tīṇi, napurejāte pañca, napacchājāte pañca, naāsevane pañca, nakamme tīṇi, navipāke pañca, naāhāre ekaṁ, naindriye ekaṁ, najhāne ekaṁ, namagge ekaṁ, nasampayutte tīṇi, navippayutte pañca, nonatthiyā tīṇi, novigate tīṇi.
2.9.1.3.3. Paccayānulomapaccanīya
Hetupaccayā naārammaṇe tīṇi, naadhipatiyā pañca. (Evaṁ sabbattha kātabbaṁ.)
2.9.1.3.4. Paccayapaccanīyānuloma
Nahetupaccayā ārammaṇe ekaṁ …pe… avigate ekaṁ.
2.9.1.4. Nissayavāra
Nissayavāro paccayavārasadiso.
2.9.1.5. Saṁsaṭṭhavāra
Parāmāsaṁ dhammaṁ saṁsaṭṭho noparāmāso dhammo uppajjati hetupaccayā—parāmāsaṁ saṁsaṭṭhā sampayuttakā khandhā. (Evaṁ pañca pañhā kātabbā arūpeyeva, saṁsaṭṭhavāropi sampayuttavāropi evaṁ kātabbā.)
2.9.1.7. Pañhāvāra
2.9.1.7.1. Paccayānuloma
Vibhaṅgavāra
Hetu
Noparāmāso dhammo noparāmāsassa dhammassa hetupaccayena paccayo—noparāmāsā hetū sampayuttakānaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ hetupaccayena paccayo; paṭisandhikkhaṇe …pe….
Noparāmāso dhammo parāmāsassa dhammassa hetupaccayena paccayo—noparāmāsā hetū parāmāsassa hetupaccayena paccayo.
Noparāmāso dhammo parāmāsassa ca noparāmāsassa ca dhammassa hetupaccayena paccayo—noparāmāsā hetū sampayuttakānaṁ khandhānaṁ parāmāsassa ca cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ hetupaccayena paccayo.
Ārammaṇa
Parāmāso dhammo parāmāsassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—parāmāsaṁ ārabbha parāmāso uppajjati. (Mūlaṁ kātabbaṁ.) Parāmāsaṁ ārabbha noparāmāsā khandhā uppajjanti. (Mūlaṁ kātabbaṁ.) Parāmāsaṁ ārabbha parāmāso ca sampayuttakā ca khandhā uppajjanti.
Noparāmāso dhammo noparāmāsassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo— dānaṁ …pe… sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ katvā taṁ paccavekkhati, assādeti abhinandati, taṁ ārabbha rāgo …pe… vicikicchā … uddhaccaṁ … domanassaṁ uppajjati; pubbe suciṇṇāni …pe… jhānā vuṭṭhahitvā jhānaṁ …pe… ariyā maggā vuṭṭhahitvā maggaṁ paccavekkhanti, phalaṁ paccavekkhanti, nibbānaṁ paccavekkhanti. Nibbānaṁ gotrabhussa, vodānassa, maggassa, phalassa, āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo; ariyā noparāmāse pahīne kilese …pe… vikkhambhite kilese …pe… pubbe …pe… cakkhuṁ …pe… vatthuṁ noparāmāse khandhe aniccato …pe… vipassati, assādeti abhinandati, taṁ ārabbha rāgo …pe… vicikicchā … uddhaccaṁ … domanassaṁ uppajjati; dibbena cakkhunā rūpaṁ passati, dibbāya sotadhātuyā saddaṁ suṇāti. Cetopariyañāṇena noparāmāsacittasamaṅgissa cittaṁ jānāti, ākāsānañcāyatanaṁ viññāṇañcāyatanassa …pe… ākiñcaññāyatanaṁ nevasaññānāsaññāyatanassa …pe… rūpāyatanaṁ cakkhuviññāṇassa …pe… phoṭṭhabbāyatanaṁ kāyaviññāṇassa …pe… noparāmāsā khandhā iddhividhañāṇassa, cetopariyañāṇassa, pubbenivāsānussatiñāṇassa, yathākammūpagañāṇassa, anāgataṁsañāṇassa, āvajjanāya ārammaṇapaccayena paccayo.
