Dhammasaṅgaṇī

Enumeration of Phenomena

Mahāsaṅgīti Tipiṭaka · suttacentral/sc-data · CC0 · Fetched 2026-04-18 · 7777 segments

පෙන්වන කොටස් 6201-6300 න් 7777

Seyyohamasmīti māno, sadisohamasmīti māno, hīnohamasmīti māno;
yo evarūpo māno maññanā maññitattaṁ unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassa—
ayaṁ vuccati māno.
Tattha katamā diṭṭhi?
Sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā;
yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaññojanaṁ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyāsaggāho—
ayaṁ vuccati diṭṭhi.
Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhi.
Tattha katamā vicikicchā?
Satthari kaṅkhati vicikicchati, dhamme kaṅkhati vicikicchati, saṅghe kaṅkhati vicikicchati sikkhāya kaṅkhati vicikicchati, pubbante kaṅkhati vicikicchati, aparante kaṅkhati vicikicchati, pubbantāparante kaṅkhati vicikicchati, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhati vicikicchati;
yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ vimati vicikicchā dveḷhakaṁ dvedhāpatho saṁsayo, anekaṁsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṁ cittassa manovilekho—
ayaṁ vuccati vicikicchā.
Tattha katamaṁ thinaṁ?
Yā cittassa akallatā akammaññatā olīyanā sallīyanā līnaṁ līyanā līyitattaṁ thinaṁ thiyanā thiyitattaṁ cittassa—
idaṁ vuccati thinaṁ.
Tattha katamaṁ uddhaccaṁ?
Yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa—
idaṁ vuccati uddhaccaṁ.
Tattha katamaṁ ahirikaṁ?
Yaṁ na hirīyati hiriyitabbena, na hirīyati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—
idaṁ vuccati ahirikaṁ.
Tattha katamaṁ anottappaṁ?
Yaṁ na ottappati ottappitabbena, na ottappati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—
idaṁ vuccati anottappaṁ.
Ime dhammā kilesā.
Katame dhammā no kilesā?
Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;
vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;
sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—
ime dhammā no kilesā.
2.3.2.12.2. Saṅkilesikaduka
Katame dhammā saṅkilesikā?
Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;
rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho—
ime dhammā saṅkilesikā.
Katame dhammā asaṅkilesikā?
Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—
ime dhammā asaṅkilesikā.
2.3.2.12.3. Saṅkiliṭṭhaduka
Katame dhammā saṅkiliṭṭhā?
Tīṇi akusalamūlāni—
lobho, doso, moho;
tadekaṭṭhā ca kilesā, taṁsampayutto vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho, taṁsamuṭṭhānaṁ kāyakammaṁ, vacīkammaṁ, manokammaṁ—
ime dhammā saṅkiliṭṭhā.
Katame dhammā asaṅkiliṭṭhā?
Kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;
vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;
sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—
ime dhammā asaṅkiliṭṭhā.
2.3.2.12.4. Kilesasampayuttaduka
Katame dhammā kilesasampayuttā?
Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—
ime dhammā kilesasampayuttā.
Katame dhammā kilesavippayuttā?
Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;
sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—
ime dhammā kilesavippayuttā.
2.3.2.12.5. Kilesasaṅkilesikaduka
Katame dhammā kilesā ceva saṅkilesikā ca?
Teva kilesā kilesā ceva saṅkilesikā ca.
Katame dhammā saṅkilesikā ceva no ca kilesā?
Tehi dhammehi ye dhammā saṅkilesikā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;
rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho—
ime dhammā saṅkilesikā ceva no ca kilesā.
2.3.2.12.6. Kilesasaṅkiliṭṭhaduka
Katame dhammā kilesā ceva saṅkiliṭṭhā ca?
Teva kilesā kilesā ceva saṅkiliṭṭhā ca.
Katame dhammā saṅkiliṭṭhā ceva no ca kilesā?
Tehi dhammehi ye dhammā saṅkiliṭṭhā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—
ime dhammā saṅkiliṭṭhā ceva no ca kilesā.
2.3.2.12.7. Kilesakilesasampayuttaduka
Katame dhammā kilesā ceva kilesasampayuttā ca?
Lobho mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, moho lobhena kileso ceva kilesasampayutto ca, doso mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, moho dosena kileso ceva kilesasampayutto ca, māno mohena kileso ceva kilesasampayutto ca, moho mānena kileso ceva kilesasampayutto ca, diṭṭhi mohena kileso ceva kilesasampayuttā ca, moho diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayutto ca, vicikicchā mohena kileso ceva kilesasampayuttā ca, moho vicikicchāya kileso ceva kilesasampayutto ca, thinaṁ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho thinena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṁ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṁ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṁ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca.
