Dhammasaṅgaṇī

Enumeration of Phenomena

Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · suttacentral/sc-data · CC0 · Fetched 2026-04-18 · 7777 segments

පෙන්වන කොටස් 701-800 න් 7777

Katamā tasmiṁ samaye cittamudutā hoti?
Yā tasmiṁ samaye viññāṇakkhandhassa mudutā maddavatā akakkhaḷatā akathinatā—
ayaṁ tasmiṁ samaye cittamudutā hoti.
Katamā tasmiṁ samaye kāyakammaññatā hoti?
Yā tasmiṁ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa kammaññatā kammaññattaṁ kammaññabhāvo—
ayaṁ tasmiṁ samaye kāyakammaññatā hoti.
Katamā tasmiṁ samaye cittakammaññatā hoti?
Yā tasmiṁ samaye viññāṇakkhandhassa kammaññatā kammaññattaṁ kammaññabhāvo—
ayaṁ tasmiṁ samaye cittakammaññatā hoti.
Katamā tasmiṁ samaye kāyapāguññatā hoti?
Yā tasmiṁ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa paguṇatā paguṇattaṁ paguṇabhāvo—
ayaṁ tasmiṁ samaye kāyapāguññatā hoti.
Katamā tasmiṁ samaye cittapāguññatā hoti?
Yā tasmiṁ samaye viññāṇakkhandhassa paguṇatā paguṇattaṁ paguṇabhāvo—
ayaṁ tasmiṁ samaye cittapāguññatā hoti.
Katamā tasmiṁ samaye kāyujukatā hoti?
Yā tasmiṁ samaye vedanākkhandhassa saññākkhandhassa saṅkhārakkhandhassa ujutā ujukatā ajimhatā avaṅkatā akuṭilatā—
ayaṁ tasmiṁ samaye kāyujukatā hoti.
Katamā tasmiṁ samaye cittujukatā hoti?
Yā tasmiṁ samaye viññāṇakkhandhassa ujutā ujukatā ajimhatā avaṅkatā akuṭilatā—
ayaṁ tasmiṁ samaye cittujukatā hoti.
Katamā tasmiṁ samaye sati hoti?
Yā tasmiṁ samaye sati anussati paṭissati sati saraṇatā dhāraṇatā apilāpanatā asammussanatā sati satindriyaṁ satibalaṁ sammāsati—
ayaṁ tasmiṁ samaye sati hoti.
Katamaṁ tasmiṁ samaye sampajaññaṁ hoti?
Yā tasmiṁ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—
idaṁ tasmiṁ samaye sampajaññaṁ hoti.
Katamo tasmiṁ samaye samatho hoti?
Yā tasmiṁ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṁ samādhibalaṁ sammāsamādhi—
ayaṁ tasmiṁ samaye samatho hoti.
Katamā tasmiṁ samaye vipassanā hoti?
Yā tasmiṁ samaye paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṁ kosallaṁ nepuññaṁ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūrī medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṁ patodo paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ paññāsatthaṁ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṁ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi—
ayaṁ tasmiṁ samaye vipassanā hoti.
Katamo tasmiṁ samaye paggāho hoti?
Yo tasmiṁ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṁ vīriyindriyaṁ vīriyabalaṁ sammāvāyāmo—
ayaṁ tasmiṁ samaye paggāho hoti.
Katamo tasmiṁ samaye avikkhepo hoti?
Yā tasmiṁ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṁ samādhibalaṁ sammāsamādhi—
ayaṁ tasmiṁ samaye avikkhepo hoti.
Ye vā pana tasmiṁ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā—
ime dhammā kusalā.
Padabhājanīyaṁ niṭṭhitaṁ.
Paṭhamabhāṇavāro.
2.1.1.2. Koṭṭhāsavāra
Tasmiṁ kho pana samaye cattāro khandhā honti, dvāyatanāni honti, dve dhātuyo honti, tayo āhārā honti, aṭṭhindriyāni honti, pañcaṅgikaṁ jhānaṁ hoti, pañcaṅgiko maggo hoti, satta balāni honti, tayo hetū honti, eko phasso hoti, ekā vedanā hoti, ekā saññā hoti, ekā cetanā hoti, ekaṁ cittaṁ hoti, eko vedanākkhandho hoti, eko saññākkhandho hoti, eko saṅkhārakkhandho hoti, eko viññāṇakkhandho hoti, ekaṁ manāyatanaṁ hoti, ekaṁ manindriyaṁ hoti, ekā manoviññāṇadhātu hoti, ekaṁ dhammāyatanaṁ hoti, ekā dhammadhātu hoti;
ye vā pana tasmiṁ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā—
ime dhammā kusalā.
