පරාමාසවිප්පයුත්තං ධම්මං පටිච්ච පරාමාසවිප්පයුත්තො-. න හෙතු පච්චයා, අහෙතුකං පරාමාසවිප්පයුත්තං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච රූපං, ද්වෙ-. අහෙතුක පටිසන්ධි-. යාව අසඤ්ඤසත්තා, විචිකිච්ඡා-. උද්ධච්චසහගතෙ ඛන්ධෙ-. විචිකිච්ඡාසහගතො උද්ධච්චසහගතො මොහො, පරාමාසසම්පයුත්තං ධම්මං පටිච්ච පරාමාසවිප්පයුත්තො-. නාරම්මණපච්චයා, පරාමාසසම්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨානං, පරාමාසවිප්පයුත්තං ධම්මං පටිච්ච පරාමාසවිප්පයුත්තො-. නාරම්මණපච්ච, පරාමාසවිප්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨානං, යාව අසඤ්ඤසත්තා, පරාමාසසම්පයුත්තඤ්ච පරාමාසවිප්පයුත්තඤ්ච-. පරාමාසවිප්පයුත්තො-. නාරම්මණ-. පරාමාසසම්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ ච මහාභූතෙ ච පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨා. (සංඛිත්තං)
න හෙතුයා එකං, නාරම්මණෙ තීණි, නාධිපතියා පඤ්ච, නානන්තරෙ තීණි, න සමනන්තරෙ තීණි, න අඤ්ඤමඤ්ඤෙ තීණි, න උපනිස්සයෙ තීණි, න පුරෙජාතෙ චත්තාරි, න පච්ඡාජාතෙ පඤ්ච, නාසෙවනෙ පඤ්ච, න කම්මෙ ද්වෙ, න විපාකෙ පඤ්ච, නාහාරෙ එකං, න ඉන්ද්රියෙ එකං, න ඣානෙ එකං, න මග්ගෙ එකං, න සම්පයුත්තෙ
තීණි, න විප්පයුත්තෙ ද්වෙ, නො නත්ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි, හෙතු පච්චයා නාරම්මණෙ තීණි, නාධිපතියා පඤ්ච, (එවං ගණෙතබ්බං,)
න හෙතුපච්චයා ආරම්මණෙ එකං, අවිගතෙ එකං, (සහජාතවාරොපි පටිච්චවාර සදිසො.) පරාමාසසම්පයුත්තං ධම්මං පච්චයා පරාමාසසම්පයුත්තො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතුපච්චයා තීණි, (පච්චයවාර සදිසො,) පරාමාසවිප්පයුත්තං ධම්මං පච්චයා පරාමාසවිප්පයුත්තො-. හෙතු පච්චයා. පරාමාසවිප්පයුත්තං එකං ඛන්ධං පච්චයා තයො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානං ද්වෙ-. පටිසන්ධි. යාව අජ්ඣත්තිකා මහාභූතා, වත්ථුං පච්චයා පරාමාසවිප්පයුත්තා ඛන්ධා, පරාමාසවිප්පයුත්තං ධම්මං පච්චයා පරාමාසසම්පයුත්තො-. හෙතු-. වත්ථුං පච්චයා පරාමාසසම්පයුත්තකා ඛන්ධා පරාමාසවිප්පයුත්තං ධම්මං පරාමාසසම්පයුත්තො ච පරාමාසවිප්පයුත්තො ච-, හෙතු-. වත්ථුං පච්චයා පරාමාසසම්පයුත්තකා ඛන්ධා, මහාභූතෙ පච්චයා චිත්තසමුට්ඨානං-.
පරාමාසසම්පයුත්තඤ්ච පරාමාසවිප්පයුත්තඤ්ච-. පරාමාසසම්පයුත්තො-. හෙතු-. පරාමාසසම්පයුත්තං එකං ඛන්ධඤ්ච වත්ථුඤ්ච පච්චයා තයො ඛන්ධා, ද්වෙ-. පරාමාසසම්පයුත්තඤ්ච පරාමාසවිප්පයුත්තඤ්ච-. පරාමාසවිප්පයුත්තො-. හෙතු-. පරාමාසසම්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ ච මහාභූතෙ ච පච්චයා චිත්තසමුට්ඨානං-. පරාමාසසම්පයුත්තඤ්ච පරාමාස විප්පයුත්තඤ්ච-. පරාමාසසම්පයුත්තො ච පරාමාසවිප්පයුත්තො ච-. හෙතු-. පරාමාසසම්පයුත්තං එකං ඛන්ධඤ්ච වත්ථුං ච පච්චයා තයො ඛන්ධා, ද්වෙ-. පරාමාසසම්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ ච මහාභූතෙ ච පච්චයා චිත්තසමුට්ඨානං-. (සංඛිත්තං.)
හෙතුයා නව, ආරම්මණෙ චත්තාරි, අධිපතියා නව, අනන්තරෙ චත්තාරි, සමනන්තරෙ චත්තාරි, සහජාතෙ නව, අඤ්ඤමඤ්ඤෙ චත්තාරි, නිස්සයෙ නව, උපනිස්සයෙ චත්තාරි, පුරෙජාතෙ චත්තාරි, ආසෙවනෙ චත්තාරි, කම්මෙ නව, විපාකෙ එකං, ආහාරෙ නව, -පෙ- අවිගතෙ නව.
පරාමාසසම්පයුත්තං ධම්මං පච්චයා පරාමාසවිප්පයුත්තො-. න හෙතු-. අහෙතුකං පරාමාසවිප්පයුත්තං එකං ඛන්ධං පච්චයා තයො ඛන්ධා චිත්ත සමුට්ඨා-. ද්වෙ-. අහෙතුක පටිසන්ධි-. යාව අසඤ්ඤසත්තා, චක්ඛායතනං, කායායතනං වත්ථුං පච්චයා අහෙතුකා පරාමාසවිප්පයුත්තා ඛන්ධා, විචිකිච්ඡාසහගතෙ උද්ධච්ච-. ඛන්ධෙ ච වත්ථුං ච පච්චයා විචිකිච්ඡා-. උද්ධච්ච-. මොහො. න හෙතුයා එකං, නාරම්මණෙ තීණි, නාධිපතියා නව, නානන්තරෙ තීණි, න සමනන්තරෙ තීණි, න අඤ්ඤමඤ්ඤෙ
තීණි, න උපනිස්සයෙ තීණි, න පුරෙජාතෙ චත්තාරි, න පච්ඡාජාතෙ නව, න ආසෙවනෙ නව න කම්මෙ චත්තාරි, න විපාකෙ නව, නාහාරෙ එකං, න ඉන්ද්රියෙ එකං, න ඣානෙ එකං, න මග්ගෙ එකං, න සම්පයුත්තෙ තීණි, න විප්පයුත්තෙ ද්වෙ, නෙ නත්ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි, හෙතුපච්චයා නාරම්මණෙ තීණි, අධිපතියා නව, (එවං ගණෙතබ්බං.) න හෙතුපච්චයා ආරම්මණෙ එකං, අවිගතෙ එකං, (නිස්සයවාරො පච්චයවාර සදිසො.)
පරාමාසසම්පයුත්තං ධම්මං සංසට්ඨො පරාමාසසම්පයුත්තො-. හෙතු-. හෙතුයා ද්වෙ, සබ්බත්ථ ද්වෙ, විපාකෙ එකං, අවිගතෙ ද්වෙ න හෙතුයා එකං, නාධිපතියා ද්වෙ, න පුරෙජාතෙ ද්වෙ, න පච්ඡාජාතෙ ද්වෙ, නාසෙවනෙ ද්වෙ, න කම්මෙ ද්වෙ, න විපාකෙ ද්වෙ, න ඣානෙ එකං, න මග්ගෙ එකං, න විප්පයුත්තෙ ද්වෙ, (එවං ඉතරෙ ද්වෙ ගණනාපි සම්පයුත්තවාරාපි කාතබ්බා.
පරාමාසසම්පයුත්තො ධම්මො පරාමාසස්ස සම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස හෙතුපච්ච-. පරාමාසසම්පයුත්තා හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං හෙතුපච්ච. (මූලා කාතබ්බා.) පරාමාසසම්පයුත්තා හෙතූ චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං හෙතු-. පරාමාසසම්පයුත්තා හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං හෙතුපච්ච-. පරාමාසවිප්පයුත්තො පරාමාස විප්පයුත්තස්ස හෙතු. පරාමාසවිප්පයුත්තා හෙතූ සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසුමට්ඨානා-. හෙතු-. පටිසන්ධි-.
පරාමාසසම්පයුත්තො පරාමාසසම්පයුත්තස්ස ආරම්මණපච්ච-. රාගං අස්සාදෙති, අභි-. තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති, පරාමාසසම්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ අස්සාදෙති අභි-. තං ආරබ්භ රාගො-. පරාමාස සම්පයුත්තො පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස ආරම්මණ-. අරියා පරාමාසසම්පයුත්තං පහීනං කිලෙසං පච්චවෙක්ඛති වික්ඛම්හිත-. පුබ්බෙ-. පරාමාසසම්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ අනිච්චතො විපස්සති, අස්සාදෙති, අභිනන්දති, තං ආරබ්භ පරාමාස විප්පයුත්තො රාගො-. විචිකිච්ඡා-. උද්ධච්චං. දොමනස්සං-. චෙතොපරියඤාණෙන පරාමාසසම්පයුත්ත චිත්තසමඞ්ගිස්ස-. පරාමාසසම්පයුත්තා ඛන්ධා චෙතොපරිය-. පුබ්බෙ-. යථා-. අනාගතං-. ආවජ්ජනාය ආරම්මණ-.
පරාමාසවිප්පයුත්තො-. පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස-. ආරම්මණ-. දානං-. සීලං-. උපොසථකම්මං කත්වා තං පච්චවෙක්ඛති, අස්සාදෙති, අභි-. තං ආරබ්භ පරාමාසවිප්පයුත්තො රාගො-. විචිකිච්ඡා-. උද්ධච්ච-. දොමනස්සං. පුබ්බෙ සුචි. ඣානා-. අරියා මග්ග වුට්ඨහිත්වා, මග්ගං පච්ච-. ඵලං පච්ච-. නිබ්බානං පච්චනිබ්බානං ගොත්රභුස්ස, වොදානස්ස, මග්ගස්ස, ඵලස්ස ආවජ්ජනාය ආරම්මණ-. අරියා පරාමාසවිප්පයුත්තං පහීනකිලෙසං. වික්ඛම්හිත-.
පුබ්බෙ-. චක්ඛුං, වත්ථුං පරාමාසවිප්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ අනිච්චතො විපස්සති අස්සාදෙති, අභි-. තං ආරබ්භ පරාමාසවිප්පයුත්තො රාගො-. විචි-, උද්ධච්චං-. දොමනස්සං-. දිබ්බෙන චක්ඛුනා දිබ්බායසොත-. චෙතොපරියඤාණෙන පරාමාසවිප්පයුත්ත චිත්තසමඞ්ගී, ආකාසානඤ්චායතනං, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං. රූපායතනං චක්ඛු-. ඵොට්ඨබ්බායතනං කාය-. පරාමාසවිප්පයුත්තා ඛන්ධා-. ඉද්ධි-. චෙතො-. පුබ්බෙ-. යථා-. අනාගතංස-. ආවජ්ජනාය ආරම්මණ-. පරාමාසවිප්පයුත්තො පරාමාසසම්පයුත්තස්ස ආරම්මණ-. දානං-. සීලං-. උපොසථ-. පුබ්බෙ-. ඣානා-. චක්ඛුං, වත්ථුං, පරාමාසවිප්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ අස්සාදෙති, අභි-. තං ආරබ්භ රාගො-.
පරාමාසසම්පයුත්තො පරාමාසසම්පයුත්තස්ස-. අධිපති-. ආරම්මණාධිපති, සහජාතාධිපති, -ආරම්මණාධිපති රාගං ගරුං කත්වා අස්සාදෙති, අභි-. තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති-. පරාමාස සම්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ ගරුං කත්වා අස්සාදෙති, අභිනන්දති, තං ගරුං කත්වා රාගො උප්පජ්ජති, සහජාතාධිපති පරාමාසසම්පයුත්තාධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං අධිපති-. පරාමාසසම්පයුත්තො පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස අධිපති. ආරම්මණාධිපති, සහජාතාධිපති, ආරම්මණාධිපති: පරාමාසසම්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ ගරුං කත්වා අස්සාදෙති, අභි-. තං ගරුං කත්වා පරාමාස විප්පයුත්තො රාගො උප්පජ්ජති, සහජාතාධිපති, පරාමාසසම්පයුත්තාධිපති චිත්තසමුට්ඨානානං-. අධිපති-. පරාමාසසම්පයුත්තො පරාමාසසම්පයුත්තස්ස ච පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස ච-. අධිපති-. සහජාතාධිපති පරාමාසසම්පයුත්තාධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං, අධිපති-.