Noparāmāso dhammo parāmāsassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—dānaṁ …pe… sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ …pe… taṁ assādeti abhinandati, taṁ ārabbha diṭṭhi uppajjati, pubbe …pe… jhānā …pe… cakkhuṁ …pe… vatthuṁ noparāmāse khandhe assādeti abhinandati, taṁ ārabbha diṭṭhi uppajjati.
Noparāmāso dhammo parāmāsassa ca noparāmāsassa ca dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—dānaṁ …pe… sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ …pe… taṁ assādeti abhinandati, taṁ ārabbha parāmāso ca sampayuttakā ca khandhā uppajjanti, pubbe …pe… jhānā …pe… cakkhuṁ …pe… vatthuṁ noparāmāse khandhe assādeti abhinandati, taṁ ārabbha parāmāso ca sampayuttakā ca khandhā uppajjanti.
Parāmāso ca noparāmāso ca dhammā parāmāsassa dhammassa ārammaṇapaccayena paccayo—parāmāsañca sampayuttake ca khandhe ārabbha parāmāso uppajjati … tīṇi.
Adhipati
Parāmāso dhammo parāmāsassa dhammassa adhipatipaccayena paccayo—parāmāsaṁ garuṁ katvā parāmāso uppajjati … tīṇi. (Ārammaṇādhipatiyeva kātabbā.)
Noparāmāso dhammo noparāmāsassa dhammassa adhipatipaccayena paccayo— ārammaṇādhipati, sahajātādhipati. <b>Ārammaṇādhipati</b>—dānaṁ …pe… sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ …pe… taṁ garuṁ katvā paccavekkhati, assādeti abhinandati, taṁ garuṁ katvā rāgo uppajjati, pubbe …pe… jhānā …pe… ariyā maggā vuṭṭhahitvā maggaṁ garuṁ katvā …pe… phalaṁ garuṁ katvā …pe… nibbānaṁ garuṁ katvā …pe… nibbānaṁ gotrabhussa, vodānassa, maggassa, phalassa adhipatipaccayena paccayo; cakkhuṁ …pe… vatthuṁ noparāmāse khandhe garuṁ katvā assādeti abhinandati, taṁ garuṁ katvā rāgo uppajjati. <b>Sahajātādhipati</b>—noparāmāsādhipati sampayuttakānaṁ khandhānaṁ cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ adhipatipaccayena paccayo.
Noparāmāso dhammo parāmāsassa dhammassa adhipatipaccayena paccayo— ārammaṇādhipati, sahajātādhipati. <b>Ārammaṇādhipati</b>—dānaṁ …pe… sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ …pe… pubbe …pe… jhānā …pe… cakkhuṁ …pe… vatthuṁ noparāmāse khandhe garuṁ katvā assādeti abhinandati, taṁ garuṁ katvā diṭṭhi uppajjati. <b>Sahajātādhipati</b>—noparāmāsādhipati parāmāsassa adhipatipaccayena paccayo.
Noparāmāso dhammo parāmāsassa ca noparāmāsassa ca dhammassa adhipatipaccayena paccayo—ārammaṇādhipati, sahajātādhipati. <b>Ārammaṇādhipati</b>—dānaṁ …pe… sīlaṁ …pe… uposathakammaṁ …pe… pubbe …pe… jhānā …pe… cakkhuṁ …pe… vatthuṁ noparāmāse khandhe garuṁ katvā assādeti abhinandati, taṁ garuṁ katvā parāmāso ca sampayuttakā ca khandhā uppajjanti. <b>Sahajātādhipati</b>—noparāmāsādhipati sampayuttakānaṁ khandhānaṁ parāmāsassa ca cittasamuṭṭhānānañca rūpānaṁ adhipatipaccayena paccayo.
