ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. නිග: තෙන හි අතීතං අත්ථි, අනාගතං අත්ථීති.
134. ස. පු: අතීතං අත්ථි, අනාගතං අත්ථි’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: නනු වුත්තං භගවතා: “තයො මෙ භික්ඛවෙ, නිරුත්තිපථා අධිවචනපථා පඤ්ඤත්තිපථා අසඞ්කිණ්ණා අසඞ්කිණ්ණපුබ්බා න සඞ්කීයන්ති න සඞ්කීයිස්සන්ති{1} අප්පතිකුට්ඨා{2} සමණෙහි බ්රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහි. කතමෙ තයො: යං භික්ඛවෙ රූපං අතීතං නිරුද්ධං විගතං විපරිණතං, ‘අහොසී’ති තස්ස සඞ්ඛා, ‘අහොසී’ති තස්ස සමඤ්ඤා, ‘අහොසී’ති තස්ස පඤ්ඤත්ති. න තස්ස සඞ්ඛා ‘අත්ථී’ති, න තස්ස සඞ්ඛා ‘භවිස්සතී’ති. යා වෙදනා -පෙ- යා සඤ්ඤා -පෙ- යෙ සඞ්ඛාරා -පෙ- යං විඤ්ඤාණං අතීතං නිරුද්ධං විගතං විපරිණතං, ‘අහොසී’ති තස්ස සඞ්ඛා, ‘අහොසී’ති තස්ස සමඤ්ඤා, ‘අහොසී’ති තස්ස පඤ්ඤත්තී. න තස්ස සඞ්ඛා ‘අත්ථි’ති, න තස්ස සඞ්ඛා ‘භවිස්සතී’ති.
යං භික්ඛවෙ රූපං අජාතං අපාතුභූතං, ‘භවිස්සතී’ති තස්ස සඞ්ඛා, ‘භවිස්සතී’ති තස්ස සමඤ්ඤා, ‘භවිස්සතී’ති තස්ස පඤ්ඤත්ති. න තස්ස සඞ්ඛා ‘අත්ථී’ති, න තස්ස සඞ්ඛා ‘අහොසී’ති. යා වෙදනා -පෙ- යා සඤ්ඤා -පෙ- යෙ සඞ්ඛාරා -පෙ- යං විඤ්ඤාණං අජාතං අපාතුභූතං, ‘භවිස්සතී’ති තස්ස සඞ්ඛා, ‘භවිස්සතී’ති තස්ස සමඤ්ඤා, ‘භවිස්සතී’ති තස්ස පඤ්ඤාත්ති. න තස්ස සඞ්ඛා’අත්ථි’ති, න තස්ස සඞ්ඛා ‘අහොසී’ති.
යං භික්ඛවෙ රූපං ජාතං පාතුභූතං, ‘අත්ථි’ති තස්ස සඞ්ඛා, ‘අත්ථි’ති තස්ස සමඤ්ඤා, ‘අත්ථි’ති තස්ස පඤ්ඤත්ති. න තස්ස සඞ්ඛා ‘අහොසී’ති, න තස්ස සඞ්ඛා ‘භවිස්සතී’ති. යා වෙදනා -පෙ- යා සඤ්ඤා -පෙ- යෙ සඞ්ඛාරා -පෙ- යං විඤ්ඤාණං ජාතං පාතුභූතං, ‘අත්ථි’ති තස්ස සඞ්ඛා, ‘අත්ථි’ති තස්ස සමඤ්ඤා ‘අත්ථි’ති තස්ස පඤ්ඤත්ති. න තස්ස සඞ්ඛා ‘අහොසී’ති, න තස්ස සඞ්ඛා ‘භවිස්සතී’ති.
ඉමෙ ඛො භික්ඛවො තයො නිරුත්තිපථා අධිවචනපථා පඤ්ඤත්තිපථා අසඞ්කිණ්ණා අසඞ්කිණ්ණපුබ්බා න සඞ්කීයන්ති න සඞ්කීයිස්සන්ති අප්පතිකුට්ඨා සමණෙහි බ්රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහි. යෙ’පි තෙ භික්ඛවෙ, අහෙසුං උක්කලා වස්සභඤ්ඤා{1} අහෙතුකවාදා අකිරියවාදා{2} නත්ථිකවාදා, තෙපි’මෙ තයො නිරුත්තිපථෙ අධිවචනපථෙ පඤ්ඤත්තිපථෙ න ගරහිතබ්බං න පටික්කොසිතබ්බං අමඤ්ඤිංසු. තං කිස්ස හෙතු: නින්දා බ්යාරොසනා උපාරම්භභයා’ති”{a} අත්ථෙව සුත්තන්තො’ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. නිග: තෙන හි “න වත්තබ්බං අතීතං අත්ථි, අනාගතං අත්ථි”ති.