පරාමාසවිප්පයුත්තො පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස අධිපති-. ආරම්මණාධිපති, සහජාතාධිපති, ආරම්මණාධිපති: දානං-. සීලං-. උපොසථකම්මං-. කත්වා, තං ගරුං කත්වා පච්ච-. අස්සාදෙති, අභි-. තං ගරුං කත්වා පරාමාස විප්පයුත්තො රාගො උප්පජ්ජති, පුබ්බෙ-. ඣානා-. අරියා මග්ගා වුට්ඨහිත්වා, මග්ගං ගරුං කත්වා-. ඵලං නිබ්බානං-. නිබ්බානං ගොත්රභුස්ස, වොදානස්ස, මග්ගස්ස, ඵලස්ස අධිපති. චක්ඛුං, වත්ථුං, පරාමාසවිප්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ ගරුං කත්වා අස්සාදෙති, අභි-. තං ගරුං කත්වා පරාමාසවිප්පයුත්තො රාගො උප්පජ්ජති. සහජාතාධිපති පරාමාසවිප්පයුත්තාධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨා-. අධිපති-. පරාමාසවිප්පයුත්තො පරාමාසසම්පයුත්තස්ස අධි-. ආරම්මණාධිපති දානං-. සීලං-. උපොසථ කම්මං කත්වා තං ගරුං කත්වා අස්සාදෙති, අභිනන්දති, තං ගරුං කත්වා රාගො-. පුබ්බෙ-. ඣානා-. චක්ඛුං, වත්ථුං පරාමාසවිප්පයුත්තෙ ඛන්ධෙ ගරුං කත්වා අස්සාදෙති, අභිනන්දති, තං ගරුං කත්වා පරාමාසසම්පයුත්තො රාගො උප්පජ්ජති.
පරාමාසසම්පයුත්තො පරාමාසසම්පයුත්තස්ස අනන්තර-. පුරිමා පුරිමා පරාමාසසම්පයුත්තා ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං පරාමාසසම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං අනන්තර-. පරාමාසසම්පයුත්තො පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස අනන්තර. පරාමාසසම්පයුත්තා ඛන්ධා වුට්ඨානස්ස අනන්තර-. පරාමාසවිප්පයුත්තො පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස අනන්තර-. පුරිමා පුරිමා පරාමාසවිප්පයුත්තා ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං-. අනුලොමං ඵලසමාපත්තියා අනන්තර-. පරාමාසවිප්පයුත්තො පරාමාසසම්පයුත්තස්ස අනන්තර-. ආවජ්ජනා පරාමාසසම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං අනන්තර-. සමනන්තරපච්ච-.
පරාමාසසම්පයුත්තො පරාමාසසම්පයුත්තස්ස සහජාතපච්ච-. පඤ්ච, අඤ්ඤමඤ්ඤපච්ච- ද්වෙ, නිසයපච්ච-සත්ත. උපනිස්සයපච්ච-. ආරම්මණූ, අනන්තරූ-. පකතූ-. - පකතූප-. පරාමාසසම්පයුත්තො රාගො, මොහො, පත්ථනා පරාමාස සම්පයුත්තස්ස රාගස්ස, මොහස්ස, පත්ථනාය උපනිස්සය-. පරාමාසසම්පයුත්තො පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස උපනිස්සය-. ආරම්මණූ-. අනන්තරූ-. පකතූ-. පකතූප-. පරාමාසසම්පයුත්තං රාගං උපනිස්සාය, දානං දෙති, සමාපත්තිං උප්පාදෙති, මානං ජප්පෙති, පරාමාසසම්පයුත්තං මොහං පත්ථනං උපනිස්සාය දානං දෙති, සමාපත්තිං උප්පාදෙති, මානං ජප්පෙති, පාණං හන්ති, සඞ්ඝං භින්දති පරාමාසසම්පයුත්තො රාගො, මොහො, පත්ථනා සද්ධාය පඤ්ඤාය රාගස්ස දොසස්ස මොහස්ස මානස්ස පත්ථනාය කායිකස්ස සුඛස්ස ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සය, පරාමාසවිප්පයුත්තො පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස උපනිස්සය-. ආරම්මණූ-. අනන්තරූ-. පකතූ-. -පකතූප-. සද්ධං උපනිස්සාය දානං දෙති, සමාපත්තිං උප්පාදෙති, මානං ජප්පෙති, සීලං පඤ්ඤං, රාගං, මානං, පත්ථනං උපනිස්සාය දානං-. සමාපත්තිං-. පාණං හනති, සඞ්ඝං භින්දති, කායිකං සුඛං, සෙනාසනං උපනිස්සාය දානං-. සඞ්ඝං භින්දති සද්ධා, පඤ්ඤා, රාගො, මානො, පත්ථනාය කායිකස්ස සුඛස්ස ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සය-. පරාමාසවිප්පයුත්තො පරාමාසසම්පයුත්තස්ස උපනිස්සය-. ආරම්මණූ-. අනන්තරූ-. පකතූ-. - පකතූප-. සද්ධං උපනිස්සාය රාගො උප්පජ්ජති, සීලං, සෙනාසනං උපනිස්සාය පත්ථනා සද්ධා සෙනාසනං පරාමාසසම්පයුත්තස්ස රාගස්ස පත්ථනා උපනිස්සය-.
පරාමාසවිප්පයුත්තො පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස පුරෙජාත-. ආරම්මණ පුරෙ-. වත්ථුපුරෙ-. -ආරම්මණපුරෙ-. චක්ඛුං වත්ථුං අනිච්චතො විපස්සති, අස්සාදෙති, තං ආරබ්භ පරාමාසවිප්පයුත්තො රාගො-. විචි-. උද්ධච්ච-. දොමනස්සං උප්පජ්ජති, දිබ්බෙන චක්ඛුනා, දිබ්බාය සොත-. රූපායතනං, ඵොට්ඨබ්බායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස පුරෙජාත-. වත්ථුපුරෙ-. චක්ඛායතනං චක්ඛු-. කායායතනං කාය, වත්ථු, පරාමාසවිප්පයුත්තානං ඛන්ධානං පුරෙ-. පරාමාසවිප්පයුත්තො පරාමාසසම්පයුත්තස්ස පුරෙ-. ආරම්මණපුරෙ-.
වත්ථුපුරෙ-. - ආරම්මණපුරෙ චක්ඛුං වත්ථුං අස්සාදෙති, අභි-. තං ආරබ්භ පරාමාසසම්පයුත්තො රාගො-. වත්ථුපුරෙ-. වත්ථු පරාමාසසම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං පුරෙජාත පච්ච-. පරාමාසසම්පයුත්තො පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස-. පච්ඡාජාත-. (සංඛිත්තං.) පරාමාසවිප්පයුත්තො පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස පච්ඡාජාත-. (සංඛිත්තං.)
පරාමාසසම්පයුත්තො පරාමාසසම්පයුත්තස්ස ආසෙවන පච්ච-. ද්වෙ-. පරාමාසසම්පයුත්තො පරාමාසසම්පයුත්තස්ස කම්ම-. පරාමාසසම්පයුත්තා චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං කම්ම. පච්ච-. පරාමාසසම්පයුත්තො පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස කම්ම-. සහජාතා, නානාඛණිකා, සහජාතා පරාමාසසම්පයුත්තා චෙතනා චිත්තසමුට්ඨානානං කම්ම-. නානාඛණිකා-. පරාමාසසම්පයුත්තා චෙතනා විපාකානං ඛන්ධානං කටත්තා ච-. කම්ම-. (මූලා.) පරාමාසසම්පයුත්තා චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං කම්ම-. පරාමාසවිප්පයුත්තො පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස කම්ම-. සහජාතා, නානාඛණිකා, - සහජාතා පරාමාසවිප්පයුත්තා චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨා-. කම්ම-, නානාඛණිකා පරාමාසවිප්පයුත්තා චෙතනා විපාකානං ඛන්ධානං කටත්තා ච රූපානං කම්ම-. විපාක පච්ච-. එකං, ආහාර පච්ච-. චත්තාරි, ඉන්ද්රිය පච්ච-. චත්තාරි. ඣාන පච්ච-. චත්තාරි, මග්ග පච්ච-. චත්තාරි සම්පයුත්ත පච්ච-. ද්වෙ-.
පරාමාසසම්පයුත්තො පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස විප්පයුත්ත-. සහජාතං, පච්ඡාජාතං, (සංඛිත්තං.) පරාමාසවිප්පයුත්තො පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස විප්පයුත්ත-. සහජාතං, පුරෙජාතං, පච්ඡාජාතං, (සංඛිත්තං.) පරාමාස විප්පයුත්තො පරාමාසසම්පයුත්තස්ස විප්පයුත්ත-. පුරෙජාතං. වත්ථු පරාමාසසම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං විප්පයුත්ත-. පරාමාසසම්පයුත්තො පරාමාස සම්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අත්ථි-. පරාමාසසම්පයුත්තො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං අත්ථි-. ද්වෙ-. පරාමාසසම්පයුත්තො පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස අත්ථි-. පරාමාසසම්පයුත්තා ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං අත්ථි-. (මූලං කාතබ්බං.) පරාමාසසම්පයුත්තො පරාමාසසම්පයුත්තස්ස ච පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස ච අත්ථි-. පරාමාසසම්පයුත්තො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං චිත්තසමු-. අත්ථි-. පරාමාසවිප්පයුත්තො ධම්මො පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස ධම්මස්ස අත්ථි-. සහජාතං, පුරෙජාතං, පච්ඡාජාතං, ආහාරං, ඉන්ද්රියං, (සංඛිත්තං.) පරාමාසවිප්පයුත්තො ධම්මො පරාමාස සම්පයුත්තස්ස අත්ථි-. පුරෙජාතං චක්ඛුං වත්ථුං අස්සාදෙති, අභි-. තං ආරබ්භ රාගො-. දිට්ඨි-. වත්ථු, පරාමාසසම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං අත්ථි-. පරාමාස සම්පයුත්තො ච පරාමාසවිප්පයුත්තො ච-. පරාමාසසම්පයුත්තස්ස-. අත්ථි-. සහජාතං, පුරෙජාතං, සහජාතො පරාමාසසම්පයුත්තො එකො ඛන්ධො
ච වත්ථු ච තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං අත්ථි-. ද්වෙ-. පරාමාසසම්පයුත්තො ච පරාමාසවිප්පයුත්තො ච ධම්මා පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස අත්ථි. සහජාතං, පච්ඡාජාතං, ආහාරං, ඉන්ද්රියං, - සහජාතා පරාමාසසම්පයුත්තා ඛන්ධා ච මහාභූතා ච චිත්තසමුට්ඨා-. අත්ථි-. පච්ඡාජාතා පරාමාසසම්පයුත්තා ඛන්ධා ච කබළීකාරො ආහාරො ච ඉමස්ස කායස්ස අත්ථි-. පච්ඡාජාතා පරාමාසසම්පයුත්තා ඛන්ධා ච රූපජීවිතින්ද්රියඤ්ච කටත්තා-. අත්ථි පච්ච-.
හෙතුයා චත්තාරි, ආරම්මණෙ චත්තාරි, අධිපතියා පඤ්ච අනන්තරෙ චත්තාරි, සමනන්තරෙ චත්තාරි, සහජාතෙ පඤ්ච, අඤ්ඤමඤ්ඤෙ ද්වෙ, නිස්සයෙ සත්ත, උපනිස්සයෙ චත්තාරි, පුරෙජාතෙ ද්වෙ, පච්ඡාජාතෙ ද්වෙ, ආසෙවනෙ ද්වෙ, කම්මෙ චත්තාරි, විපාකෙ එකං, ආහාරෙ චත්තාරි, ඉන්ද්රියෙ චත්තාරි, ඣානෙ චත්තාරි, මග්ගෙ චත්තාරි, සම්පයුත්තෙ ද්වෙ, විප්පයුත්තෙ තීණි, අත්ථියා සත්ත, නත්ථියා චත්තාරි, විගතෙ චත්තාරි, අවිගතෙ සත්ත.
