ස. අනු: යථා බොධිසත්තස්ස ජායමානස්ස මහතො ආලොකස්ස මහතො ඔභාසස්ස මහතො භූමිචාලස්ස පාතුභාවො හොති, එවමෙවං චක්කවත්තිස්ස ජායමානස්ස මහතො ආලොකස්ස මහතො ඔභාසස්ස මහතො භූමිචාලස්ස පාතුභාවො හොතී’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
ස. අනු: යථා බොධිසත්තස්ස පකතිකායො සමන්තා ව්යාමං ඔභාසති, එවමෙවං චක්කවත්තිසත්තස්ස පකතිකායො සමන්තා ව්යාමං ඔභාසතී’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
ස. අනු: යථා බොධිසත්තො මහාසුපිනං පස්සති, එවමෙවං චක්කවත්තිසත්තො මහාසුපිනං පස්සතී’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
7. ප. පු: න වත්තබ්බං ලක්ඛණසමන්නාගතො බොධිසත්තො’ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: නනු වුත්තං භගවතා “ද්වත්තිංසිමානි භික්ඛවෙ මහාපුරිසස්ස මහාපුරිසලක්ඛණානි යෙහි සමන්නාගතස්ස මහාපුරිසස්ස ද්වෙ’ව ගතියො භවන්ති අනඤ්ඤා, සචෙ අගාරං අජ්ඣාවසති රාජා හොති චක්කවත්ති ධම්මිකො ධම්මරාජා චාතුරන්තො විජිතාවී ජනපදත්ථාවරියප්පත්තො සත්තරතන සමන්නාගතො. තස්සිමානි සත්තරතනානි භවන්ති. සෙය්යථීදං: චක්කරතනං හත්ථිරතනං අස්සරතනං මණිරතනං ඉත්ථිරතනං ගහපතිරතනං පරිනායක රතනමෙව සත්තමං. පරොසහස්සං ඛො පනස්ස පුත්තා භවන්ති සූරා වීරඞ්ගරූපා පරසෙනප්පමද්දනා. සො ඉමං පඨවිං සාගරපරියන්තං අදණ්ඩෙන අසත්ථෙන ධම්මෙන අභිවිජිය අජ්ඣාවසති. සචෙ ඛො පන අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති අරහං හොති සම්මාසම්බුද්ධො ලොකෙ විවටච්ඡදො”ති{a} අත්ථෙව සුත්තන්තො”ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
අනු. පා: තෙන හි ලක්ඛණසමන්නාගතො බොධිසත්තො’ති.
ලක්ඛණකථා නිට්ඨිතා.
4. 8.
නියාමොක්කන්තිකථා
1. ස. පු: බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්රහ්මචරියො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො සාවකො’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
2. ස. පු: බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො සාවකො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: සාවකො හුත්වා බුද්ධො හොතී’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
3. ස. පු: සාවකො හුත්වා බුද්ධො හොතී’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: අනුස්සවියො’ති.{1}
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
4. ස. පු: අනුස්සවියො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: නනු භගවා සයම්භූති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
අනු. ඨ: හඤ්චි සයම්භූ,
අනු. පා: නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ ‘අනුස්සවියො’ති.
5. ස. පු: බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්රහ්මචරියො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: භගවතා බොධියා මූලෙ තීණෙව සාමඤ්ඤඵලානි අභිසම්බුද්ධානී’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
ස. අනු: නනු භගවතා බොධියා මූලෙ චත්තාරි සාමඤ්ඤඵලානි අභිසම්බුද්ධානී’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
අනු. ඨ: හඤ්චි භගවතා බොධියා මූලෙ චත්තාරි සාමඤ්ඤඵලානි අභිසම්බුද්ධානි,
අනු. පා: නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ: බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්රහ්මචරියො’ති.
6. ස. පු: බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්රහ්මචරියො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: බොධිසත්තො දුක්කරකාරිකං{1} අකාසී’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: දස්සනසම්පන්නො පුග්ගලො දුක්කරකාරිකං{1} කරෙය්යා’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
7. ස. පු: බොධිසත්තො අපරන්තපං අකාසි, අඤ්ඤං සත්ථාරං උද්දිසී’ති
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: දස්සනසම්පන්නො පුග්ගලො අඤ්ඤං සත්ථාරං උද්දිසෙය්යා’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
8. ස. පු: ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්රහ්මචරියො. ආයස්මා ආනන්දො භගවතො සාවකො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්රහ්මචරියො. බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො සාවකො’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
9. ස. පු: චිත්තො ගහපති, හත්ථකො ආළවකො භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්රහ්මචරියො. චිත්තො ගහපති, හත්ථකො අළවකො භගවතො සාවකො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්රහ්මචරියො. බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො සාවකො’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
10. ස. පු: බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්රහ්මචරියො න ච කස්සපස්ස භගවතො සාවකො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්රහ්මචරියො න ච භගවතො සාවකො’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
11. ස. පු: බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්රහ්මචරියො, න ච කස්සපස්ස භගවතො සාවකො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: චිත්තො ගහපති හත්ථකො ආළවකො භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්රහ්මචරියො, න ච භගවතො සාවකො’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
12. ස. පු: බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්රහ්මචරියො න ච කස්සපස්ස භගවතො සාවකො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: සාවකො ජාතිං{1} වීතිවත්තො අසාවකො හොතී’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
13. ප. පු: න වත්තබ්බං බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්රහ්මචරියො’ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: නනු වුත්තං භගවතා “කස්සපෙ අහං ආනන්ද භගවති බ්රහ්මචරියං අචරිං ආයතිං සම්බොධියා”ති. අත්ථෙව සුත්තන්තො’ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
අනු. පා: තෙන හි වත්තබ්බං{2} බොධිසත්තො{3} කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්රහ්මචරියො’ති.