Parāmāso ca noparāmāso ca dhammā parāmāsassa dhammassa adhipatipaccayena paccayo. <b>Ārammaṇādhipati</b>—parāmāsañca sampayuttake ca khandhe garuṁ katvā parāmāso … tīṇi.
Anantara
Parāmāso dhammo parāmāsassa dhammassa anantarapaccayena paccayo—purimo purimo parāmāso pacchimassa pacchimassa parāmāsassa anantarapaccayena paccayo. (Mūlaṁ kātabbaṁ.) Purimo purimo parāmāso pacchimānaṁ pacchimānaṁ noparāmāsānaṁ khandhānaṁ anantarapaccayena paccayo; parāmāso vuṭṭhānassa anantarapaccayena paccayo. (Mūlaṁ kātabbaṁ.) Purimo purimo parāmāso pacchimassa pacchimassa parāmāsassa sampayuttakānañca khandhānaṁ anantarapaccayena paccayo.
Noparāmāso dhammo noparāmāsassa dhammassa anantarapaccayena paccayo—purimā purimā noparāmāsā khandhā pacchimānaṁ pacchimānaṁ noparāmāsānaṁ khandhānaṁ anantarapaccayena paccayo …pe… anulomaṁ phalasamāpattiyā anantarapaccayena paccayo. (Mūlaṁ kātabbaṁ.) Purimā purimā noparāmāsā khandhā pacchimassa pacchimassa parāmāsassa anantarapaccayena paccayo; āvajjanā parāmāsassa anantarapaccayena paccayo. (Mūlaṁ kātabbaṁ.) Purimā purimā noparāmāsā khandhā pacchimassa pacchimassa parāmāsassa ca sampayuttakānañca khandhānaṁ anantarapaccayena paccayo; āvajjanā parāmāsassa ca sampayuttakānañca khandhānaṁ anantarapaccayena paccayo.
Parāmāso ca noparāmāso ca dhammā parāmāsassa dhammassa anantarapaccayena paccayo—purimo purimo parāmāso ca sampayuttakā ca khandhā pacchimassa pacchimassa parāmāsassa anantarapaccayena paccayo. (Mūlaṁ kātabbaṁ.) Purimo purimo parāmāso ca sampayuttakā ca khandhā pacchimānaṁ pacchimānaṁ noparāmāsānaṁ khandhānaṁ anantarapaccayena paccayo; parāmāso ca sampayuttakā ca khandhā vuṭṭhānassa anantarapaccayena paccayo. (Mūlaṁ kātabbaṁ.) Purimo purimo parāmāso ca sampayuttakā ca khandhā pacchimassa pacchimassa parāmāsassa sampayuttakānañca khandhānaṁ anantarapaccayena paccayo.
Samanantarādi
Parāmāso dhammo parāmāsassa dhammassa samanantarapaccayena paccayo … sahajātapaccayena paccayo … aññamaññapaccayena paccayo … nissayapaccayena paccayo … pañca.
Upanissaya
Parāmāso dhammo parāmāsassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo— ārammaṇūpanissayo, anantarūpanissayo, pakatūpanissayo …pe…. <b>Pakatūpanissayo</b>—parāmāso parāmāsassa upanissayapaccayena paccayo … tīṇi.
Noparāmāso dhammo noparāmāsassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo— ārammaṇūpanissayo, anantarūpanissayo, pakatūpanissayo …pe…. <b>Pakatūpanissayo</b>—saddhaṁ upanissāya dānaṁ deti …pe… samāpattiṁ uppādeti … mānaṁ jappeti … sīlaṁ …pe… paññaṁ … rāgaṁ … dosaṁ … mohaṁ … mānaṁ … patthanaṁ … kāyikaṁ sukhaṁ …pe… senāsanaṁ upanissāya dānaṁ deti …pe… samāpattiṁ uppādeti … pāṇaṁ hanati …pe… saṅghaṁ bhindati; saddhā …pe… senāsanaṁ, saddhāya …pe… paññāya, rāgassa …pe… patthanāya … kāyikassa sukhassa …pe… maggassa, phalasamāpattiyā upanissayapaccayena paccayo.