පරාමාසසම්පයුත්තො ධම්මො පරාමාසසම්පයුත්තස්ස ආරම්මණ පච්ච-. සහජාත-, උපනිස්සය, පරාමාසසම්පයුත්තො පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස ආරම්මණ-. සහජාත-. උපනිස්සය-. පච්ඡාජාත-. කම්ම-. පරාමාසසම්පයුත්තොධම්මො පරාමාසසම්පයුත්තස්ස ච පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස ච සහජාත පච්ච-. පරාමාසවිප්පයුත්තො පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස ආරම්මණ, සහජාත, උපනිස්සය-. පුරෙජාත-. පච්ඡාජාත-. කම්ම පච්ච-. ආහාර-. ඉන්ද්රිය-. පරාමාසවිප්පයුත්තො පරාමාසසම්පයුත්තස්ස ආරම්මණ-. සහජාත-, උපනිස්සය-. පුරෙජාත-. පරාමාසසම්පයුත්තො ච පරාමාසවිප්පයුත්තො ච පරාමාසසම්පයුත්තස්ස සහජාතං, පුරෙජාතං, පරාමාසසම්පයුත්තො ච, පරාමාසවිප්පයුත්තො ච ධම්මා පරාමාසවිප්පයුත්තස්ස සහජාතං, පච්ඡාජාතං, ආහාරං, ඉන්ද්රියං.
න හෙතුයා සත්ත, නාරම්මණෙ සත්ත, නාධිපතියා සත්ත නානන්තරෙ සත්ත, න සමනන්තරෙ සත්ත, න සහජාතෙ පඤ්ච, න අඤ්ඤමඤ්ඤෙ පඤ්ච, න නිස්සයෙ පඤ්ච, න උපනිස්සයෙ සත්ත, න පුරෙජාතෙ ඡ, න පච්ඡාජාතෙ සත්ත, සබ්බත්ථ සත්ත, න මග්ගෙ සත්ත, න සම්පයුත්තෙ පඤ්ච, න විප්පයුත්තෙ චත්තාරි, නො අත්ථියා චත්තාරි, නො නත්ථියා සත්ත, නො විගතෙ සත්ත, නො අවිගතෙ චත්තාරි. හෙතුපච්චයා නාරම්මණෙ චත්තාරි, න අධිපතියා චත්තාරි, න අනන්තරෙ චත්තාරි, න සමනන්තරෙ චත්තාරි, න අඤ්ඤමඤ්ඤෙ ද්වෙ, න උපනිස්සයෙ චත්තාරි, සබ්බත්ථ චත්තාරි, න මග්ගෙ චත්තාරි, න සම්පයුත්තෙ ද්වෙ, න විප්පයුතෙ ද්වෙ, නො නත්ථියා චත්තාරි, නො
විගතෙ චත්තාරි, න හෙතුපච්චයා ආරම්මණෙ චත්තාරි, අධිපතියා පඤ්ච, (අනුලොම මාතිකා කාතබ්බා.) අවිගතෙ සත්ත.
පරාමාසසම්පයුත්ත දුකං නිට්ඨිතං.
53. පරාමාස පරාමට්ඨ දුකං
පරාමාසඤ්චෙව පරාමට්ඨං ච ධම්මං පටිච්ච පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතු පච්චයා, පරාමාසං පටිච්ච සම්පයුත්තකා ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨා-. පරාමට්ඨඤ්චෙව නො ච පරාමාසං ධම්මං පටිච්ච පරාමට්ඨඤ්චෙව නො ච පරාමාසො-. හෙතු-. පරාමට්ඨඤ්චෙව නො ච පරාමාසං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානං, ද්වෙ-. පටිසන්ධික්ඛණෙ, යාව අජ්ඣත්තිකා මහාභූතා, පරාමට්ඨඤ්චෙව නො ච පරාමාසං ධම්මං-. පරාමාසො චෙව පරාමට්ඨො ච-. හෙතු-. පරාමට්ඨෙ චෙව නො ච පරාමාසෙ-, ඛන්ධෙ පටිච්ච පරාමාසො, පරාමට්ඨඤ්චෙව නො ච පරාමාසං පරාමාසො චෙව පරාමට්ඨො ච පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසො ධම්මො-. හෙතු-. පරාමට්ඨඤ්චෙව නො ච පරාමාසං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා, පරාමාසො ච චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච-, ද්වෙ-.
පරාමාසඤ්චෙව පරාමට්ඨඤ්ච පරාමට්ඨඤ්චෙව නො ච පරාමාසං ච ධම්මං පටිච්ච පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතු-. පරාමට්ඨඤ්චෙව නො ච පරාමාසං එකං ඛන්ධඤ්ච පරාමාසඤ්ච පටිච්ච තයො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨා-. ද්වෙ-. (සංඛිත්තං.) (සබ්බෙවාරා යථා පරාමාස දුකං, එවං කාතබ්බං. නින්නානාකරණං.)
පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසො ධම්මො පරාමට්ඨස්ස චෙව නො ච පරාමාසස්ස ධම්මස්ස හෙතු-. පරාමට්ඨා චෙව නො ච පරාමාසා හෙතු සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානා-. හෙතු-. පටිසන්ධි. පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසො ධම්මො පරාමාසස්ස චෙව පරාමට්ඨස්ස ච හෙතු-. පරාමට්ඨා චෙව නො ච පරාමාසා හෙතු පරාමාසස්ස හෙතු පච්ච-. පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසො ධම්මො පරාමාසස්ස චෙව පරාමට්ඨස්ස ච පරාමට්ඨස්ස චෙව නො ච පරාමාසස්ස ච හෙතු-. පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසා හෙතු සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං පරාමාසස්ස ච චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච-. හෙතු-.
පරාමාසො චෙව පරාමට්ඨො ච ධම්මො පරාමාසස්ස චෙව පරාමට්ඨස්ස ච-. ආරම්මණ-. තීණි. (ආරබ්භ කාතබ්බානි. පරාමාස දුක සදිසං.) පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසො ධම්මො පරාමට්ඨස්ස චෙව නො ච
පරාමාසස්ස ආරම්මණ-. දානං-. සීලං-. උපොසථ කම්මං කත්වා තං පච්චවෙක්ඛති, අස්සාදෙති, තං ආරබ්භ රාගො-. විචිකිච්ඡා. උද්ධච්චං, දොමනස්සං. පුබ්බෙ-. ඣානං-. අරියා, ගොත්රභුං පච්ච- වෙදානං පච්ච-. පහීන කිලෙසං-. වික්ඛම්භිත-. පුබ්බෙ-. චක්ඛුං, වත්ථුං, පරාමට්ඨෙ චෙව නො ච පරාමාසෙ ඛන්ධෙ අනිච්චතො-. දොමනස්සං. දිබ්බෙන චක්ඛුනා, (යාව ආවජ්ජනා සබ්බං කාතබ්බං.)
පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසො පරාමාසස්ස චෙව පරාමට්ඨස්ස ච ආරම්මණ-. දානං-. සීලං-. උපොසථ-. පුබ්බෙ-. ඣානා-. චක්ඛුං, වත්ථුං පරාමට්ඨෙ චෙව නො ච පරාමාසෙ ඛන්ධෙ අස්සාදෙති, අභිනන්දති, තං ආරබ්භ දිට්ඨි-. පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසො පරාමාසස්ස චෙව පරාමට්ඨස්ස ච පරාමට්ඨස්ස චෙව නො ච පරාමාසස්ස ච ධම්මස්ස ආරම්මණ-. දානං-. සීලං-. උපොසථ-. පුබ්බෙ-. ඣානා-. චක්ඛුං, වත්ථුං, පරාමට්ඨෙ චෙව නො ච පරාමාසෙ ඛන්ධෙ අනිච්චතො විපස්සති, අස්සාදෙති, අභි-. තං ආරබ්භ පරාමාසො ච සම්පයුත්තකා ඛන්ධා ච උප්පජ්ජන්ති. (එවං ඉතරෙපි තීණි, ආරබ්භ කාතබ්බානි. ඉමං දුකං පරාමාස දුක සදිසං. ලොකුත්තරං යහිං න ලබ්භති තහිං න කාතබ්බං.)
පරාමාස පරාමට්ඨ දුකං නිට්ඨිතං.
54. පරාමාස විප්පයුත්ත පරාමට්ඨ දුකං
පරාමසාවිප්පයුත්තපරාමට්ඨං ධම්මං පටිච්ච පරාමාසවිප්පයුත්ත පරාමට්ඨො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතු පච්චයා. පරාමාසවිප්පයුත්තං පරාමට්ඨං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා චිත්තසමු-. ද්වෙ-. පරාමාස විප්පයුත්තං අපරාමට්ඨං ධම්මං පටිච්ච පරාමාසවිප්පයුත්තො අපරාමට්ඨො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතු පච්චයා, (සංඛිත්තං.) (යථා චූලන්තර දුකෙ ලොකිය දුකං, එවං කාතබ්බං. නින්නානාකරණං.)
පරාමාසවිප්පයුත්ත පරාමට්ඨදුකං නිට්ඨිතං.
පරාමාස ගොච්ඡකං නිට්ඨිතං.
55. සාරම්මණ දුකං.
සාරම්මණං ධම්මං පටිච්ච සාරම්මණො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතුපච්චයා, සාරම්මණං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා, ද්වෙ-. පටිසන්ධි-. සාරම්මණ ධම්මං පටිච්ච අනාරම්මණො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතුපච්චයා, සාරම්මණෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨා-. පටිසන්ධි-. සාරම්මණං
ධම්මං පටිච්ච සාරම්මණො ච අනාරම්මණො ච-. හෙතු-. සාරම්මණං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච-. ද්වෙ-. පටිසන්ධි. අනාරම්මණං ධම්මං පටිච්ච අනාරම්මණො ධම්මො-. හෙතු. එකං මහාභූතං, මහාභූතෙ පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨා-. කටත්තා-. උපාදා-. අනාරම්මණං ධම්මං-. සාරම්මණො-. හෙතු-. පටිසන්ධික්ඛණෙ වත්ථුං පටිච්ච සාරම්මණා ඛන්ධා, අනාරම්මණං-. සාරම්මණො ච අනාරම්මණො ච-. හෙතු-. පටිසන්ධික්ඛණෙ වත්ථුං පටිච්ච සාරම්මණා ඛන්ධා, මහාභූතෙ පටිච්ච කටත්තා රූපං,-. සාරම්මණඤ්ච අනාරම්මණඤ්ච-. සාරම්මණො ධම්මො-. හෙතු-. පටිසන්ධික්ඛණෙ සාරම්මණං එකං ඛන්ධඤ්ච වත්ථුං ච පටිච්ච තයො ඛන්ධා, ද්වෙ. සාරම්මණඤ්ච අනාරම්මණඤ්ච-. අනාරම්මණො ධම්මො-. හෙතු-. සාරම්මණෙ ඛන්ධෙ ච මහාභූතෙ ච පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨා-. පටිසන්ධික්ඛණෙ, සාරම්මණඤ්ච අනාරම්මණඤ්ච-. සාරම්මණො ච අනාරම්මණො ච ධම්මා-. හෙතු-. පටිසන්ධික්ඛණෙ සාරම්මණං එකං ඛන්ධඤ්ච වත්ථුං ච පටිච්ච තයො ඛන්ධා, ද්වෙ-. සාරම්මණෙ ඛන්ධෙ ච මහාභූතෙ ච පටිච්ච කටත්තා රූපං සාරම්මණං ධම්මං සාරම්මණෙ-. ආරම්මණ-. සාරම්මණං එකං ඛන්ධං-. ද්වෙ-. පටිසන්ධි-. අනාරම්මණං ධම්මං. සාරම්මණො ධම්මො-. ආරම්මණ-. පටිසන්ධික්ඛණෙ වත්ථුං පටිච්ච සාරම්මණා ඛන්ධා සාරම්මණඤ්ච අනාරම්මණඤ්ච-. සාරම්මණො-. අනාරම්මණ-. පටිසන්ධික්ඛණෙ සාරම්මණං එකං ඛන්ධඤ්ච වත්ථුං ච පටිච්ච තයො ඛන්ධා ද්වෙ-. (සංඛිත්තං.)