14. ස. පු: බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්රහ්මචරියො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: නනු වුත්තං භගවතා
“සබ්බාභිභූ සබ්බවිදූහමස්මි සබ්බෙසු ධම්මෙසු අනූපලිත්තො සබ්බං ජහො තණ්හක්ඛයෙ විමුත්තො සයං අභිඤ්ඤාය කමුද්දිසෙය්යං.
න මෙ ආචරියො අත්ථී සදිසො මෙ න විජ්ජති සදෙවකස්මිං ලොකස්මිං නත්ථී මෙ පටිපුග්ගලො.
අහං හි අරහා ලොකෙ අහං සත්ථා අනුත්තරො එකො’ම්හි සම්මාසම්බුද්ධො සීතිභූතොස්මි නිබ්බුතො ධම්මචක්කං පවත්තෙතුං ගච්ඡාමි කාසිනං පුරං අන්ධභූතස්මිං{4} ලොකස්මිං ආහඤ්ඡං{5} අමතදුන්දුභින්ති{6}
යථා ඛො ත්වං ආවුසො පටිජානාසි,{7} අරහසි{8} අනන්තජිනො’ති.
මා දිසා වෙ ජිනා හොන්ති යෙ පත්තා ආසවක්ඛයං, ජිතා මෙ පාපකා ධම්මා තස්මාහං උපකා ජිනො”ති{a}
අත්ථෙව සුත්තන්තො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
අනු. පා: තෙන හි න වත්තබ්බං: බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්රහ්මචරියො’ති.
15. ස. පු: බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්රහ්මචරියො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: නනු භගවා -”ඉදං දුක්ඛං අරියසච්චන්ති මෙ භික්ඛවෙ පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි. තං ඛො පනිදං දුක්ඛං අරියසච්චං පරිඤ්ඤෙය්යන්ති මෙ භික්ඛවෙ -පෙ- පරිඤ්ඤාතන්ති මෙ භික්ඛවෙ -පෙ- ආලොකො උදපාදි. ඉදං දුක්ඛසමුදයො අරියසච්චන්ති මෙ භික්ඛවෙ -පෙ- තං ඛො පනිදං දුක්ඛසමුදයො අරියසච්චං පහාතබ්බන්ති මෙ භික්ඛවෙ -පෙ- පහීනන්ති මෙ භික්ඛවෙ -පෙ- ඉදං දුක්ඛනිරොධො අරියසච්චන්ති මෙ භික්ඛවෙ -පෙ- තං ඛො පනිදං දුක්ඛනිරොධො අරියසච්චං සච්ඡිකාතබ්බන්ති මෙ භික්ඛවෙ -පෙ- සච්ඡිකතන්ති මෙ භික්ඛවෙ -පෙ- ඉදං දුක්ඛනිරොධගාමිනීපටිපදා අරියසච්චන්ති මෙ භික්ඛවෙ -පෙ- තං ඛො පනිදං දුක්ඛනිරොධගාමිනීපටිපදාඅරියසච්චං භාවෙතබ්බන්ති මෙ භික්ඛවෙ -පෙ- භාවිතන්ති මෙ භික්ඛවෙ -පෙ- ආලොකො උදපාදී”ති{b} අත්ථෙ’ව සුත්තන්තො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
අනු. පා: තෙන හි න වත්තබ්බං: බොධිසත්තො කස්සපස්ස භගවතො පාවචනෙ ඔක්කන්තනියාමො චරිතබ්රහ්මචරියො’ති.
නියාමොක්කන්තිකථා නිට්ඨිතා.
4. 9.
අපරා’පි සමන්නාගතකථා.
1. ස. පු: අරහත්තසච්ඡිකිරියාය පටිපන්නො පුග්ගලො තීහි ඵලෙහි සමන්නාගතො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස අනු: අරහත්තසච්ඡිකිරියාය පටිපන්නො පුග්ගලො චතූහි ඵස්සෙහි චතූහි වෙදනාහි චතූහි සඤ්ඤාහි චතූහි චෙතනාහි චතූහි චිත්තෙහි චතූහි සද්ධාහි චතූහි විරියෙහි චතූහි සතීහි චතූහි සමාධීහි චතූහි පඤ්ඤාහි සමන්නාගතො’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
2. ස. පු: අනාගාමිඵලසච්ඡිකිරියාය පටිපන්නො පුග්ගලො ද්වීහි ඵලෙහි සමන්නාගතො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.