135. ස. පු: අතීතං අත්ථි’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: නනු ආයස්මා ඵග්ගුණො භගවන්තං එතදවොච: “අත්ථි නු ඛො තං භන්තෙ, චක්ඛුං යෙන චක්ඛුනා අතීතෙ බුද්ධෙ පරිනිබ්බුතෙ ඡින්නපපඤ්චෙ ඡින්නවටුමෙ පරියාදින්නවට්ටෙ{3} සබ්බදුක්ඛවීතිවත්තෙ පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්යා’ති. [අත්ථි නු ඛො තං භන්තෙ, සොතං -පෙ- අත්ථි නු ඛො තං භන්තෙ, ඝානං -පෙ-] අත්ථි නු ඛො සා භන්තෙ ජිව්හා -පෙ- [අත්ථි නු ඛො සො භන්තෙ, කායො -පෙ-] අත්ථි නු ඛො සො භන්තෙ, මනො යෙන මනෙන අතීතෙ බුද්ධෙ පරිනිබ්බුතෙ ඡින්නපපඤ්චෙ ඡින්නවටුමෙ පරියාදින්නවට්ටෙ{3} සබ්බදුක්ඛවීතිවත්තෙ පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්යා’ති.
නත්ථි ඛො තං ඵග්ගුණ, චක්ඛුං යෙන චක්ඛුනා අතීතෙ බුද්ධෙ පරිනිබ්බුතෙ ඡින්නපපඤ්චෙ ඡින්නවටුමෙ පරියාදින්නවට්ටෙ සබ්බදුක්ඛවීතිවත්තෙ පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්ය. [නත්ථි ඛො තං ඵග්ගුණ, සොතං -පෙ- නත්ථි ඛො තං ඵග්ගුණ, ඝානං -පෙ-] නත්ථි ඛො සා ඵග්ගුණ, ජිව්හා -පෙ- [නත්ථි ඛො සො ඵග්ගුණ, කායො -පෙ-] නත්ථි ඛො සො ඵග්ගුණ මනො යෙන මනෙන අතීතෙ බුද්ධෙ පරිනිබ්බුතෙ ඡින්නපපඤ්චෙ ඡින්නවටුමෙ පරියාදින්නවට්ටෙ සබ්බදුක්ඛවීතිවත්තෙ පඤ්ඤාපයමානො පඤ්ඤාපෙය්යා”ති{a} අත්ථෙ’ව සුත්තන්තො’ති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. නිග: තෙන හි න වත්තබ්බං{1} ‘අතීතං අත්ථි’ති.
136. ස. පු: අතීතං අත්ථිති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: නනු ආයස්මා නන්දකො එතදවොච: අහු පුබ්බෙ ලොභො. තදහු අකුසලං. සො එතරහි නත්ථි. ඉච්චෙතං කුසලං. අහු පුබ්බෙ දොසො -පෙ- අහු පුබ්බෙ මොහො. තදහු අකුසලං. සො එතරහි නත්ථි. ඉච්චෙතං කුසලං”න්ති.{b} අත්ථෙව සුත්තන්තොති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. නිග: තෙන හි න වත්තබ්බං අතීතං අත්ථිති.
137. ප. පු: න වත්තබ්බං අනාගතං අත්ථීති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: නනු වුත්තං භගවතා: “කබළීකාරෙ{2} චෙ භික්ඛවෙ, ආහාරෙ අත්ථි රාගො, අත්ථි නන්දි, අත්ථි තණ්හා. පතිට්ඨිතං තත්ථ විඤ්ඤාණං විරූළ්හං. යත්ථ පතිට්ඨිතං විඤ්ඤාණං විරූළ්හං, අත්ථි තත්ථ නාමරූපස්ස අවක්කන්ති. යත්ථ අත්ථි නාමරූපස්ස අවක්කන්ති, අත්ථි තත්ථ සඞ්ඛාරානං වුද්ධි.{3} යත්ථ අත්ථි සඞ්ඛාරානං වුද්ධි, අත්ථි තත්ථ ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති. යත්ථ අත්ථි ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති. අත්ථි තත්ථ ආයතිං ජාතිජරාමරණං. යත්ථ අත්ථි ආයතිං ජාතිජරාමරණං, සසොකං තං භික්ඛවෙ සදරං{4} සඋපායාසන්ති වදාමි.
ඵස්සෙ චෙ භික්ඛවෙ ආහාරෙ -පෙ- මනොසඤ්චෙතනාය චෙ භික්ඛවෙ ආහාරෙ -පෙ- විඤ්ඤාණෙ චෙ භික්ඛවෙ ආහාරෙ අත්ථි රාගො, අත්ථි නන්දි අත්ථි තණ්හා -පෙ- සසොකං තං භික්ඛවෙ සදරං සඋපායාසන්ති වදාමී”තිa අත්ථෙව සුත්තන්තොති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. නිග: තෙන හි අනාගතං අත්ථීති.
138. ස. පු: අනාගතං අත්ථීති.