හෙතුයා නව, ආරම්මණෙ තීණි, අධිපතියා පඤ්ච, අනන්තරෙ තීණි, සමනන්තරෙ තීණි සහජාතෙ නව, අඤ්ඤමඤ්ඤෙ ඡ. නිස්සයෙ නව, උපනිස්සයෙ තීණි, පුරෙජාතෙ එකං, ආසෙවනෙ එකං, කම්මෙ නව, විපාකෙ නව, ආහාරෙ නව, ඉන්ද්රියෙ නව, ඣානෙ නව, මග්ගෙ නව, සම්පයුත්තෙ තීණි, විප්පයුත්තෙ නව, අත්ථියා නව, නත්ථියා තීණි, විගතෙ තීණි, අවිගතෙ නව.
සාරම්මණං ධම්මං පටිච්ච සාරම්මණො ධම්මො උප්පජ්ජති න හෙතුපච්චයා, අහෙතුකං සාරම්මණං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා, ද්වෙ-. අහෙතුක පටිසන්ධි-. විචිකිච්ඡාසහගතෙ උද්ධච්චසහගතෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච විචිකිච්ඡා-. උද්ධච්ච-. මොහො, සාරම්මණං ධම්මං පටිච්ච අනාරම්මණො ධම්මො උප්පජ්ජති න හෙතු-. අහෙතුකෙ සාරම්මණෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨා-. අහෙතුක පටිසන්ධි-. සාරම්මණං ධම්මං. සාරම්මණො ච අනාරම්මණො ච-. න හෙතු-. අහෙතුකං සාරම්මණං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨා-. ද්වෙ-. අහෙතුක පටිසන්ධි. අනාරම්මණං ධම්මං-. අනාරම්මණො න-. හෙතු-. එකං මහාභූතං, අසඤ්ඤසත්තානං එකං මහාභූතං, අනාරම්මණං ධම්මං-. සාරම්මණො-. න හෙතු-. අහෙතුක
පටිසන්ධික්ඛණෙ වත්ථුං පටිච්ච සාරම්මණා ඛන්ධා, අනාරම්මණං-. සාරම්මණො ච අනාරම්මණො ච-. න හෙතු-. අහෙතුක පටිසන්ධික්ඛණෙ වත්ථුං පටිච්ච සාරම්මණා ඛන්ධා, මහාභූතෙ පටිච්ච කටත්තාරූපං, සාරම්මණඤ්ච. අනාරම්මණඤ්ච-, සාරම්මණො-. න හෙතු-. අහෙතුක පටිසන්ධික්ඛණෙ සාරම්මණං එකං ඛන්ධඤ්ච වත්ථුං ච පටිච්ච තයො ඛන්ධා, ද්වෙ-. සාරම්මණඤ්ච අනාරම්මණඤ්ච ධම්මං-. අනාරම්මණො ධම්මො-. න හෙතු-. අහෙතුකෙ සාරම්මණෙ ඛන්ධෙ ච මහාභූතෙ ච පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨානං. අහෙතුක පටිසන්ධික්ඛණෙ සාරම්මණඤ්ච අනාරම්මණඤ්ච-. සාරම්මණො ච අනාරම්මණො ච-. න හෙතු-. අහෙතුක පටිසන්ධික්ඛණෙ සාරම්මණං එකං ඛන්ධඤ්ච වත්ථුං ච පටිච්ච තයො ඛන්ධා, ද්වෙ-. සාරම්මණෙ ඛන්ධෙ ච මහාභූතෙ ච පටිච්ච කටත්තා-. සාරම්මණං ධම්මං පටිච්ච අනාරම්මණො ධම්මො-. නාරම්මණ-. සාරම්මණෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨානං රූපං. පටිසන්ධි-. අනාරම්මණං-. අනාරම්මණො-. යාව අසඤ්ඤසත්තා. සාරම්මණඤ්ච අනාරම්මණඤ්ච-. අනාරම්මණො-. නාරම්මණ-. සාරම්මණෙ ඛන්ධෙ ච මහාභූතෙ ච පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨා-. පටිසන්ධි-. (සංඛිත්තං.)
න හෙතුයා නව, නාරම්මණෙ තීණි, නාධිපතියා නව, නානන්තරෙ තීණි, න සමනන්තරෙ තීණි, න අඤ්ඤමඤ්ඤෙ තීණි, න උපනිස්සයෙ තීණි, න පුරෙජාතෙ නව, න පච්ඡාජාතෙ නව, නාසෙවනෙ නව, න කම්මෙ ද්වෙ, න විපාකෙ පඤ්ච, නාහාරෙ එකං, න ඉන්ද්රියෙ එකං, න ඣානෙ ද්වෙ, න මග්ගෙ නව, න සම්පයුත්තෙ තීණි, න විප්පයුත්තෙ ද්වෙ, නො නත්ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි, හෙතුපච්චයා නාරම්මණෙ තීණි, න අධිපතියා නව, (සංඛිත්තං.) න හෙතුපච්චයා ආරම්මණෙ තීණි, සහජාතෙ නව, (සංඛිත්තං.) මග්ගෙ නව, අවිගතෙ නව, (සහජාතවාරොපි පටිච්චවාර සදිසො.)
සාරම්මණං ධම්මං පච්චයා සාරම්මණො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතු-. තීණි. (පටිච්ච සදිසා.) අනාරම්මණං ධම්මං පච්චයා අනාරම්මණො-. හෙතු-, එකං මහාභූතං-, මහාභූතෙ පච්චයා චිත්තසමු-. කටත්තා-. උපාදා-. අනාරම්මණං ධම්මං පච්චයා සාරම්මණො හෙතු-. වත්ථුං පච්චයා සාරම්මණා ඛන්ධා, පටිසන්ධික්ඛණෙ වත්ථුං පච්චයා සාරම්මණා ඛන්ධා, අනාරම්මණං ධම්මං පච්චයා සාරම්මණො ච අනාරම්මණො ච ධම්මා උප්පජ්ජන්ති. හෙතු-. වත්ථුං පච්චයා සාරම්මණා ඛන්ධා, මහාභූතෙ පච්චයා චිත්තසමුට්ඨා-. පටිසන්ධි-. සාරම්මණඤ්ච අනාරම්මණඤ්ච ධම්මං-. සාරම්මණො-. හෙතු-. සාරම්මණං එකං ඛන්ධඤ්ච වත්ථුං ච පච්චයා තයො ඛන්ධා, ද්වෙ-. පටිසන්ධි-. සාරම්මණඤ්ච අනාරම්මණඤ්ච-.
අනාරම්මණො-. හෙතු-. සාරම්මණෙ ච මහාභූතෙ ච පච්චයා චිත්තසමුට්ඨානං රූපං, පටිසන්ධි-. සාරම්මණඤ්ච අනාරම්මණඤ්ච ධම්මං පච්චයා සාරම්මණො ච අනාරම්මණො ච ධම්මා උප්පජ්ජන්ති. හෙතු-. සාරම්මණං එකං ඛන්ධඤ්ච වත්ථුං ච පච්චයා තයො ඛන්ධා, ද්වෙ-. සාරම්මණෙ ඛන්ධෙ ච මහාභූතෙ ච පච්චයා චිත්තසමුට්ඨා-. පටිසන්ධි-.
සාරම්මණං ධම්මං පච්චයා සාරම්මණො ධම්මො උප්පජ්ජති ආරම්මණ පච්චයා, සාරම්මණං එකං ඛන්ධං පච්චයා තයො ඛන්ධා, ද්වෙ-. පටිසන්ධි-. අනාරම්මණං ධම්මං පච්චයා සාරම්මණො ධම්මො ආරම්මණ- චක්ඛායතනං පච්චයා චක්ඛු-. කායායතනං පච්චයා කාය-, වත්ථුං පච්චයා සාරම්මණා ඛන්ධා. පටිසන්ධි. සාරම්මණඤ්ච අනාරම්මණඤ්ච ධම්මං පච්චයා සාරම්මණො ධම්මො-. ආරම්මණ-. චක්ඛුවිඤ්ඤාණසහගතං එකං ඛන්ධඤ්ච චක්ඛායතනඤ්ච පච්චයා තයො ඛන්ධා, ද්වෙ-. කායවිඤ්ඤාණසහගතං සාරම්මණං එකං ඛන්ධඤ්ච වත්ථුං ච පච්චයා තයො ඛන්ධා, ද්වෙ-. පටිසන්ධි. (සංඛිත්තං.) හෙතුයා නව, ආරම්මණෙ තීණි, අධිපතියා නව, අනන්තරෙ තීණි, සමනන්තරෙ තීණි, සහජාතෙ නව, අඤ්ඤමඤ්ඤෙ ඡ, නිස්සයෙ නව, උපනිස්සයෙ තීණි, පුරෙජාතෙ තීණි, ආසෙවනෙ තීණි, කම්මෙ නව, විපාකෙ නව, ආහාරෙ නව, ඉන්ද්රියෙ නව, ඣානෙ නව, මග්ගෙ නව, සම්පයුත්තෙ තීණි, විප්පයුත්තෙ නව, අත්ථියා නව, නත්ථියා තීණි, විගතෙ තීණි, අවිගතෙ නව,
සාරම්මණං ධම්මං පච්චයා සාරම්මණො ධම්මො උප්පජ්ජති න හෙතු පච්චයා තීණි, (පටිච්චවාර සදිසං.) අනාරම්මණං ධම්මං පච්චයා අනාරම්මණො-. න හෙතුපච්චයා, එකං මහාභූතං-. අසඤ්ඤසත්තානං එකං මහාභූතං-. අනාරම්මණං ධම්මං-. සාරම්මණො ධම්මො න හෙතුපච්චයා, චක්ඛායතනං පච්චයා චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, කායායතනං පච්චයා කායවිඤ්ඤාණං, වත්ථුං පච්චයා අහෙතුකා සාරම්මණා ඛන්ධා පටිසන්ධි. වත්ථුං පච්චයා විචිකිච්ඡා-. උද්ධච්ච-. මොහො, අනාරම්මණං ධම්මං-. සාරම්මණො ච අනාරම්මණො ච-. න හෙතු-. වත්ථුං පච්චයා සාරම්මණා ඛන්ධා, මහාභූතෙ පච්චයා චිත්තසමුට්ඨානං-. පටිසන්ධි-. සාරම්මණඤ්ච අනාරම්මණඤ්ච-. සාරම්මණො ධම්මො-. න හෙතුපච්චයා, චක්ඛුවිඤ්ඤාණසහගතං එකං ඛන්ධඤ්ච චක්ඛායතනඤ්ච පච්චයා තයො ඛන්ධා, ද්වෙ-. කායවිඤ්ඤාණසහගතං සාරම්මණං එකං ඛන්ධඤ්ච වත්ථුං ච පච්චයා තයො ඛන්ධා ද්වෙ-. පටිසන්ධි-. සාරම්මණඤ්ච අනාරම්මණඤ්ච අනාරම්මණො-. න හෙතු-. සාරම්මණෙ ඛන්ධෙ ච මහාභූතෙ ච පච්චයා චිත්තසමුට්ඨා-. පටිසන්ධි-. සාරම්මණඤ්ච අනාරම්මණඤ්ච ධම්මං පච්චයා සාරම්මණො ච අනාරම්මණො ච ධම්මා-. න හෙතු-. සාරම්මණං එකං
ඛන්ධඤ්ච වත්ථුං ච පච්චයා තයො ඛන්ධා, ද්වෙ-. සාරම්මණෙ ඛන්ධෙ ච මහාභූතෙ ච පච්චයා චිත්තසමුට්ඨානං-. පටිසන්ධික්ඛණෙ, සාරම්මණං එකං ඛන්ධඤ්ච වත්ථුං ච පච්චයා තයො ඛන්ධා, ද්වෙ-. සාරම්මණෙ ඛන්ධෙ ච මහාභූතෙ ච පච්චයා කටත්තා-. (සංඛිත්තං.)
න හෙතුයා නව, නාරම්මණෙ තීණි, නාධිපතියා නව, නානන්තරෙ තීණි, න සමනන්තරෙ තීණි, න අඤ්ඤමඤ්ඤෙ තීණි, න උපනිස්සයෙ තීණි, න පුරෙජාතෙ නව, න පච්ඡාජාතෙ නව, න ආසෙවනෙ නව, න කම්මෙ චත්තාරි, න විපාකෙ නව, නාහාරෙ එකං, න ඉන්ද්රියෙ එකං, න ඣානෙ චත්තාරි, න මග්ගෙ නව, න සම්පයුත්තෙ තීණි, න විප්පයුත්තෙ ද්වෙ, නො නත්ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි, හෙතු පච්චයා නාරම්මණෙ තීණි. නාධිපතියා නව, (සංඛිත්තං.) න හෙතුපච්චයා ආරම්මණෙ තීණි, අනන්තරෙ තීණි, සමනන්තරෙ තීණි, සහජාතෙ නව, (සංඛිත්තං.) මග්ගෙ තීණි, අවිගතෙ නව.
