Dhammasaṅgaṇī

na vattabbā anuppannāti.

Catūsu bhūmīsu kusalaṁ, akusalaṁ, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṁ, yañca rūpaṁ na kammassa katattā—

ime dhammā siyā uppannā, siyā anuppannā, na vattabbā uppādinoti.

Nibbānaṁ na vattabbaṁ uppannantipi, anuppannantipi, uppādinotipi.

2.4.1.18. Atītattika

(…) Nibbānaṁ ṭhapetvā sabbe dhammā siyā atītā, siyā anāgatā, siyā paccuppannā.

Nibbānaṁ na vattabbaṁ atītantipi, anāgatantipi, paccuppannantipi.

2.4.1.19. Atītārammaṇattika

Katame dhammā atītārammaṇā?

Viññāṇañcāyatanaṁ, nevasaññānāsaññāyatanaṁ—

ime dhammā atītārammaṇā.

Niyogā anāgatārammaṇā natthi.

Katame dhammā paccuppannārammaṇā?

Dvepañcaviññāṇāni, tisso ca manodhātuyo—

ime dhammā paccuppannārammaṇā.

Kāmāvacarakusalassa vipākato dasa cittuppādā, akusalassa vipākato manoviññāṇadhātu upekkhāsahagatā, kiriyāhetukamanoviññāṇadhātu somanassasahagatā—

ime dhammā siyā atītārammaṇā, siyā anāgatārammaṇā, siyā paccuppannārammaṇā.

Kāmāvacarakusalaṁ, akusalaṁ, kiriyato nava cittuppādā, rūpāvacaraṁ catutthaṁ jhānaṁ kusalato ca kiriyato ca—

ime dhammā siyā atītārammaṇā, siyā anāgatārammaṇā, siyā paccuppannārammaṇā;

siyā na vattabbā atītārammaṇātipi, anāgatārammaṇātipi, paccuppannārammaṇātipi.

Rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, catutthassa jhānassa vipāko, ākāsānañcāyatanaṁ, ākiñcaññāyatanaṁ, cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni—

ime dhammā na vattabbā atītārammaṇātipi, anāgatārammaṇātipi, paccuppannārammaṇātipi.

Rūpañca nibbānañca anārammaṇā.

2.4.1.20. Ajjhattattika

Anindriyabaddharūpañca nibbānañca ṭhapetvā, sabbe dhammā siyā ajjhattā, siyā bahiddhā, siyā ajjhattabahiddhā.

Anindriyabaddharūpañca nibbānañca bahiddhā.

2.4.1.21. Ajjhattārammaṇattika

Katame dhammā ajjhattārammaṇā?

Viññāṇañcāyatanaṁ, nevasaññānāsaññāyatanaṁ—

ime dhammā ajjhattārammaṇā.

Katame dhammā bahiddhārammaṇā?

Rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, catutthassa jhānassa vipāko, ākāsānañcāyatanaṁ, cattāro maggā apariyāpannā cattāri ca sāmaññaphalāni—

ime dhammā bahiddhārammaṇā.

Rūpaṁ ṭhapetvā, sabbeva kāmāvacarā kusalākusalābyākatā dhammā, rūpāvacaraṁ catutthaṁ jhānaṁ kusalato ca kiriyato ca—

ime dhammā siyā ajjhattārammaṇā, siyā bahiddhārammaṇā, siyā ajjhattabahiddhārammaṇā.

Ākiñcaññāyatanaṁ na vattabbaṁ ajjhattārammaṇantipi, bahiddhārammaṇantipi, ajjhattabahiddhārammaṇantipi.

Rūpañca nibbānañca anārammaṇā.

2.4.1.22. Sanidassanattika

Katame dhammā sanidassanasappaṭighā?

Rūpāyatanaṁ—

ime dhammā sanidassanasappaṭighā.

Katame dhammā anidassanasappaṭighā?

Cakkhāyatanaṁ …pe… phoṭṭhabbāyatanaṁ—

ime dhammā anidassanasappaṭighā.

Katame dhammā anidassanaappaṭighā?

Catūsu bhūmīsu kusalaṁ, akusalaṁ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṁ, yañca rūpaṁ anidassanaṁ appaṭighaṁ dhammāyatanapariyāpannaṁ, nibbānañca—

ime dhammā anidassanaappaṭighā.

Tikaṁ.