Katame tasmiṁ samaye cattāro khandhā honti?
Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho, viññāṇakkhandho.
Katamo tasmiṁ samaye vedanākkhandho hoti?
Yaṁ tasmiṁ samaye cetasikaṁ sātaṁ cetasikaṁ sukhaṁ cetosamphassajaṁ sātaṁ sukhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā sātā sukhā vedanā—
ayaṁ tasmiṁ samaye vedanākkhandho hoti.
Katamo tasmiṁ samaye saññākkhandho hoti?
Yā tasmiṁ samaye saññā sañjānanā sañjānitattaṁ—
ayaṁ tasmiṁ samaye saññākkhandho hoti.
Katamo tasmiṁ samaye saṅkhārakkhandho hoti?
Phasso cetanā vitakko vicāro pīti cittassekaggatā saddhindriyaṁ vīriyindriyaṁ satindriyaṁ samādhindriyaṁ paññindriyaṁ jīvitindriyaṁ sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi saddhābalaṁ vīriyabalaṁ satibalaṁ samādhibalaṁ paññābalaṁ hiribalaṁ ottappabalaṁ alobho adoso amoho anabhijjhā abyāpādo sammādiṭṭhi hirī ottappaṁ kāyapassaddhi cittapassaddhi kāyalahutā cittalahutā kāyamudutā cittamudutā kāyakammaññatā cittakammaññatā kāyapāguññatā cittapāguññatā kāyujukatā cittujukatā sati sampajaññaṁ samatho vipassanā paggāho avikkhepo;
ye vā pana tasmiṁ samaye aññepi atthi paṭiccasamuppannā arūpino dhammā ṭhapetvā vedanākkhandhaṁ ṭhapetvā saññākkhandhaṁ ṭhapetvā viññāṇakkhandhaṁ—
ayaṁ tasmiṁ samaye saṅkhārakkhandho hoti.
Katamo tasmiṁ samaye viññāṇakkhandho hoti?
Yaṁ tasmiṁ samaye cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu—
ayaṁ tasmiṁ samaye viññāṇakkhandho hoti.
Ime tasmiṁ samaye cattāro khandhā honti.
Katamāni tasmiṁ samaye dvāyatanāni honti?
Manāyatanaṁ dhammāyatanaṁ.
Katamaṁ tasmiṁ samaye manāyatanaṁ hoti?
Yaṁ tasmiṁ samaye cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu—
idaṁ tasmiṁ samaye manāyatanaṁ hoti.
Katamaṁ tasmiṁ samaye dhammāyatanaṁ hoti?
Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho—
idaṁ tasmiṁ samaye dhammāyatanaṁ hoti.
Imāni tasmiṁ samaye dvāyatanāni honti.
Katamā tasmiṁ samaye dve dhātuyo honti?
Manoviññāṇadhātu, dhammadhātu.
Katamā tasmiṁ samaye manoviññāṇadhātu hoti?
Yaṁ tasmiṁ samaye cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu—
ayaṁ tasmiṁ samaye manoviññāṇadhātu hoti.
Katamā tasmiṁ samaye dhammadhātu hoti?
Vedanākkhandho, saññākkhandho, saṅkhārakkhandho—
ayaṁ tasmiṁ samaye dhammadhātu hoti.
Imā tasmiṁ samaye dve dhātuyo honti.
Katame tasmiṁ samaye tayo āhārā honti?
Phassāhāro, manosañcetanāhāro, viññāṇāhāro.
Katamo tasmiṁ samaye phassāhāro hoti?
Yo tasmiṁ samaye phasso phusanā samphusanā samphusitattaṁ—
ayaṁ tasmiṁ samaye phassāhāro hoti.
Katamo tasmiṁ samaye manosañcetanāhāro hoti?
Yā tasmiṁ samaye cetanā sañcetanā cetayitattaṁ—
ayaṁ tasmiṁ samaye manosañcetanāhāro hoti.
Katamo tasmiṁ samaye viññāṇāhāro hoti?
Yaṁ tasmiṁ samaye cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjāmanoviññāṇadhātu—
ayaṁ tasmiṁ samaye viññāṇāhāro hoti.
Ime tasmiṁ samaye tayo āhārā honti.
Katamāni tasmiṁ samaye aṭṭhindriyāni honti?
Saddhindriyaṁ, vīriyindriyaṁ, satindriyaṁ, samādhindriyaṁ, paññindriyaṁ, manindriyaṁ, somanassindriyaṁ, jīvitindriyaṁ.
Katamaṁ tasmiṁ samaye saddhindriyaṁ hoti?
Yā tasmiṁ samaye saddhā saddahanā okappanā abhippasādo saddhā saddhindriyaṁ saddhābalaṁ—
idaṁ tasmiṁ samaye saddhindriyaṁ hoti.
Katamaṁ tasmiṁ samaye vīriyindriyaṁ hoti?
Yo tasmiṁ samaye cetasiko vīriyārambho nikkamo parakkamo uyyāmo vāyāmo ussāho ussoḷhī thāmo dhiti asithilaparakkamatā anikkhittachandatā anikkhittadhuratā dhurasampaggāho vīriyaṁ vīriyindriyaṁ vīriyabalaṁ sammāvāyāmo—