idaṁ vuccati kukkuccaṁ.
Iti idañca uddhaccaṁ, idañca kukkuccaṁ—
idaṁ vuccati uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ.
Tattha katamaṁ vicikicchānīvaraṇaṁ?
Satthari kaṅkhati vicikicchati, dhamme kaṅkhati vicikicchati, saṅghe kaṅkhati vicikicchati, sikkhāya kaṅkhati vicikicchati, pubbante kaṅkhati vicikicchati, aparante kaṅkhati vicikicchati, pubbantāparante kaṅkhati vicikicchati, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu kaṅkhati vicikicchati.
Yā evarūpā kaṅkhā kaṅkhāyanā kaṅkhāyitattaṁ vimati vicikicchā dveḷhakaṁ dvedhāpatho saṁsayo anekaṁsaggāho āsappanā parisappanā apariyogāhanā thambhitattaṁ cittassa manovilekho—
idaṁ vuccati vicikicchānīvaraṇaṁ.
Tattha katamaṁ avijjānīvaraṇaṁ?
Dukkhe aññāṇaṁ, dukkhasamudaye aññāṇaṁ, dukkhanirodhe aññāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya aññāṇaṁ, pubbante aññāṇaṁ, aparante aññāṇaṁ, pubbantāparante aññāṇaṁ, idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesu aññāṇaṁ;
yaṁ evarūpaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ anabhisamayo ananubodho asambodho appaṭivedho asaṅgāhanā apariyogāhanā asamapekkhanā apaccavekkhaṇā apaccakkhakammaṁ dummejjhaṁ bālyaṁ asampajaññaṁ moho pamoho sammoho avijjā avijjogho avijjāyogo avijjānusayo avijjāpariyuṭṭhānaṁ avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ—
idaṁ vuccati avijjānīvaraṇaṁ.
Ime dhammā nīvaraṇā.
Katame dhammā no nīvaraṇā?
Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;
vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;
sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—
ime dhammā no nīvaraṇā.
2.3.2.8.2. Nīvaraṇiyaduka
Katame dhammā nīvaraṇiyā?
Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;
rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho—
ime dhammā nīvaraṇiyā.
Katame dhammā anīvaraṇiyā?
Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—
ime dhammā anīvaraṇiyā.
2.3.2.8.3. Nīvaraṇasampayuttaduka
Katame dhammā nīvaraṇasampayuttā?
Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—
ime dhammā nīvaraṇasampayuttā.
Katame dhammā nīvaraṇavippayuttā?
Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;
sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—
ime dhammā nīvaraṇavippayuttā.
2.3.2.8.4. Nīvaraṇanīvaraṇiyaduka
Katame dhammā nīvaraṇā ceva nīvaraṇiyā ca?
Tāneva nīvaraṇāni nīvaraṇā ceva nīvaraṇiyā ca.
Katame dhammā nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇā?
Tehi dhammehi ye dhammā nīvaraṇiyā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;
rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho—
ime dhammā nīvaraṇiyā ceva no ca nīvaraṇā.
2.3.2.8.5. Nīvaraṇanīvaraṇasampayuttaduka
Katame dhammā nīvaraṇā ceva nīvaraṇasampayuttā ca?
Kāmacchandanīvaraṇaṁ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṁ kāmacchandanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, byāpādanīvaraṇaṁ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṁ byāpādanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, thinamiddhanīvaraṇaṁ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṁ thinamiddhanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṁ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṁ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, kukkuccanīvaraṇaṁ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṁ kukkuccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, vicikicchānīvaraṇaṁ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṁ vicikicchānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, kāmacchandanīvaraṇaṁ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṁ kāmacchandanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, byāpādanīvaraṇaṁ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṁ byāpādanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, thinamiddhanīvaraṇaṁ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṁ thinamiddhanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, kukkuccanīvaraṇaṁ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṁ kukkuccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, vicikicchānīvaraṇaṁ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṁ vicikicchānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, avijjānīvaraṇaṁ uddhaccanīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca, uddhaccanīvaraṇaṁ avijjānīvaraṇena nīvaraṇañceva nīvaraṇasampayuttañca—
ime dhammā nīvaraṇā ceva nīvaraṇasampayuttā ca.
Katame dhammā nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇā?
Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā, te dhamme ṭhapetvā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—
ime dhammā nīvaraṇasampayuttā ceva no ca nīvaraṇā.
2.3.2.8.6. Nīvaraṇavippayuttanīvaraṇiyaduka
Katame dhammā nīvaraṇavippayuttā nīvaraṇiyā?
Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;
rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho—
ime dhammā nīvaraṇavippayuttā nīvaraṇiyā.
Katame dhammā nīvaraṇavippayuttā anīvaraṇiyā?
Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—
ime dhammā nīvaraṇavippayuttā anīvaraṇiyā.
2.3.2.9. Parāmāsagocchaka
2.3.2.9.1. Parāmāsaduka
Katame dhammā parāmāsā?
Diṭṭhiparāmāso.
Tattha katamo diṭṭhiparāmāso?
Sassato lokoti vā, asassato lokoti vā, antavā lokoti vā, anantavā lokoti vā, taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā, aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti vā, hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā, neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā;
yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ diṭṭhigahanaṁ diṭṭhikantāro diṭṭhivisūkāyikaṁ diṭṭhivipphanditaṁ diṭṭhisaññojanaṁ gāho patiṭṭhāho abhiniveso parāmāso kummaggo micchāpatho micchattaṁ titthāyatanaṁ vipariyāsaggāho—
ayaṁ vuccati diṭṭhiparāmāso.
Sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhiparāmāso.
Ime dhammā parāmāsā.
Katame dhammā no parāmāsā?
Te dhamme ṭhapetvā avasesā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā, apariyāpannā;
vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;
sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—
ime dhammā no parāmāsā.
2.3.2.9.2. Parāmaṭṭhaduka
Katame dhammā parāmaṭṭhā?
Sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;
rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho—
ime dhammā parāmaṭṭhā.
Katame dhammā aparāmaṭṭhā?
Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—
ime dhammā aparāmaṭṭhā.
2.3.2.9.3. Parāmāsasampayuttaduka
Katame dhammā parāmāsasampayuttā?
Tehi dhammehi ye dhammā sampayuttā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho—
ime dhammā parāmāsasampayuttā.
Katame dhammā parāmāsavippayuttā?
Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā vedanākkhandho …pe… viññāṇakkhandho;
sabbañca rūpaṁ, asaṅkhatā ca dhātu—
ime dhammā parāmāsavippayuttā.
2.3.2.9.4. Parāmāsaparāmaṭṭhaduka
Katame dhammā parāmāsā ceva parāmaṭṭhā ca?
Sveva parāmāso parāmāso ceva parāmaṭṭho ca.
Katame dhammā parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsā?
Tehi dhammehi ye dhammā parāmaṭṭhā, te dhamme ṭhapetvā avasesā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā, arūpāvacarā;
rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho—
ime dhammā parāmaṭṭhā ceva no ca parāmāsā.
2.3.2.9.5. Parāmāsavippayuttaparāmaṭṭhaduka
Katame dhammā parāmāsavippayuttā parāmaṭṭhā?
Tehi dhammehi ye dhammā vippayuttā sāsavā kusalākusalābyākatā dhammā kāmāvacarā, rūpāvacarā arūpāvacarā;
rūpakkhandho …pe… viññāṇakkhandho—
ime dhammā parāmāsavippayuttā parāmaṭṭhā.
Katame dhammā parāmāsavippayuttā aparāmaṭṭhā?
Apariyāpannā maggā ca, maggaphalāni ca, asaṅkhatā ca dhātu—