ස. අනු: අදුක්ඛමසුඛාවෙදනාති කත්වා අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය{2} න වත්තබ්බං ‘වෙදනාති වා අවෙදනාති වා’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනකථා නිට්ඨිතා.
තතියො වග්ගො නිට්ඨිතො.
තස්ස උද්දානං:
“බලං සාධාරණං අරියං සරාගං{3} චිත්තං විමුච්චති, විමුත්තං විමුච්චමානං අත්ථී චිත්තං විමුච්චමානං, අට්ඨමකස්ස පුග්ගලස්ස දිට්ඨිපරියුට්ඨානං පහීනං අට්ඨමකස්ස පුග්ගලස්ස නත්ථී පඤ්චින්ද්රියානි, චක්ඛුං සොතං ධම්මූපත්ථද්ධං යථාකම්මූපගතං ඤාණං දෙවෙසු සංවරො අසඤ්ඤසත්තෙසු සඤ්ඤා එවමෙතං භවග්ගන්ති.”
චතුත්ථො වග්ගො
4. 1.
ගිහිස්සඅරහාතිකථා.
1. ස. පු: ගිහිස්ස අරහා’ති
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: අත්ථී අරහතො ගිහීසඤ්ඤොජනන්ති{1}.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
2. ස. පු: නත්ථී අරහතො ගිහීසඤ්ඤොජනන්ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
අනු. ඨ: හඤ්චි නත්ථී අරහතො ගිහීසඤ්ඤොජනං,
අනු. පා: නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ ගිහිස්ස අරහා’ති.
3. ස. පු: ගිහිස්ස අරහා’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: නනු අරහතො ගිහීසඤ්ඤොජනං පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවං කතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මන්ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
අනු. ඨ: හඤ්චි අරහතො ගිහීසඤ්ඤොජනං පහීනං උච්ඡින්නමූලං තාලාවත්ථුකතං අනභාවං කතං ආයතිං අනුප්පාදධම්මං,
අනු. පා: නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ ගිහිස්ස අරහා’ති.
4. ස. පු: ගිහිස්ස අරහා’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: අත්ථී කොචි ගිහී ගිහීසඤ්ඤොජනං අප්පහාය දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: නත්ථී.
අනු. ඨ: හඤ්චි නත්ථී කොචි ගිහී ගිහීසඤ්ඤොජනං අප්පහාය දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො,
අනු. පා: නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ ගිහිස්ස අරහා’ති.
5. ස. පු: ගිහිස්ස අරහාති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: නනු වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච: “අත්ථී නු ඛො භො ගොතම, කොචි ගිහී ගිහීසඤ්ඤොජනං අප්පහාය කායස්ස භෙදා දුක්ඛස්සන්තකරො’ති. නත්ථී ඛො වච්ඡ, කොචි ගිහී ගිහීසඤ්ඤොජනං අප්පහාය කායස්ස භෙදා දුක්ඛස්සන්තකරො”ති{a} අත්ථෙව සුත්තන්තොති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
අනු. පා: තෙන හි න වත්තබ්බං ‘ගිහිස්ස අරහා’ති
6. ස. පු: ගිහිස්ස අරහාති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: අරහා මෙථුනං ධම්මං පතිසෙවෙය්ය, මෙථුනං ධම්මං උප්පාදෙය්ය{1}, පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසෙය්ය, කාසිකචන්දනං පච්චනුභවෙය්ය, මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරෙය්ය, ජාතරූපරජතං සාදියෙය්ය, අජෙළකං පටිගණ්හෙය්ය,{2} කුක්කුටසූකරං පටිගණ්හෙය්ය,2 හත්ථිගවාස්සවළවං{3} පටිගණ්හෙය්ය,2 තිත්තිරවට්ටකමොරකපිඤ්ජරං පටිගණ්හෙය්ය{2}, පීතවණ්ටවාලමොළිකං{4} ධාරෙය්ය, ඔදාතානි වත්ථානි දීඝදසානි ධාරෙය්ය, යාවජීවං අගාරියභූතො අස්සා’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
7. ස. පු: න වත්තබ්බං ‘ගිහිස්ස අරහා’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: නනු යසො කුලපුත්තො, උත්තියො ගහපති, සෙතුමාණවො ගිහීබ්යඤ්ජනෙන අරහත්තං පත්තො’ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
අනු. ඨ: හඤ්චි යසො කුලපුත්තො, උත්තියො ගහපති, සෙතුමාණවො ගිහීබ්යඤ්ජනෙන අරහත්තං පත්තො.