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. අනු: නනු වුත්තං භගවතා: “කබළීකාරෙ චෙ භික්ඛවෙ ආහාරෙ නත්ථි රාගො නත්ථි නන්දි, නත්ථි තණ්හා, අප්පතිට්ඨිතං තත්ථ විඤ්ඤාණං අවිරූළ්හං. යත්ථ විඤ්ඤාණං අප්පතිට්ඨිතං අවිරූළ්හං, නත්ථි තත්ථ නාමරූපස්ස අවක්කන්ති. යත්ථ නත්ථි නාමරූපස්ස අවක්කන්ති, නත්ථි තත්ථ සඞ්ඛාරානං වුද්ධි. යත්ථ නත්ථි සඞ්ඛාරානං වුද්ධි, නත්ථි තත්ථ ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති. යත්ථ නත්ථි ආයතිං පුනබ්භවා’භිනිබ්බත්ති, නත්ථි තත්ථ ආයතිං ජාතිජරාමරණං. යත්ථ නත්ථි ආයතිං ජාතිජරාමරණං, අසොකං තං භික්ඛවෙ අජරං අනුපායාසන්ති වදාමි. ඵස්සෙ චෙ භික්ඛවෙ ආහාරෙ -පෙ- මනොසඤ්චෙතනාය චෙ භික්ඛවෙ ආහාරෙ -පෙ- විඤ්ඤාණෙ චෙ භික්ඛවෙ, ආහාරෙ නත්ථි රාගො, නත්ථි නන්දි, නත්ථි තණ්හා, අසොකං තං භික්ඛවෙ අජරං අනුපායාසන්ති වදාමී”ති{a} අත්ථෙව සුත්තන්තො’ති?
ප. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ස. නිග: තෙන හි න වත්තබ්බං “අනාගතං අත්ථි”ති.
සම්බමත්ථිකථා නිට්ඨිතා.
1. 7.
අතීතඛන්ධාදිකථා
1. ප. පු: අතීතං ඛන්ධා’ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: අතීතං අත්ථි’ති.
ස. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
ප. පු: අතීතං ආයතනන්ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: අතීතං අත්ථි’ති.
ස. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
ප. පු: අතීතං ධාතූ’ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: අතීතං අත්ථි’ති.
ස. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
ප. පු: අතීතං ඛන්ධා ධාතු ආයතනන්ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: අතීතං අත්ථි’ති.
ස. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
2. ප. පු: අනාගතං ඛන්ධා’ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: අනාගතං අත්ථි’ති.
ස. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
ප. පු: අනාගතං ආයතනන්ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: අනාගතං අත්ථි’ති.
ස. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
ප. පු: අනාගතං ධාතු’ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: අනාගතං අත්ථි’ති.
ස. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
ප. පු: අනාගතං ඛන්ධා ධාතු ආයතනන්ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: අනාගතං අත්ථි’ති.
ස. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
3. ප. පු: පච්චුප්පන්නං ඛන්ධා, පච්චුප්පන්නං අත්ථී’ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: අතීතං ඛන්ධා, අතීතං අත්ථී’ති.
ස. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
ප. පු: පච්චුප්පන්නං ආයතනං, පච්චුප්පන්නං අත්ථි’ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: අතීතං ආයතනං, අතීතං අත්ථී’ති.
ස. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
ප. පු: පච්චුප්පන්නං ධාතු, පච්චුප්පන්නං අත්ථි’ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: අතීතං ධාතු, අතීතං අත්ථි’ති.
ස. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
ප. පු: පච්චුප්පන්නං ඛන්ධා ධාතු ආයතනං, පච්චුප්පන්නං අත්ථි’ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: අතීතං ඛන්ධා ධාතු ආයතනං, අතීතං අත්ථි’ති.
ස. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
4. ප. පු: පච්චුප්පන්නං ඛන්ධා, පච්චුප්පන්නං අත්ථි’ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: අනාගතං ඛන්ධා, අනාගතං අත්ථි’ති.
ස. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
ප. පු: පච්චුප්පන්නං ආයතනං, පච්චුප්පන්නං අත්ථි’ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: අනාගතං ඛන්ධා, අනාගතං අත්ථි’ති.
ස. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
ප. පු: පච්චුප්පන්නං ධාතු, පච්චුප්පන්නං අත්ථි’ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: අනාගතං ඛන්ධා, අනාගතං අත්ථි’ති.
ස. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
ප. පු: පච්චුප්පන්නං ඛන්ධා ධාතු ආයතනං, පච්චුප්පන්නං අත්ථි’ති.
ස. පටිඤ්ඤා: ආමන්තා.
ප. අනු: අනාගතං ඛන්ධා ධාතු ආයතනං, අනාගතං අත්ථි’ති.
ස. පටි: න හෙවං වත්තබ්බෙ -පෙ-
5. ප. පු: අතීතං ඛන්ධා, අතීතං නත්ථි’ති.