Dhammasaṅgaṇī

pubbenivāsānussati ñāṇaṁ vijjā, sattānaṁ cutūpapāte ñāṇaṁ vijjā, āsavānaṁ khaye ñāṇaṁ vijjā.

<b>Vimuttī</b>ti—

dve vimuttiyo—

cittassa adhimutti, nibbānañca.

2.3.3.42. Khayeñāṇaduka

<b>Khaye ñāṇan</b>ti—

maggasamaṅgissa ñāṇaṁ.

<b>Anuppāde ñāṇan</b>ti—

phalasamaṅgissa ñāṇaṁ.

Nikkhepakaṇḍo niṭṭhito.

Dhammasaṅgaṇī

2 Niddesa

2.4 Aṭṭhakathākaṇḍa

2.4.1. Tikaatthuddhāra

2.4.1.1. Kusalattika

Katame dhammā kusalā?

Catūsu bhūmīsu kusalaṁ—

ime dhammā kusalā.

Katame dhammā akusalā?

Dvādasa akusalacittuppādā—

ime dhammā akusalā.

Katame dhammā abyākatā?

Catūsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṁ, rūpañca, nibbānañca—

ime dhammā abyākatā.

2.4.1.2. Vedanāttika

Katame dhammā sukhāya vedanāya sampayuttā?

Kāmāvacarakusalato cattāro somanassasahagatacittuppādā, akusalato cattāro kāmāvacarakusalassa vipākato ca kiriyato ca pañca, rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṁ sukhaṁ vedanaṁ ṭhapetvā—

ime dhammā sukhāya vedanāya sampayuttā.

Katame dhammā dukkhāya vedanāya sampayuttā?

Dve domanassasahagatacittuppādā, dukkhasahagataṁ kāyaviññāṇaṁ, etthuppannaṁ dukkhaṁ vedanaṁ ṭhapetvā—

ime dhammā dukkhāya vedanāya sampayuttā.

Katame dhammā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā?

Kāmāvacarakusalato cattāro upekkhāsahagatacittuppādā, akusalato cha, kāmāvacarakusalassa vipākato dasa, akusalassa vipākato cha, kiriyato cha, rūpāvacaraṁ catutthaṁ jhānaṁ kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro arūpāvacarā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaraṁ catutthaṁ jhānaṁ kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṁ adukkhamasukhaṁ vedanaṁ ṭhapetvā—

ime dhammā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā.

Tisso ca vedanā, rūpañca, nibbānañca—

ime dhammā na vattabbā sukhāya vedanāya sampayuttātipi, dukkhāya vedanāya sampayuttātipi, adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttātipi.

2.4.1.3. Vipākattika

Katame dhammā vipākā?

Catūsu bhūmīsu vipāko—

ime dhammā vipākā.

Katame dhammā vipākadhammadhammā?

Catūsu bhūmīsu kusalaṁ akusalaṁ—

ime dhammā vipākadhammadhammā.

Katame dhammā nevavipākanavipākadhammadhammā?

Tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṁ, rūpañca, nibbānañca—

ime dhammā nevavipākanavipākadhammadhammā.

2.4.1.4. Upādinnattika

Katame dhammā upādinnupādāniyā?

Tīsu bhūmīsu vipāko, yañca rūpaṁ kammassa katattā—

ime dhammā upādinnupādāniyā.

Katame dhammā anupādinnupādāniyā?

Tīsu bhūmīsu kusalaṁ, akusalaṁ, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṁ, yañca rūpaṁ na kammassa katattā—

ime dhammā anupādinnupādāniyā.

Katame dhammā anupādinnaanupādāniyā?

Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca—

ime dhammā anupādinnaanupādāniyā.

2.4.1.5. Saṅkiliṭṭhattika

Katame dhammā saṅkiliṭṭhasaṅkilesikā?

Dvādasākusalacittuppādā—

ime dhammā saṅkiliṭṭhasaṅkilesikā.

Katame dhammā asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikā?

Tīsu bhūmīsu kusalaṁ, tīsu bhūmīsu vipāko, tīsu bhūmīsu kiriyābyākataṁ, sabbañca rūpaṁ—

ime dhammā asaṅkiliṭṭhasaṅkilesikā.