අනු. පා: තෙන වත රෙ වත්තබෙබ ‘ගිහිස්ස අරහා’ති.
ගිහිස්ස අරහාතිකථා නිට්ඨිතා.
4. 2.
උපපත්තිකථා
1. ස. පු: සහ උපපත්තියා අරහා’ති
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: සහ උපපත්තියා සොතාපන්නො හොතී’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
2. ස. පු: සහ උපපත්තියා අරහා’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: සහ උපපත්තියා සකදාගාමී හොතී’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
3. ස. පු: සහ උපපත්තියා අරහා’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: සහ උපපත්තියා අනාගාමී හොතී’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
4. ස. පු: සහ උපපත්තියා සොතාපන්නො න හොතී’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
අනු. ඨ: හඤ්චි සහ උපපත්තියා සොතාපන්නො න හොති.
අනු. පා: නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ: සහ උපපත්තියා අරහා’ති.
5. ස. පු: සහ උපපත්තියා සකදාගාමී න හොතී’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
අනු. ඨ: හඤ්චි සහ උපපත්තියා සකදාගාමී න හොතී.
අනු. පා: නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ: සහ උපපත්තියා අරහා’ති.
6. ස. පු: සහ උපපත්තියා අනාගාමී න හොති’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
අනු. ඨ: හඤ්චි සහ උපපත්තියා අනාගාමී න හොති.
අනු. පා: නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ: සහ උපපත්තියා අරහා’ති.
7. ස. පු: සහ උපපත්තියා අරහා’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: සාරිපුත්තො ථෙරො සහ උපපත්තියා අරහා’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
ස. අනු: මහාමොග්ගල්ලානො ථෙරො -පෙ- මහා කස්සපො ථෙරො -පෙ- මහාකච්චානො ථෙරො -පෙ- මහාකොට්ඨිතො{1} ථෙරො -පෙ- මහාපන්ථකො ථෙරො සහ උපපත්තියා අරහා’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
8. ස. පු: සාරිපුත්තො ථෙරො න සහ උපපත්තියා අරහා’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
අනු. ඨ: හඤ්චි සාරිපුත්තො ථෙරො න සහ උපපත්තියා අරහා,
අනු. පා: නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ: සහ උප්පත්තියා අරහා’ති.
9. ස. පු: මහාමොග්ගල්ලානො ථෙරො -පෙ- මහාකස්සපො ථෙරො -පෙ- මහාකච්චානො ථෙරො -පෙ- මහාකොට්ඨිතො1 ථෙරො -පෙ- මහාපන්ථකො ථෙරො න සහ උප්පත්තියා අරහා’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
අනු. ඨ: හඤ්චි මහාපන්ථකො ථෙරො න සහ උපපත්තියා අරහා,
අනු. පා: නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ: සහ උපපත්තියා අරහා’ති.
10. ස. පු: සහ උපපත්තියා අරහා’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: උපපත්තෙසියෙන චිත්තෙන අරහත්තං සච්ඡිකරොති ලොකියෙන සාසවෙන -පෙ- සංකිලෙසියෙනා’ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
11. ස. පු: සහඋපපත්තියා අරහා’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: උපපත්තෙසියං චිත්තං නිය්යානිකං ඛයගාමි බොධගාමි අපචයගාමි{1} අනාසවං -පෙ- අසංකිලෙසියන්ති.
ප. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
ස. අනු: නනු උපපත්තෙසියං චිත්තං අනිය්යානිකං න ඛයගාමි න බොධගාමි න අපචයගාමි සාසවං -පෙ- සංකිලෙසියන්ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
අනු. ඨ: හඤ්චි උපපත්තෙසියං චිත්තං අනිය්යානිකං න ඛයගාමි න බොධගාමි න අපචයගාමි සාසවං -පෙ- සංකිලෙසියං,
අනු. පා: නො ච වත රෙ වත්තබ්බෙ: සහඋපපත්තියා අරහා’ති.
12. ස. පු: සහඋපපත්තියා අරහා’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: උපපත්තෙසියෙන චිත්තෙන රාගං පජහති, දොසං පජහති, මොහං පජහති, අනොත්තප්පං පජහතී’ති.