Lobho uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṁ lobhena kileso ceva kilesasampayuttañca, doso uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṁ dosena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṁ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, māno uddhaccena kileso ceva kilesasampayutto ca, uddhaccaṁ mānena kileso ceva kilesasampayuttañca, diṭṭhi uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttā ca, uddhaccaṁ diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayuttañca, vicikicchā uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttā ca, uddhaccaṁ vicikicchāya kileso ceva kilesasampayuttañca, thinaṁ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṁ thinena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṁ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṁ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṁ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṁ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, lobho ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṁ lobhena kileso ceva kilesasampayuttañca, doso ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṁ dosena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṁ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, māno ahirikena kileso ceva kilesasampayutto ca, ahirikaṁ mānena kileso ceva kilesasampayuttañca, diṭṭhi ahirikena kileso ceva kilesasampayuttā ca, ahirikaṁ diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayuttañca, vicikicchā ahirikena kileso ceva kilesasampayuttā ca, ahirikaṁ vicikicchāya kileso ceva kilesasampayuttañca, thinaṁ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṁ thinena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṁ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṁ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṁ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṁ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca.
Lobho anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṁ lobhena kileso ceva kilesasampayuttañca, doso anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṁ dosena kileso ceva kilesasampayuttañca, moho anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṁ mohena kileso ceva kilesasampayuttañca, māno anottappena kileso ceva kilesasampayutto ca, anottappaṁ mānena kileso ceva kilesasampayuttañca, diṭṭhi anottappena kileso ceva kilesasampayuttā ca, anottappaṁ diṭṭhiyā kileso ceva kilesasampayuttañca, vicikicchā anottappena kileso ceva kilesasampayuttā ca, anottappaṁ vicikicchāya kileso ceva kilesasampayuttañca, thinaṁ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṁ thinena kileso ceva kilesasampayuttañca, uddhaccaṁ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṁ uddhaccena kileso ceva kilesasampayuttañca, ahirikaṁ anottappena kileso ceva kilesasampayuttañca, anottappaṁ ahirikena kileso ceva kilesasampayuttañca—
ime dhammā kilesā ceva kilesasampayuttā ca.
Katame dhammā kilesasampayuttā ceva no ca kilesā?
Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—
ime dhammā kilesasampayuttā ceva no ca kilesā.
2.3.2.12.8. Kilesavippayuttasaṅkilesikaduka
Katame dhammā kilesavippayuttā saṅkilesikā?
Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;
rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho—
ime dhammā kilesavippayuttā saṅkilesikā.
Katame dhammā kilesavippayuttā asaṅkilesikā?
Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—
ime dhammā kilesavippayuttā asaṅkilesikā.
2.3.2.13. Piṭṭhiduka
2.3.2.13.1. Dassanenapahātabbaduka
Katame dhammā dassanena pahātabbā?
Tīṇi saññojanāni—
sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso.
Tattha katamā sakkāyadiṭṭhi?
Idha assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṁ attato samanupassati, rūpavantaṁ vā attānaṁ, attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānaṁ.
Vedanaṁ …pe…
saññaṁ …pe…
saṅkhāre …pe…
viññāṇaṁ attato samanupassati, viññāṇavantaṁ vā attānaṁ, attani vā viññāṇaṁ, viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.
Yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ …pe… vipariyāsaggāho—
ayaṁ vuccati sakkāyadiṭṭhi.