(නිස්සයවාරො පච්චයාවාර සදිසො.)
සාරම්මණං ධම්මං සංසට්ඨො සාරම්මණො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතුපච්චයා. සාරම්මණං එකං ඛන්ධං සංසට්ඨා තයො ඛන්ධා, ද්වෙ ඛන්ධෙ සංසට්ඨා ද්වෙ ඛන්ධා, හෙතුයා එකං, ආරම්මණෙ එකං අධිපතියා එකං, සබ්බත්ථ එකං, අවිගතෙ එකං.
සාරම්මණං ධම්මං සංසට්ඨො සාරම්මණො ධම්මො-. න හෙතු-. අහෙතුකං සාරම්මණං එකං ඛන්ධං සංසට්ඨා තයො ඛන්ධා, ද්වෙ-. විචිකිච්ඡාසහගතෙ උද්ධච්චසහගතෙ ඛන්ධෙ සංසට්ඨො මොහො, (සංඛිත්තං.) න හෙතුයා එකං, නාධිපතියා එකං, න පුරෙජාතෙ එකං, න පච්ඡාජාතෙ එකං, නාසෙවනෙ එකං, න කම්මෙ එකං, න විපාකෙ එකං, න ඣානෙ එකං, න මග්ගෙ එකං, න විප්පයුත්තෙ එකං, (එවං ඉතරෙ ද්වෙ, ගණනාපි සම්පයුත්තවාරොපි කාතබ්බා.)
සාරම්මණො ධම්මො සාරම්මණස්ස හෙතු-. සාරම්මණා හෙතු සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං හෙතුපච්චයෙන පච්චයො, පටිසන්ධි-. සාරම්මණො ධම්මො අනාරම්මණස්ස හෙතු-. සාරම්මණා හෙතු චිත්තසමුට්ඨානානං හෙතු-. පටිසන්ධි-. සාරම්මණො ධම්මො සාරම්මණස්ස ච අනාරම්මණස්ස ච ධම්මස්ස හෙතුපච්ච-. සාරම්මණා හෙතු සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච හෙතු-. පටිසන්ධි-. සාරම්මණො ධම්මො සාරම්මණස්ස ආරම්මණපච්ච-. දානං-. සීලං-. උපොසථ-. තං පච්චවෙක්ඛති. අස්සාදෙති, අහි-. තං ආරබ්භ -පෙ- දොමනස්සං-. පුබ්බෙසුචි-. ඣානා-. අරියා-. ගොත්රභුං-. වොදානං-. අරියා මග්ගා වුට්ඨහිත්වා මග්ගං පච්චවෙක්ඛති, ඵලං පච්ච-. පහීනකිලෙසං-. වික්ඛම්හිත-.
පුබ්බෙ සමුදා-. සාරම්මණෙ ඛන්ධෙ අනිච්චතො-. දොමනස්සං උප්පජ්ජති, චෙතොපරියඤාණෙන සාරම්මණචිත්තසමඞ්ගිස්ස අකාසානඤ්චා-. ආකිඤ්චඤ්ඤා-. සාරම්මණා ඛන්ධා ඉද්ධි-. චෙතො-. පුබ්බෙ-. යථා-. අනාගතං-. ආවජ්ජනාය ආරම්මණ-. අනාරම්මණො ධම්මො සාරම්මණස්ස-. ආරම්මණ-. අරියා නිබ්බානං පච්ච-. නිබ්බානං ගොත්රභුස්ස, වොදානස්ස, මග්ගස්ස, ඵලස්ස ආවජ්ජනාය ආරම්මණ-. චක්ඛුං, වත්ථුං අනිච්චතො-. දොමනස්සං-. දිබ්බෙන චක්ඛුනා රූපං-. දිබ්බායසොත-. රූපායතනං චක්ඛුං-. ඵොට්ඨබ්බායතනං කාය-. අනාරම්මණා ඛන්ධා ඉද්ධි-. පුබ්බෙනි-. අනාගතං-. ආවජ්ජනාය ආරම්මණ-.
සාරම්මණො ධම්මො සාරම්මණස්ස අධිපතා-. ආරම්මණාධිපති සහජාතාධිපති-. ආරම්මණාධිපති: දානං-. සීලං-. උපොසථ-. තං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති, අස්සාදෙති, තං ගරුං කත්වා රාගො-. දිට්ඨි-. පුබ්බෙ-. ඣානා-. අරියා මග්ගා වුට්ඨහිත්වා මග්ගං ගරුං-. ඵලං ගරුං-. සාරම්මණෙ ඛන්ධෙ ගරුං කත්වා අස්සාදෙති, අභිනන්දති, තං ගරුං කත්වා රාගො-. දිට්ඨි-. සහජාතාධිපති සාරම්මණාධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං අධිපති-. සාරම්මණො ධම්මො අනාරම්මණස්ස-. අධිපති-. සහජාතාධිපති සාරම්මණාධිපති චිත්තසමුට්ඨානානං රූපානං අධිපති-. සාරම්මණො ධම්මො සාරම්මණස්ස ච අනාරම්මණස්ස ච අධිපති-. සහජාතාධිපති සාරම්මණාධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨා-. අධිපති-. අනාරම්මණො ධම්මො සාරම්මණස්ස. ආරම්මණාධිපති අරියා නිබ්බානං ගරුං කත්වා පච්ච-. නිබ්බානං ගොත්රභුස්ස, වොදානස්ස, මග්ගස්ස, ඵලස්ස අධිපති-. චක්ඛුං, වත්ථුං ගරුං කත්වා අස්සාදෙති, අභි-. තං ගරුං කත්වා, රාගො-. දිට්ඨි-.
සාරම්මණො ධම්මො සාරම්මණස්ස-. අනන්තරපච්ච. පුරිමා පුරිමා සාරම්මණා -පෙ- ඵලසමාපත්තියා අනන්තරපච්ච-. සමනන්තරපච්ච-. සහජාතපච්ච-. සත්ත (පටිච්චවාරෙ සහජාත සදිසං.) අඤ්ඤමඤ්ඤපච්ච-. (පටිච්චවාරෙ අඤ්ඤමඤ්ඤ සදිසං,) ඡ. නිස්සයපච්ච-. සත්ත. (පටිච්චවාරෙ නිස්සය සදිසො,) උපනිස්සයපච්ච-. ආරම්මණූ-. අනන්තරූ-. පකතූ-. පකතූප-. සද්ධං උපනිස්සාය දානං දෙති, මානං ජප්පෙති, දිට්ඨිං-. සීලං, පඤ්ඤං, පත්ථනං, කායිකං සුඛං, කායිකං දුක්ඛං, උපනිස්සාය දානං දෙති, සමාපත්තිං උප්පාදෙති, පාණං හන්ති, සඞ්ඝං භින්දති, සද්ධා, පඤ්ඤා, රාගො, පත්ථනා, කායිකං සුඛං, කායිකං දුක්ඛං, සද්ධාය. පත්ථනාය, කායිකස්ස සුඛස්ස, කායිකස්ස දුක්ඛස්ස මග්ගස්ස, ඵල- සමාපත්තියා උපනිස්සය-, අනාරම්මණො ධම්මො සාරම්මණස්ස-. උපනිස්සය-, ආරම්මණූ-. අනන්තරූ-. පකතූ-. පකතූප-, උතුං, භොජනං, සෙනාසනං උපනිස්සාය දානං දෙති, සමාපත්තිං උප්පාදෙති, පාණං හන්ති, සඞ්ඝං
භින්දති, උතුං, භොජනං, සෙනාසනං-. සද්ධාය පත්ථනාය කායිකස්ස සුඛස්ස, කායිකස්ස දුක්ඛස්ස මග්ගස්ස, ඵලසමාපත්තියා උපනිස්සය-. අනාරම්මණො ධම්මො සාරම්මණස්ස-. පුරෙජාත-. ආරම්මණ පුරෙජාතං, වත්ථු පුරෙජාතං, - ආරම්මණපුරෙ-. චක්ඛුං, වත්ථුං අනිච්චතො-. දොමනස්සං උප්පජ්ජති, දිබ්බෙන චක්ඛුනා, දිබ්බාය සොතධාතු-, රූපායතනං චක්ඛු-. ඵොට්ඨබ්බායතනං කාය-. වත්ථුපුරෙ-. චක්ඛායතනං චක්ඛු-. කායායතනං කාය-. වත්ථු සාරම්මණානං ඛන්ධානං පුරෙජාත-.
සාරම්මණො-. අනාරම්මණස්ස-. පච්ඡාජාත-. එකං, සාරම්මණො සාරම්මණස්ස ආසෙවන-. එකං, සාරම්මණො සාරම්මණස්ස කම්ම-. සහජාතා, නානාඛණිකා, - සහජාතා සාරම්මණා චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං කම්ම-. නානාඛණිකා සාරම්මණා චෙතනා විපාකානං ඛන්ධානං කම්ම-. සාරම්මණො අනාරම්මණස්ස කම්ම-. සහජාතා, නානාඛණිකා, - සහජාතා සාරම්මණා චෙතනා චිත්තසමුට්ඨානානං-. කම්ම-. නානාඛණිකා, සාරම්මණා චෙතනා කටත්තා රූපානං කම්ම-. සාරම්මණො සාරම්මණස්ස ච අනාරම්මණස්ස ච කම්ම-. සහජාතා නානාඛණිකා, සහජාතා සාරම්මණා චෙතනා සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨා-. කම්ම-. නානාඛණිකා සාරම්මණා චෙතනා විපාකානං ඛන්ධානං කටත්තා, කම්ම-.
සාරම්මණො ධම්මො සාරම්මණස්ස ධම්මස්ස විපාක පච්ච-. තීණි, සාරම්මණො සාරම්මණස්ස ආහාර පච්ච-. තීණි, අනාරම්මණො ධම්මො අනාරම්මණස්ස ආහාර පච්ච-. කබළීකාරො ආහාරො ඉමස්ස කායස්ස ආහාර-. සාරම්මණො සාරම්මණස්ස ඉන්ද්රිය පච්ච-. තීණි, අනාරම්මණො ධම්මො අනාරම්මණස්ස ඉන්ද්රිය-. රූපජීවිතින්ද්රියං කටත්තා-. ඉන්ද්රිය පච්ච-. අනාරම්මණො සාරම්මණස්ස ඉන්ද්රිය පච්ච-. චක්ඛුන්ද්රියං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස කායින්ද්රියං කායවිඤ්ඤාණස්ස ඉන්ද්රිය පච්ච- ආරම්මණො ච අනාරම්මණො ච- සාරම්මණස්ස ඉන්ද්රිය පච්ච-. චක්ඛුන්ද්රියඤ්ච චක්ඛුවිඤ්ඤාණඤ්ච චක්ඛුවිඤ්ඤාණසහගතානං ඛන්ධානං ඉන්ද්රිය පච්ච-. කායින්ද්රියඤ්ච කායවිඤ්ඤාණඤ්ච-. සාරම්මණො සාරම්මණස්ස ඣානං පච්ච. තීණි. මග්ග පච්ච. තීණි. සම්පයුත්ත පච්ච-. එකං, සාරම්මණො අනාරම්මණස්ස ධම්මස්ස විප්පයුත්ත-. සහජාතං, පච්ඡාජාතං-. (සංඛිත්තං.) අනාරම්මණො සාරම්මණස්ස විප්පයුත්ත පච්ච-. සහජාතං, පුරෙජාතං-. සහජාතං. පටිසන්ධික්ඛණෙ වත්ථු සාරම්මණානං ඛන්ධානං විප්පයුත්ත-. පුරෙජාතං චක්ඛායතනං චක්ඛු-. කායායතනං කාය-. විප්පයුත්ත-.