Katame dhammā asaṅkiliṭṭhaasaṅkilesikā?

Cattāro maggā apariyāpannā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca—

ime dhammā asaṅkiliṭṭhaasaṅkilesikā.

2.4.1.6. Vitakkattika

Katame dhammā savitakkasavicārā?

Kāmāvacaraṁ kusalaṁ, akusalaṁ, kāmāvacarakusalassa vipākato ekādasa cittuppādā, akusalassa vipākato dve, kiriyato ekādasa, rūpāvacaraṁ paṭhamaṁ jhānaṁ kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaraṁ paṭhamaṁ jhānaṁ kusalato ca vipākato ca, etthuppanne vitakkavicāre ṭhapetvā—

ime dhammā savitakkasavicārā.

Katame dhammā avitakkavicāramattā?

Rūpāvacarapañcakanaye dutiyaṁ jhānaṁ kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttarapañcakanaye dutiyaṁ jhānaṁ kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṁ vicāraṁ ṭhapetvā, vitakko ca—

ime dhammā avitakkavicāramattā.

Katame dhammā avitakkaavicārā?

Dvepañcaviññāṇāni, rūpāvacaratikatikajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca lokuttaratikatikajjhānā kusalato ca vipākato ca pañcakanaye dutiye jhāne, uppanno ca vicāro rūpañca nibbānañca—

ime dhammā avitakkaavicārā.

Vitakkasahajāto vicāro na vattabbo savitakkasavicārotipi, avitakkavicāramattotipi, avitakkaavicārotipi.

2.4.1.7. Pītittika

Katame dhammā pītisahagatā?

Kāmāvacarakusalato cattāro somanassasahagatacittuppādā, akusalato cattāro, kāmāvacarakusalassa vipākato pañca, kiriyato pañca, rūpāvacaradukatikajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaradukatikajjhānā kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṁ pītiṁ ṭhapetvā—

ime dhammā pītisahagatā.

Katame dhammā sukhasahagatā?

Kāmāvacarakusalato cattāro somanassasahagatacittuppādā, akusalato cattāro, kāmāvacarakusalassa vipākato cha, kiriyato pañca, rūpāvacaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaratikacatukkajjhānā kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṁ sukhaṁ ṭhapetvā—

ime dhammā sukhasahagatā.

Katame dhammā upekkhāsahagatā?

Kāmāvacarakusalato cattāro upekkhāsahagatacittuppādā, akusalato cha, kāmāvacarakusalassa vipākato dasa, akusalassa vipākato cha, kiriyato cha, rūpāvacaraṁ catutthaṁ jhānaṁ kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, cattāro āruppā kusalato ca vipākato ca kiriyato ca, lokuttaraṁ catutthaṁ jhānaṁ kusalato ca vipākato ca, etthuppannaṁ upekkhaṁ ṭhapetvā—

ime dhammā upekkhāsahagatā.

Pīti na pītisahagatā, sukhasahagatā, na upekkhāsahagatā.

Sukhaṁ na sukhasahagataṁ, siyā pītisahagataṁ, na upekkhāsahagataṁ, siyā na vattabbaṁ pītisahagatanti.

Dve domanassasahagatacittuppādā, dukkhasahagatakāyaviññāṇaṁ, yā ca vedanā upekkhā, rūpañca nibbānañca—

ime dhammā na vattabbā pītisahagatātipi, sukhasahagatātipi, upekkhāsahagatātipi.

2.4.1.8. Dassanenapahātabbattika

Katame dhammā dassanena pahātabbā?

Cattāro diṭṭhigatasampayuttacittuppādā, vicikicchāsahagato cittuppādo—

ime dhammā dassanena pahātabbā.

Katame dhammā bhāvanāya pahātabbā?

Uddhaccasahagato cittuppādo—

ime dhammā bhāvanāya pahātabbā.

Cattāro diṭṭhigatavippayuttā lobhasahagatacittuppādā, dve domanassasahagatacittuppādā—

ime dhammā siyā dassanena pahātabbā siyā bhāvanāya pahātabbā.