Noparāmāso dhammo parāmāsassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo— ārammaṇūpanissayo, anantarūpanissayo, pakatūpanissayo …pe…. <b>Pakatūpanissayo</b>—saddhaṁ upanissāya diṭṭhiṁ gaṇhāti, sīlaṁ …pe… paññaṁ, rāgaṁ …pe… patthanaṁ, kāyikaṁ sukhaṁ …pe… senāsanaṁ upanissāya diṭṭhiṁ gaṇhāti; saddhā …pe… senāsanaṁ parāmāsassa upanissayapaccayena paccayo.
Noparāmāso dhammo parāmāsassa ca noparāmāsassa ca dhammassa upanissayapaccayena paccayo—ārammaṇūpanissayo, anantarūpanissayo, pakatūpanissayo …pe…. <b>Pakatūpanissayo</b>—saddhaṁ upanissāya diṭṭhiṁ gaṇhāti, sīlaṁ …pe… senāsanaṁ upanissāya diṭṭhiṁ gaṇhāti; saddhā …pe… senāsanaṁ parāmāsassa sampayuttakānañca khandhānaṁ upanissayapaccayena paccayo.
Parāmāso ca noparāmāso ca dhammā parāmāsassa dhammassa upanissayapaccayena paccayo—tīṇi upanissayā parāmāso ca sampayuttakā ca khandhā parāmāsassa upanissayapaccayena paccayo … tīṇi.
Purejāta
Noparāmāso dhammo noparāmāsassa dhammassa purejātapaccayena paccayo— ārammaṇapurejātaṁ, vatthupurejātaṁ. <b>Ārammaṇapurejātaṁ</b>—cakkhuṁ …pe… vatthuṁ aniccato …pe… vipassati assādeti abhinandati, taṁ ārabbha rāgo …pe… vicikicchā …pe… uddhaccaṁ …pe… domanassaṁ uppajjati; dibbena cakkhunā rūpaṁ passati, dibbāya sotadhātuyā saddaṁ suṇāti. Rūpāyatanaṁ cakkhuviññāṇassa …pe… phoṭṭhabbāyatanaṁ kāyaviññāṇassa …pe…. <b>Vatthupurejātaṁ</b>—cakkhāyatanaṁ cakkhuviññāṇassa …pe… kāyāyatanaṁ kāyaviññāṇassa …pe… vatthu noparāmāsānaṁ khandhānaṁ purejātapaccayena paccayo.
Noparāmāso dhammo parāmāsassa dhammassa purejātapaccayena paccayo— ārammaṇapurejātaṁ, vatthupurejātaṁ. <b>Ārammaṇapurejātaṁ</b>—cakkhuṁ …pe… vatthuṁ assādeti abhinandati, taṁ ārabbha diṭṭhi uppajjati. <b>Vatthupurejātaṁ</b>—vatthu parāmāsassa purejātapaccayena paccayo.
Noparāmāso dhammo parāmāsassa ca noparāmāsassa ca dhammassa purejātapaccayena paccayo—ārammaṇapurejātaṁ, vatthupurejātaṁ. <b>Ārammaṇapurejātaṁ</b>—cakkhuṁ …pe… vatthuṁ assādeti abhinandati, taṁ ārabbha parāmāso ca sampayuttakā ca khandhā uppajjanti. <b>Vatthupurejātaṁ</b>—vatthu parāmāsassa ca sampayuttakānañca khandhānaṁ purejātapaccayena paccayo.
Pacchājātāsevana