සාරම්මණො ධම්මො සාරම්මණස්ස ධම්මස්ස අත්ථි පච්ච-. සාරම්මණො එකො ඛන්ධො තිණ්ණන්නං-. පටිසන්ධි-. සාරම්මණො අනාරම්මණස්ස අත්ථි-. සහජාතං, පච්ඡාජාතං-. (සංඛිත්තං.) සාරම්මණො සාරම්මණස්ස
ච අනාරම්මණස්ස ච අත්ථි. (පටිච්ච සදිසං.) අනාරම්මණො ධම්මො අනාරම්මණස්ස ධම්මස්ස අත්ථි. එකං මහාභූතං-. යාව අසඤ්ඤසත්තා. අනාරම්මණස්ස ධම්මස්ස අත්ථි. එකං මහාභූතං-. යාව අසඤ්ඤසත්තා. අනාරම්මණො සාරම්මණස්ස අත්ථි. සහජාතං පුරෙජාතං, - සහජාතං පටිසන්ධික්ඛණෙ, වත්ථු සාරම්මණානං ඛන්ධානං අත්ථි-. පුරෙජාතං චක්ඛුං-. වත්ථුං අනිච්චතො-. දොමනස්සං-. දිබ්බෙන චක්ඛුනා, දිබ්බාය සොත-. රූපායතනං චක්ඛු-. ඵොට්ඨබ්බායතනං කාය-. චක්ඛායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණ-. කායායතනං කාය-. වත්ථු සාරම්මණානං ඛන්ධානං අත්ථි-. සාරම්මණො ච අනාරම්මණො ච-. සාරම්මණස්ස අත්ථි-. සහජාතං, පුරෙජාතං, - සහජාතො චක්ඛුවිඤ්ඤාණසහගතො එකො ඛන්ධො ච චක්ඛායතනඤ්ච තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං-. ද්වෙ-. කායවිඤ්ඤාණසහගතො සාරම්මණො එකො ඛන්ධො ච වත්ථු ච තිණ්ණන්නං ඛන්ධානං අත්ථි-. ද්වෙ-. පටිසන්ධික්ඛණෙ සාරම්මණො ච අනාරම්මණො ච අනාරම්මණස්ස අත්ථි-. සහජාතං පච්ඡාජාතං, ආහාරං, ඉන්ද්රියං-. සහජාතා සාරම්මණා ඛන්ධා ච මහාභූතා ච චිත්තසමුට්ඨානානං අත්ථි-. පටිසන්ධි-. පච්ඡාජාතා සාරම්මණා ඛන්ධා ච කබළීකාරො ආහාරො ච ඉමස්ස කායස්ස අත්ථි-. පච්ඡාජාතා සාරම්මණා ඛන්ධා ච රූපජීවිතින්ද්රියඤ්ච කටත්තා අත්ථි-.
හෙතුයා තීණි, ආරම්මණෙ ද්වෙ, අධිපතියා චත්තාරි, අනන්තරෙ එකං, සමනන්තරෙ එකං, සහජාතෙ සත්ත, අඤ්ඤමඤ්ඤෙ ඡ, නිස්සයෙ සත්ත, උපනිස්සයෙ ද්වෙ, පුරෙජාතෙ එකං, පච්ඡාජාතෙ එකං, ආසෙවනෙ එකං, කම්මෙ තීණි, විපාකෙ තීණි, ආහාරෙ චත්තාරි, ඉන්ද්රියෙ ඡ, ඣානෙ තීණි, මග්ගෙ තීණි, සම්පයුත්තෙ එකං, විප්පයුත්තෙ ද්වෙ, අත්ථියා සත්ත නත්ථියා එකං විගතෙ එකං, අවිගතෙ සත්ත.
සාරම්මණො සාරම්මණස්ස ආරම්මණ-. සහජාත-. උපනිස්සය පච්ච-. කම්ම පච්ච-. සාරම්මණො අනාරම්මණස්ස සහජාත-. පච්ඡාජාත. කම්ම පච්ච-. සාරම්මණො සාරම්මණස්ස ච අනාරම්මණස්ස ච සහජාත-. කම්ම පච්ච-. අනාරම්මණො අනාරම්මණස්ස සහජාත-. ආහාර-. ඉන්ද්රිය, පච්ච-. අනාරම්මණො සාරම්මණස්ස ආරම්මණ-. සහජාත-. උපනිස්සය-. පුරෙජාත පච්ච-. සාරම්මණො ච අනාරම්මණො ච-. සාරම්මණස්ස සහජාතං, පුරෙජාතං, සාරම්මණො ච අනාරම්මණො ච-. අනාරම්මණස්ස සහජාත-. පච්ඡාජාතං, ආහාරං, ඉන්ද්රියං.
න හෙතුයා සත්ත, නාරම්මණෙ සත්ත, -පෙ- න සමනන්තරෙ සත්ත, න සහජාතෙ ඡ, න අඤ්ඤමඤ්ඤෙ ඡ, න නිස්සයෙ ඡ, න උපනිස්සයෙ සත්ත, න පුරෙජාතෙ සත්ත, න පච්ඡාජාතෙ සත්ත, -පෙ- න මග්ගෙ සත්ත, න සම්පයුත්තෙ ඡ, න විප්පයුත්තෙ පඤ්ච, නො අත්ථියා චත්තාරි, නො නත්ථියා සත්ත, නෙ විගතෙ සත්ත, නො
අවිගතෙ චත්තාරි, හෙතු පච්චයා නාරම්මණෙ තීණි, නාධි, -පෙ- න සමනන්තරෙ තීණි, න අඤ්ඤමඤ්ඤෙ එකං, න උපනිස්සයෙ තීණි, -පෙ-. න මග්ගෙ තීණි, න සම්පයුත්තෙ එකං, න විප්පයුත්තෙ එකං, නො නත්ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි, න හෙතුපච්චයා ආරම්මණෙ ද්වෙ, අධිපතියා චත්තාරි, අනන්තරෙ එකං, (අනුලොම මාතිකා කාතබ්බා.) අවිගතෙ සත්ත.
සාරම්මණ දුකං නිට්ඨිතං.
56. චිත්ත දුකං.
චිත්තං ධම්මං පටිච්ච නො චිත්තො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතු පච්චයා, චිත්තං පටිච්ච සම්පයුත්තකා ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච-. පටිසන්ධික්ඛණෙ, චිත්තං පටිච්ච සම්පයුත්තකා ඛන්ධා කටත්තා ච-. නො චිත්තං ධම්මං පටිච්ච නො චිත්තො ධම්මො-. හෙතු-. නො චිත්තං එකං ඛන්ධං පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨා-. ද්වෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච එකො ඛන්ධො චිත්තසමුට්ඨා-. පටිසන්ධික්ඛණෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච වත්ථු, වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා, එකං මහාභූතං පටිච්ච-. නො චිත්තං ධම්මං පටිච්ච චිත්තො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතු-. නො චිත්තෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච චිත්තං. පටිසන්ධික්ඛණෙ, නො චිත්තෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච චිත්තං, වත්ථුං පටිච්ච චිත්තං. නො චිත්තං ධම්මං-. චිත්තො ච නො චිත්තො ච ධම්මා-. හෙතු-. නො චිත්තං එකං ඛන්ධං පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධා, චිත්තඤ්ච චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච රූපං, ද්වෙ ඛන්ධෙ-. පටිසන්ධික්ඛණෙ නො චිත්තං එකං ඛන්ධං පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධා, චිත්තඤ්ච කටත්තා ච-. ද්වෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච එකො ඛන්ධො චිත්තඤ්ච කටත්තා ච-. පටිසන්ධික්ඛණෙ, වත්ථුං පටිච්ච චිත්තං, සම්පයුත්තකා ච ඛන්ධා, චිත්තඤ්ච නො චිත්තඤ්ච ධම්මං පටිච්ච නො චිත්තො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතු-. චිත්තං එකං ඛන්ධඤ්ච චිත්තඤ්ච පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධා-. චිත්තසමුට්ඨා-. ද්වෙ-. පටිසන්ධික්ඛණෙ, නො චිත්තං එකං ඛන්ධඤ්ච චිත්තඤ්ච පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධා කටත්තා ච රූපං, ද්වෙ-, පටිසන්ධික්ඛණෙ චිත්තඤ්ච වත්ථුඤ්ච පටිච්ච නො චිත්තා ඛන්ධා.
චිත්තං ධම්මං පටිච්ච නො චිත්තො ධම්මො. ආරම්මණ-. චිත්තං පටිච්ච සම්පයුත්තකා ඛන්ධා, පටිසන්ධික්ඛණෙ, නො චිත්තං ධම්මං-. නො චිත්තො ධම්මො-. ආරම්මණ-. නො චිත්තං එකං ඛන්ධං පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධා-. ද්වෙ ඛන්ධෙ-. පටිසන්ධි-. වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා, නො චිත්තං ධම්මං-. චිත්තො ධම්මො. ආරම්මණ-. නො චිත්තෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච චිත්තං, පටිසන්ධික්ඛණෙ නො චිත්තෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච චිත්තං.
පටිසන්ධික්ඛණෙ වත්ථුං පටිච්ච චිත්තං, නො චිත්තං ධම්මං-. චිත්තො ච නො චිත්තො ච ධම්මා. ආරම්මණ-. නො චිත්තං එකං ඛන්ධං පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධා චිත්තඤ්ච, ද්වෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච-. පටිසන්ධික්ඛණෙ, නො චිත්තං එකං ඛන්ධං පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධා චිත්තඤ්ච, ද්වෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච-. පටිසන්ධික්ඛණෙ වත්ථුං පටිච්ච චිත්තඤ්ච සම්පයුත්තකා ච ඛන්ධා චිත්තඤ්ච නො චිත්තඤ්ච ධම්මං-. නො චිත්තො ධම්මො-. ආරම්මණ-. නො චිත්තං එකං ඛන්ධඤ්ච චිත්තඤ්ච පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධා, ද්වෙ ඛන්ධෙ-. පටිසන්ධික්ඛණෙ චිත්තඤ්ච වත්ථුඤ්ච පටිච්ච නො චිත්තා ඛන්ධා, (සංඛිත්තං.)
හෙතුයා පඤ්ච, ආරම්මණෙ පඤ්ච, අධිපතියා පඤ්ච, අනන්තරෙ පඤ්ච, සමනන්තරෙ පඤ්ච, සහජාතෙ පඤ්ච, අඤ්ඤමඤ්ඤෙ පඤ්ච, නිස්සයෙ පඤ්ච, උපනිස්සයෙ පඤ්ච, පුරෙජජාතෙ පඤ්ච, ආසෙවනෙ පඤ්ච, කම්මෙ පඤ්ච විපාකෙ පඤ්ච, ආහාරෙ පඤ්ච, ඉන්ද්රියෙ පඤ්ච, ඣානෙ පඤ්ච, මග්ගෙ පඤ්ච, සම්පයුත්ත පඤ්ච, විප්පයුත්තෙ පඤ්ච, අත්ථියා පඤ්ච, නත්ථියා පඤ්ච, විගතෙ පඤ්ච, අවිගතෙ පඤ්ච.
චිත්තං ධම්මං පටිච්ච නො චිත්තො ධම්මො උප්පජ්ජති න හෙතුපච්චයා, අහෙතුකං චිත්තං පටිච්ච සම්පයුත්තකා ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච රූපං, අහෙතුක පටිසන්ධික්ඛණෙ චිත්තං, විචිකිච්ඡාසහගතං උද්ධච්චසහගතං චිත්තං පටිච්ච විචිකිච්ඡාසහගතො උද්ධච්චසහගතො මොහො, නො චිත්තං ධම්මං- නො චිත්තො න හෙතු- අහෙතුකං නො චිත්තං එකං ඛන්ධං පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානං- ද්වෙ ඛන්ධෙ සහෙතුක පටිසන්ධි, යාව අසඤ්ඤසත්තා විචිකිච්ඡාසහගතෙ උද්ධච්චසහගතෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච විචිකිච්ඡා-. උද්ධච්ච-. මොහො.
නො චිත්තං ධම්මං පටිච්ච චිත්තො ධම්මො- න හෙතු- අහෙතුක නො චිත්තො ඛන්ධෙ පටිච්ච චිත්තං, අහෙතුක පටිසන්ධික්ඛණෙ නො චිත්තෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච චිත්තං අහෙතුක පටිසන්ධික්ඛණෙ, වත්ථුං පටිච්ච චිත්තං, නො චිත්තං ධම්මං- චිත්තො ච නො චිත්තො ච-න හෙතු- අහෙතුකං නො චිත්තං එකං ඛන්ධං පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධා. චිත්තඤ්ච චිත්ත සමුට්ඨානඤ්ච- ද්වෙ ඛන්ධෙ- අහෙතුක පටිසන්ධික්ඛණෙ වත්ථුං පටිච්ච චිත්තඤ්ච සම්පයුත්තකා ච ඛන්ධා, චිත්තඤ්ච නො චිත්තඤ්ච ධම්මං- නො චිත්තො ධම්මො-. න හෙතු-. අහෙතුකං නො චිත්තං එකං ඛන්ධඤ්ච චිත්තඤ්ච පටිච්ච ද්වෙ. ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨා-. ද්වෙ ඛන්ධෙ, අහෙතුක පටිසන්ධික්ඛණෙ, නො චිත්තං එකං ඛන්ධඤ්ච චිත්තඤ්ච පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධා කටත්තා ච රූපං, ද්වෙ- අහෙතුක
පටිසන්ධික්ඛණෙ චිත්තඤ්ච වත්ථුඤ්ච පටිච්ච නො චිත්තා ඛන්ධා විචිකිච්ඡාසහගතං උද්ධච්චසහගතං චිත්තඤ්ච සම්පයුත්තකෙ ඛන්ධෙ ච පටිච්ච විචිකිච්ඡා- උද්ධච්ච- මොහො.