Dhammasaṅgaṇī

2 Niddesa

2.4 Aṭṭhakathākaṇḍa

2.4.2. Dukaatthuddhāra

2.4.2.1. Hetugocchaka

2.4.2.1.1. Hetuduka

Katame dhammā hetū?

Tayo kusalahetū, tayo akusalahetū, tayo abyākatahetū.

Alobho kusalahetu, adoso kusalahetu, catūsu bhūmīsu kusalesu uppajjanti.

Amoho kusalahetu, kāmāvacarakusalato cattāro ñāṇavippayutte cittuppāde ṭhapetvā, catūsu bhūmīsu kusalesu uppajjati.

Lobho aṭṭhasu lobhasahagatesu cittuppādesu uppajjati.

Doso dvīsu domanassasahagatesu cittuppādesu uppajjati.

Moho sabbākusalesu uppajjati.

Alobho vipākahetu adoso vipākahetu, kāmāvacarassa vipākato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā, catūsu bhūmīsu vipākesu uppajjanti.

Amoho vipākahetu, kāmāvacarassa vipākato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā, cattāro ñāṇavippayutte cittuppāde ṭhapetvā, catūsu bhūmīsu vipākesu uppajjati.

Alobho kiriyahetu adoso kiriyahetu, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā, tīsu bhūmīsu kiriyesu uppajjanti.

Amoho kiriyahetu, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā, cattāro ñāṇavippayutte cittuppāde ṭhapetvā, tīsu bhūmīsu kiriyesu uppajjati—

ime dhammā hetū.

Katame dhammā na hetū?

Ṭhapetvā hetū, catūsu bhūmīsu kusalaṁ, akusalaṁ, catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṁ, rūpañca, nibbānañca—

ime dhammā na hetū.

2.4.2.1.2. Sahetukaduka

Katame dhammā sahetukā?

Vicikicchāsahagataṁ uddhaccasahagataṁ mohaṁ ṭhapetvā avasesaṁ akusalaṁ, catūsu bhūmīsu kusalaṁ, kāmāvacarassa vipākato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā catūsu bhūmīsu vipāko, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṁ—

ime dhammā sahetukā.

Katame dhammā ahetukā?

Vicikicchāsahagato moho, uddhaccasahagato moho, dvepañcaviññāṇāni, tisso ca manodhātuyo, pañca ca ahetukamanoviññāṇadhātuyo, rūpañca, nibbānañca—

ime dhammā ahetukā.

2.4.2.1.3. Hetusampayuttaduka

Katame dhammā hetusampayuttā?

Vicikicchāsahagataṁ uddhaccasahagataṁ mohaṁ ṭhapetvā avasesaṁ akusalaṁ, catūsu bhūmīsu kusalaṁ, kāmāvacarassa vipākato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā catūsu bhūmīsu vipāko, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṁ—

ime dhammā hetusampayuttā.

Katame dhammā hetuvippayuttā?

Vicikicchāsahagato moho, uddhaccasahagato moho, dvepañcaviññāṇāni tisso ca manodhātuyo pañca ca ahetukamanoviññāṇadhātuyo, rūpañca, nibbānañca—

ime dhammā hetuvippayuttā.

2.4.2.1.4. Hetusahetukaduka

Katame dhammā hetū ceva sahetukā ca?

Yattha dve tayo hetū ekato uppajjanti—

ime dhammā hetū ceva sahetukā ca.

Katame dhammā sahetukā ceva na ca hetū?

Catūsu bhūmīsu kusalaṁ, akusalaṁ, kāmāvacarassa vipākato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā catūsu bhūmīsu vipāko, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṁ, etthuppanne hetū ṭhapetvā—

ime dhammā sahetukā ceva na ca hetū.

Ahetukā dhammā na vattabbā—

hetū ceva sahetukā cātipi, sahetukā ceva na ca hetūtipi.

2.4.2.1.5. Hetuhetusampayuttaduka

Katame dhammā hetū ceva hetusampayuttā ca?

Yattha dve tayo hetū ekato uppajjanti—

ime dhammā hetū ceva hetusampayuttā ca.

Katame dhammā hetusampayuttā ceva na ca hetū?

Catūsu bhūmīsu kusalaṁ, akusalaṁ, kāmāvacarassa vipākato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā catūsu bhūmīsu vipāko, kāmāvacarakiriyato ahetuke cittuppāde ṭhapetvā tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṁ, etthuppanne hetū ṭhapetvā—

ime dhammā hetusampayuttā ceva na ca hetū.

Hetuvippayuttā dhammā na vattabbā—