චිත්තං ධම්මං පටිච්ච නො චිත්තො ධම්මො උප්පජ්ජති නාරම්මණ පච්චයා, චිත්තං පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨා-. පටිසන්ධි-. නො චිත්තං-. නො චිත්තො ධම්මො-. නාරම්මණ-. නො චිත්තෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨා-. පටිසන්ධි-. යාව අසඤ්ඤසත්තා, චිත්තඤ්ච නො චිත්තඤ්ච ධම්මං නො චිත්තො ධම්මො-. නාරම්මණ-. චිත්තඤ්ච සම්පයුත්තකෙ ඛන්ධෙ ච පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨානං-. චිත්තඤ්ච මහාභූතෙ ච පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨා-. පටිසන්ධික්ඛණෙ චිත්තඤ්ච සම්පයුත්තකෙ ඛන්ධෙ ච පටිච්ච කටත්තා රූපං, චිත්තඤ්ච මහාභූතෙ ච පටිච්ච කටත්තා රූපං.
නො චිත්තං ධම්මං-. නො චිත්තො ධම්මො-. නාධිපතිපච්චයා. නානන්තර පච්චයා -පෙ- න උපනිස්සය පච්චයා, තීණි. න පුරෙජාත පච්චයා. අරූපෙ චිත්තං පටිච්ච සම්පයුත්තකා ඛන්ධා, චිත්තං පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨා-. පටිසන්ධික්ඛණෙ, චිත්තං පටිච්ච සම්පයුත්තකා ඛන්ධා කටත්තා ච-.
නො චිත්තං ධම්මං-. නො චිත්තො ධම්මො-. න පුරෙජාත-. අරූපෙ නො චිත්තං එකං ඛන්ධං පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධා, ද්වෙ-. නො චිත්තෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨා-. පටිසන්ධි-. යාව අසඤ්ඤසත්තා-. නො චිත්තං ධම්මං-. චිත්තො ධම්මො-. න පුරෙ-. අරූපෙ නො චිත්තෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච චිත්තං, පටිසන්ධි-. වත්ථුං පටිච්ච චිත්තං-. නො චිත්තං ධම්මං-. චිත්තො ච නො චිත්තො ච-. න පුරෙජාත-. අරූපෙ නො චිත්තං එකං ඛන්ධං පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධා. චිත්තඤ්ච, පටිසන්ධික්ඛණෙ වත්ථුං පටිච්ච චිත්තං සම්පයුත්තකා ච ඛන්ධා, චිත්තඤ්ච නො චිත්තඤ්ච ධම්මං-. නො චිත්තො ධම්මො-. න පුරෙජාත-. අරූපෙ නො චිත්තං එකං ඛන්ධඤ්ච චිත්තඤ්ච පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධා, ද්වෙ-. නො චිත්තෙ ඛන්ධෙ ච චිත්තඤ්ච පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨානං-. චිත්තඤ්ච මහාභූතෙ ච පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨා-. පටිසන්ධික්ඛණෙ, චිත්තඤ්ච වත්ථුං ච පටිච්ච නො චිත්තා ඛන්ධා-. පටිසන්ධික්ඛණෙ, චිත්තඤ්ච සම්පයුත්තකෙ ඛන්ධෙ ච පටිච්ච කටත්තා රූපං, චිත්තඤ්ච මහාභූතෙ ච පටිච්ච කටත්තා රූපං, න පච්ඡාජාත-. න ආසෙවන පච්චයා, න කම්ම පච්චයා. චිත්තං පටිච්ච සම්පයුත්තකා චෙතනා.
නො චිත්තං ධම්මං-. නො චිත්තො ධම්මො-. න කම්ම-. නො චිත්තෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච සම්පයුත්තකා චෙතනා, බාහිරං, ආහාර, උතු-.
චිත්තඤ්ච නො චිත්තඤ්ච- නො චිත්තො ධම්මො- න කම්ම- නො චිත්තෙ ඛන්ධෙ ච චිත්තඤ්ච පටිච්ච සම්පයුත්තකා චෙතනා- (සංඛිත්තං)
න හෙතුයා පඤ්ච, නාරම්මණෙ තීණි. නාධිපතියා පඤ්ච, නානන්තරෙ තීණි, න සමනන්තරෙ තීණි, න අඤ්ඤමඤ්ඤෙ තීණි. න උපනිස්සයෙ තීණි. න පුරෙජාත පඤ්ච, න පච්ඡාජාතෙ පඤ්ච, නාසෙවනෙ පඤ්ච, න කම්මෙ තීණි. න විපාකෙ පඤ්ච, නාහාරෙ එකං, න ඉන්ද්රියෙ එකං, න ඣානෙ පඤ්ච, න මග්ගෙ පඤ්ච, න සම්පයුත්තෙ තීණි, න විප්පයුත්තෙ පඤ්ච, නො නත්ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි, හෙතුපච්චයා නාරම්මණෙ තීණි, නාධිපතියා පඤ්ච, (සංඛිත්තං)
න හෙතුපච්චයා ආරම්මණෙ පඤ්ච, අනන්තරෙ පඤ්ච, සබ්බත්ථ පඤ්ච, මග්ගෙ තීණි, අවිගතෙ පඤ්ච, (සහජාතවාරො පටිච්චවාර සදිසො)
චිත්තං ධම්මං පච්චයා නො චිත්තො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතුපච්චයා. චිත්තං පච්චයා සම්පයුත්තකා ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච-. පටිසන්ධි නො චිත්තං ධම්මං-. නො චිත්තො ධම්මො-. හෙතු-. නො චිත්තං එකං ඛන්ධං පච්චයා ද්වෙ ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨා-. ද්වෙ ඛන්ධෙ, පටිසන්ධි යාව මහාභූතා. වත්ථුං පච්චයා නො චිත්තා ඛන්ධා, නො චිත්තං ධම්මං-. චිත්තො ධම්මො-. හෙතු-. නො චිත්තෙ ඛන්ධෙ පච්චයා චිත්තං, වත්ථුං පච්චයා චිත්තං, පටිසන්ධික්ඛණෙ නො චිත්තෙ ඛන්ධෙ පච්චයා චිත්තං, පටිසන්ධික්ඛණෙ, වත්ථුං පච්චයා චිත්තං. නො චිත්තං ධම්මං චිත්තඤ්ච නො චිත්තඤ්ච ධම්මා-. හෙතු-. නො චිත්තං එකං ඛන්ධං පච්චයා ද්වෙ ඛන්ධා චිත්තඤ්ච චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච-. ද්වෙ ඛන්ධෙ-. වත්ථුං පච්චයා චිත්තඤ්ච සම්පයුත්තකා ඛන්ධා ච, පටිසන්ධික්ඛණෙ නො චිත්තං එකං ඛන්ධං පච්චයා ද්වෙ ඛන්ධා. චිත්තඤ්ච කටත්තා ච-. ද්වෙ ඛන්ධෙ-. පටිසන්ධික්ඛණෙ-. වත්ථුං පච්චයා චිත්තඤ්ච සම්පයුත්තකා ඛන්ධා ච, චිත්තඤ්ච නො චිත්තඤ්ච ධම්මං-. නො චිත්තො ධම්මො-. හෙතු-. නො චිත්තං එකං ඛන්ධඤ්ච චිත්තඤ්ච පච්චයා, ද්වෙ ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානං, ද්වෙ-. චිත්තඤ්ච වත්ථුං ච පච්චයා නො චිත්තා ඛන්ධා. පටිසන්ධික්ඛණෙ, නො චිත්තං එකං ඛන්ධඤ්ච චිත්තඤ්ච පච්චයා ද්වෙ ඛන්ධා, කටත්තා ච-. ද්වෙ-. පටිසන්ධික්ඛණෙ-. චිත්තඤ්ච වත්ථුං ච පච්චයා නො චිත්තා ඛන්ධා.
චිත්තං ධම්මං පච්චයා නො චිත්තො ධම්මො-. ආරම්මණ-. එකං. (පටිච්ච සදිසං.) නො චිත්තං ධම්මං-. නො චිත්තො ධම්මො-. ආරම්මණ-.
නො චිත්තං එකං ඛන්ධං පච්චයා ද්වෙ ඛන්ධා, ද්වෙ ඛන්ධෙ-. පටිසන්ධික්ඛණෙ-. වත්ථුං පච්චයා නො චිත්තා ඛන්ධා, චක්ඛායතනං පච්චයා චක්ඛුවිඤ්ඤාණ සහගතා ඛන්ධා, කායායතනං පච්චයා කායවිඤ්ඤාණ-. වත්ථුං පච්චයා නො චිත්තා ඛන්ධා, නො චිත්තං ධම්මං-. චිත්තො ධම්මො-. ආරම්මණ, නො චිත්තෙ ඛන්ධෙ පච්චයා චිත්තං, වත්ථුං පච්චයා චිත්තං, පටිසන්ධික්ඛණෙ නො චිත්තෙ ඛන්ධෙ පච්චයා චිත්තං, පටිසන්ධික්ඛණෙ වත්ථුං පච්චයා චිත්තං. චක්ඛායතනං පච්චයා චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, කායායතනං පච්චයා කායවි-. නො චිත්තං ධම්මං-. චිත්තො ච නො චිත්තො ච.- ආරම්මණ-. නො චිත්තං එකං ඛන්ධං පච්චයා ද්වෙ ඛන්ධා, චිත්තඤ්ච ද්වෙ ඛන්ධෙ-. වත්ථුං පච්චයා චිත්තඤ්ච සම්පයුත්තකා ඛන්ධා ච පටිසන්ධික්ඛණෙ, වත්ථුං පච්චයා චිත්තඤ්ච සම්පයුත්තකා ඛන්ධා ච, චක්ඛායතනං පච්චයා චක්ඛු විඤ්ඤාණං, සම්පයුත්තකා ඛන්ධා ච කායායතනං.
චිත්තඤ්ච නො චිත්තඤ්ච ධම්මං-. නො චිත්තො ධම්මො-. ආරම්මණ පච්චයා, නො චිත්තං එකං ඛන්ධඤ්ච චිත්තඤ්ච පච්චයා ද්වෙ ඛන්ධා, ද්වෙ. චිත්තඤ්ච වත්ථුං ච පච්චයා නො චිත්තා ඛන්ධා, පටිසන්ධික්ඛණෙ, චිත්තඤ්ච වත්ථුං ච පච්චයා නො චිත්තා ඛන්ධා, චක්ඛායතනඤ්ච චක්ඛුවිඤ්ඤාණඤ්ච පච්චයා චක්ඛුවිඤ්ඤාණසහගතා ඛන්ධා. කායායතනඤ්ච-. (සංඛිත්තං) හෙතුයා පඤ්ච, ආරම්මණෙ පඤ්ච, අධිපතියා පඤ්ච, සබ්බත්ථ පඤ්ච, අවිගතෙ පඤ්ච, චිත්තං ධම්මං පච්චයා නො චිත්තො ධම්මො-. න හෙතු,-. අහෙතුකං චිත්තං පච්චයා සම්පයුත්තකා ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානං-. අහෙතුකපටිසන්ධි-. විචිකිච්ඡා-. උද්ධච්චසහගතං චිත්තං පච්චයා විචිකිච්ඡා-. උද්ධච්ච-. මොහො.
නො චිත්තං ධම්මං පච්චයා නො චිත්තො ධම්මො-. න හෙතු-. අහෙතුකං නො චිත්තං එකං ඛන්ධං පච්චයා ද්වෙ ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨා-. ද්වෙ-. අහෙතුක පටිසන්ධි, යාව අසඤ්ඤසත්තා, චක්ඛායතනං පච්චයා චක්ඛුවිඤ්ඤාණසහගතා ඛන්ධා, කායායතනං පච්චයා කායවිඤ්ඤාණ-. වත්ථුං පච්චයා අහෙතුකා නො චිත්තා ඛන්ධා, විචිකිච්ඡාසහගතෙ උද්ධච්ච-. ඛන්ධෙ ච වත්ථුං ච පච්චයා විචිකිච්ඡා-. උද්ධච්ච-. මොහො නො චිත්තං ධම්මං-. චිත්තො ධම්මො-. න හෙතුපච්චයා, අහෙතුකෙ නො චිත්තෙ ඛන්ධෙ පච්චයා චිත්තං, වත්ථුං පච්චයා චිත්තං, අහෙතුක පටිසන්ධි, -පෙ- අහෙතුක පටිසන්ධික්ඛණෙ, වත්ථුං පච්චයා චිත්තං, චක්ඛායතනං පච්චයා චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, කායායතනං පච්චයා- නො චිත්තං ධම්මං-. චිත්තො ච නො චිත්තො ච ධම්මා-. න හෙතුපච්චයා-. අහෙතුකං නො චිත්තං එකං ඛන්ධං පච්චයා ද්වෙ ඛන්ධා චිත්තඤ්ච, චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච, ද්වෙ ඛන්ධෙ වත්ථුං පච්චයා චිත්තඤ්ච සම්පයුත්තකා ඛන්ධා ච,
අහෙතුකපටිසන්ධි. -පෙ- අහෙතුක පටිසන්ධික්ඛණෙ වත්ථුං පච්චයා චිත්තඤ්ච සම්පයුත්තකා ච ඛන්ධා, චක්ඛායතනං පච්චයා-. කායායතනං-.
චිත්තඤ්ච නො චිත්තඤ්ච ධම්මං පච්චයා නො චිත්තො ධම්මො-. න හෙතු-. අහෙතුකං නො චිත්තං එකං ඛන්ධඤ්ච චිත්තඤ්ච පච්චයා ද්වෙ. ඛන්ධා, චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච, ද්වෙ ඛන්ධෙ-. චිත්තඤ්ච වත්ථුං ච පච්චයා නො චිත්තා ඛන්ධා, අහෙතුකපටිසන්ධික්ඛණෙ, චිත්තඤ්ච වත්ථුං ච පච්චයා නො චිත්තා ඛන්ධා, චක්ඛායතනඤ්ච චක්ඛුවිඤ්ඤාණඤ්ච පච්චයා චක්ඛුවිඤ්ඤාණසහගතා ඛන්ධා, කායායතනඤ්ච-. විචිකිච්ඡාසහගතෙ උද්ධච්චසහගතෙ ඛන්ධෙ ච චිත්තඤ්ච පච්චයා, විචිකිච්ඡාසහගතො උද්ධච්ච-. මොහො. (සංඛිත්තං.)
න හෙතුයා පඤ්ච, නාරම්මණෙ තීණි, නාධිපතියා පඤ්ච, නානන්තරෙ තීණි, න සමනන්තරෙ තීණි. න අඤ්ඤමඤ්ඤෙ තීණි, න උපනිස්සයෙ තීණි. න පුරෙජාතෙ පඤ්ච, න පච්ඡාජාතෙ පඤ්ච, නාසෙවනෙ පඤ්ච, න කම්මෙ තීණි. න විපාකෙ පඤ්ච, නාහාරෙ එකං, න ඉන්ද්රියෙ එකං, න ඣානෙ පඤ්ච, න මග්ගෙ පඤ්ච, න සම්පයුත්තෙ තීණි, න විප්පයුත්තෙ පඤ්ච, නො නත්ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි. හෙතුපච්චයා නාරම්මණෙ තීණි. නාධිපතියා පඤ්ච, (සංඛිත්තං.) න හෙතුපච්චයා ආරම්මණෙ පඤ්ච, න අනන්තරෙ පඤ්ච, සබ්බත්ථ පඤ්ච, මග්ගෙ තීණි, අවිගතෙ පඤ්ච, (නිස්සයවාරො පච්චයවාර සදිසො.)
චිත්තං ධම්මං සංසට්ඨො නො චිත්තො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතුපච්චයා, චිත්තං සංසට්ඨා සම්පයුත්තකා ඛන්ධා, පටිසන්ධික්ඛණෙ නො චිත්තං ධම්මං සංසට්ඨො නො චිත්තො ධම්මො-. හෙතු-. නො චිත්තං එකං ඛන්ධං සංසට්ඨා ද්වෙ ඛන්ධා, ද්වෙ ඛන්ධෙ සංසට්ඨො එකො ඛන්ධො, පටිසන්ධි-. නො චිත්තං ධම්මං-. චිත්තො ධම්මො-. හෙතු, නො චිත්තෙ ඛන්ධෙ සංසට්ඨං චිත්තං, පටිසන්ධි-. නො චිත්තං ධම්මං සංසට්ඨො චිත්තො ච නො චිත්තො ච ධම්මා-. හෙතු-. නො චිත්තං එකං ඛන්ධං සංසට්ඨා ද්වෙ ඛන්ධා, චිත්තඤ්ච, ද්වෙ ඛන්ධෙ, පටිසන්ධි.
චිත්තඤ්ච නො චිත්තඤ්ච ධම්මං සංසට්ඨො නො චිත්තො ධම්මො-. හෙතුපච්චයා නො චිත්තං එකං ඛන්ධඤ්ච චිත්තඤ්ච සංසට්ඨා ද්වෙ ඛන්ධා, ද්වෙ ඛන්ධෙ-. පටිසන්ධි-. (සංඛිත්තං) හෙතුයා පඤ්ච, ආරම්මණෙ පඤ්ච, අධිපතියා පඤ්ච, සබ්බත්ථ පඤ්ච, අවිගතෙ පඤ්ච, (සංඛිත්තං.) න හෙතුයා පඤ්ච, නාධිපතියා පඤ්ච, න පුරෙජාත පඤ්ච, න පච්ඡාජාත පඤ්ච, නාසෙවනෙ පඤ්ච, න කම්මෙ තීණි. න විපාකෙ පඤ්ච, න න ඣානෙ පඤ්ච, න මග්ගෙ පඤ්ච, න විප්පයුත්තෙ පඤ්ච, (එවං ඉතරෙ ද්වෙ ගණනාපි සම්පයුත්තවාරොපි සබ්බෙ කාතබ්බා.)
නො චිත්තො ධම්මො චිත්තස්ස ධම්මස්ස හෙතුපච්ච-. නො චිත්තා හෙතු සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානාඤ්ච රූපානං, හෙතු-. පටිසන්ධික්ඛණෙ නො චිත්තො ධම්මො චිත්තස්ස-. හෙතු-. නො චිත්තා හෙතු චිත්තස්ස හෙතුපච්ච, පටිසන්ධි-. නො චිත්තො ධම්මො චිත්තස්ස ච නො චිත්තස්ස ච ධම්මස්ස හෙතු-. නො චිත්තා හෙතු සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං ච චිත්තස්ස ච චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච රූපානං හෙතු-. පටිසන්ධි-.
චිත්තො ධම්මො චිත්තස්ස-. ආරම්මණ පච්ච-. චිත්තං ආරබ්භ චිත්තං උප්පජ්ජති. (මූලා කාතබ්බා) චිත්තං ආරබ්භ නො චිත්තා ඛන්ධා උප්පජ්ජන්ති (මූලං.) චිත්තං ආරබ්භ චිත්තඤ්ච සම්පයුත්තකා ඛන්ධා ච උප්පජ්ජන්ති. නො චිත්තො ධම්මො නො චිත්තස්ස-. ආරම්මණ-. දානං දත්වා, සීලං-. උපොසථ කම්මං කත්වා-. තං පච්ච-. අස්සාසෙති, අභිනන්දති, තං ආරබ්භ රාගො උප්පජ්ජති, දොමනස්සං උප්පජ්ජති, පුබ්බෙ සුචිණ්ණානි-. ඣානා වුට්ඨ-. අරිය මග්ගා වුට්ඨහිත්වා මග්ගං පච්ච-. ඵලං පච්ච-. නිබ්බානං පච්ච-. නිබ්බානං ගොත්රභුස්ස, වොදානස්ස, මග්ගස්ස, ඵලස්ස ආවජ්ජනාය ආරම්මණ-. අරියා නො චිත්තං-. පහීන කිලෙසං පච්ච-. වික්ඛම්භිත-. පුබ්බෙ සමු-. චක්ඛුං වත්ථුං නො චිත්තෙ ඛන්ධෙ අනිච්චතො-. දොමනස්සං උප්පජ්ජති. දිබ්බෙන චක්ඛුනා රූපං, දිබ්බාය සොත-. චෙතොපරිය ඤාණෙන-. නො චිත්තසමඞ්ගිස්ස, අකාසානඤ්චායතනං-. අකිඤ්චඤ්ඤායතනං-. රූපායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණසහගතානං ඛන්ධානං, ඵොට්ඨබ්බායතනං නො චිත්තා ඛන්ධා ඉද්ධි-. චෙතො-. පුබ්බෙ-. යථා-. අනාගතං-. ආවජ්ජනාය ආරම්මණ-.
නො චිත්තො ධම්මො චිත්තස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණ-. දානං දත්වා, (පඨම ගමන සදිසං. නින්නානාරකරණං. ඉමං නානං) රූපායතනං චක්ඛු විඤ්ඤාණස්ස, ඵොට්ඨබ්බායතනං කායවිඤ්ඤාණස්ස, නො චිත්තා ඛන්ධා ඉද්ධිවිධ, -පෙ- ආවජ්ජනාය ආරම්මණ-. නො චිත්තො ධම්මො චිත්තස්ස ච නො චිත්තස්ස ච-. ආරම්මණ-. දානං දත්වා, (පඨම ගමන සදිසං නින්නානාකරණං ඉමං නානං) රූපායතනං චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස සම්පයුත්තකානඤ්ච ඛන්ධානං, ඵොට්ඨබ්බායතනං කාය-. නො චිත්තා ඛන්ධා ඉද්ධි-. ආවජ්ජනාය ආරම්මණ-. චිත්තො ච නො චිත්තො ච ධම්මා චිත්තස්ස ධම්මස්ස ආරම්මණ-. චිත්තඤ්ච සම්පයුත්තකෙ ඛන්ධෙ ච ආරබ්භ චිත්තං- තීණි.
චිත්තො ධම්මො චිත්තස්ස-. අධිපති-. ආරම්මණාධිපති චිත්තං ගරුං කත්වා චිත්තං උප්පජ්ජති, චිත්තො ධම්මො නො චිත්තස්ස-. අධිපති-. ආරම්මණාධි-. සහජාතාධි-. ආරම්මණාධි-. චිත්තං ගරුං කත්වා නො චිත්තා ඛන්ධා උප්පජ්ජන්ති, සහජාතාධිපති චිත්තාධිපති සම්පයුත්තකානං
ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨා-. අධිපති. චිත්තො ධම්මො චිත්තස්ස ච නො චිත්තස්ස ච අධිපති, ආරම්මණාධිපති චිත්තං ගරුං කත්වා චිත්තඤ්ච සම්පයුත්තකා ඛන්ධා ච උප්පජ්ජන්ති. නො චිත්තො ධම්මො නො චිත්තස්ස අධි-. ආරම්මණාධි. සහජාතාධි-. ආරම්මණාධි-. දානං-. සීලං-. උපොසථ කම්මං-. තං ගරුං කත්වා පච්චවෙක්ඛති, අස්සාදෙති, අභිනන්දති, තං ගරුං කත්වා රාගො. දිට්ඨි උප්ප-. පුබ්බෙ, ඣානා, අරියා මග්ගා, ඵලං, නිබ්බානං ගරුං කත්වා, නිබ්බානං ගොත්රභුස්ස, වොදානස්ස, මග්ගස්ස, ඵලස්ස, අධි-. චක්ඛුං, වත්ථුං, නො චිත්තෙ ඛන්ධෙ ගරුං කත්වා අස්සාදෙති, අභිනන්දති, තං ගරුං කත්වා රාගො, දිට්ඨි, සහජාතාධිපති නො චිත්තාධිපති සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨා-. අධි-.
නො චිත්තො ධම්මො චිත්තස්ස-. අධිපති, (ද්වෙපි ගමනා පඨම ගමන සදිසං. නින්නානාකරණං,) ආරම්මණාධිපති සහජාතාධිපති කාතබ්බා. චිත්තො ච නො චිත්තො ච ධම්මා චිත්තස්ස අධි-. ආරම්මණාධි-. තීණිපි ගරුකාරම්මණා කාතබ්බා. ආරම්මණාධිපති යෙව.