Dhammasaṅgaṇī · Pali MS

Yā kusalacittassa vā akusalacittassa vā abyākatacittassa vā abhikkamantassa vā paṭikkamantassa vā ālokentassa vā vilokentassa vā samiñjentassa vā pasārentassa vā kāyassa thambhanā santhambhanā santhambhitattaṁ viññatti viññāpanā viññāpitattaṁ—

ds2.2.3:42.3

idaṁ taṁ rūpaṁ kāyaviññatti.

ds2.2.3:43.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ vacīviññatti?

ds2.2.3:43.2

Yā kusalacittassa vā akusalacittassa vā abyākatacittassa vā vācā girā byappatho udīraṇaṁ ghoso ghosakammaṁ vācā vacībhedo—

ds2.2.3:43.3

ayaṁ vuccati vācā.

ds2.2.3:43.4

Yā tāya vācāya viññatti viññāpanā viññāpitattaṁ—

ds2.2.3:43.5

idaṁ taṁ rūpaṁ vacīviññatti.

ds2.2.3:44.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ ākāsadhātu?

ds2.2.3:44.2

Yo ākāso ākāsagataṁ aghaṁ aghagataṁ vivaro vivaragataṁ asamphuṭṭhaṁ catūhi mahābhūtehi—

ds2.2.3:44.3

idaṁ taṁ rūpaṁ ākāsadhātu.

ds2.2.3:45.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa lahutā?

ds2.2.3:45.2

Yā rūpassa lahutā lahupariṇāmatā adandhanatā avitthanatā—

ds2.2.3:45.3

idaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa lahutā.

ds2.2.3:46.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa mudutā?

ds2.2.3:46.2

Yā rūpassa mudutā maddavatā akakkhaḷatā akathinatā—

ds2.2.3:46.3

idaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa mudutā.

ds2.2.3:47.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa kammaññatā?

ds2.2.3:47.2

Yā rūpassa kammaññatā kammaññattaṁ kammaññabhāvo—

ds2.2.3:47.3

idaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa kammaññatā.

ds2.2.3:48.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa upacayo?

ds2.2.3:48.2

Yo āyatanānaṁ ācayo, so rūpassa upacayo—

ds2.2.3:48.3

idaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa upacayo.

ds2.2.3:49.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa santati?

ds2.2.3:49.2

Yo rūpassa upacayo, sā rūpassa santati—

ds2.2.3:49.3

idaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa santati.

ds2.2.3:50.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa jaratā?

ds2.2.3:50.2

Yā rūpassa jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko—

ds2.2.3:50.3

idaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa jaratā.

ds2.2.3:51.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa aniccatā?

ds2.2.3:51.2

Yo rūpassa khayo vayo bhedo paribhedo aniccatā antaradhānaṁ—

ds2.2.3:51.3

idaṁ taṁ rūpaṁ rūpassa aniccatā.

ds2.2.3:52.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ kabaḷīkāro āhāro?

ds2.2.3:52.2

Odano kummāso sattu maccho maṁsaṁ khīraṁ dadhi sappi navanītaṁ telaṁ madhu phāṇitaṁ, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ yamhi yamhi janapade tesaṁ tesaṁ sattānaṁ mukhāsiyaṁ dantavikhādanaṁ galajjhoharaṇīyaṁ kucchivitthambhanaṁ, yāya ojāya sattā yāpenti—

ds2.2.3:52.3

idaṁ taṁ rūpaṁ kabaḷīkāro āhāro.

ds2.2.3:52.4

Idaṁ taṁ rūpaṁ upādā.

ds2.2.3:52.5

Upādābhājanīyaṁ.

ds2.2.3:52.6

Rūpakaṇḍe paṭhamabhāṇavāro.

ds2.2.3:53.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ no upādā?

ds2.2.3:53.2

Phoṭṭhabbāyatanaṁ, āpodhātu.

ds2.2.3:54.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ?

ds2.2.3:54.2

Pathavīdhātu tejodhātu vāyodhātu kakkhaḷaṁ mudukaṁ saṇhaṁ pharusaṁ sukhasamphassaṁ dukkhasamphassaṁ garukaṁ lahukaṁ, yaṁ phoṭṭhabbaṁ anidassanaṁ sappaṭighaṁ kāyena anidassanena sappaṭighena phusi vā phusati vā phusissati vā phuse vā phoṭṭhabbopeso phoṭṭhabbāyatanaṁpetaṁ phoṭṭhabbadhātupesā—

ds2.2.3:54.3

idaṁ taṁ rūpaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ.

ds2.2.3:55.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ?

ds2.2.3:55.2

Pathavīdhātu tejodhātu vāyodhātu kakkhaḷaṁ mudukaṁ saṇhaṁ pharusaṁ sukhasamphassaṁ dukkhasamphassaṁ garukaṁ lahukaṁ, yamhi phoṭṭhabbamhi anidassanamhi sappaṭighamhi kāyo anidassano sappaṭigho paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, phoṭṭhabbopeso phoṭṭhabbāyatanaṁpetaṁ phoṭṭhabbadhātupesā—

ds2.2.3:55.3

idaṁ taṁ rūpaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ.

ds2.2.3:56.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ?

ds2.2.3:56.2

Pathavīdhātu tejodhātu vāyodhātu kakkhaḷaṁ mudukaṁ saṇhaṁ pharusaṁ sukhasamphassaṁ dukkhasamphassaṁ garukaṁ lahukaṁ, yo phoṭṭhabbo anidassano sappaṭigho kāyamhi anidassanamhi sappaṭighamhi paṭihaññi vā paṭihaññati vā paṭihaññissati vā paṭihaññe vā, phoṭṭhabbopeso phoṭṭhabbāyatanaṁpetaṁ phoṭṭhabbadhātupesā—

ds2.2.3:56.3

idaṁ taṁ rūpaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ.

ds2.2.3:57.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ?

ds2.2.3:57.2

Pathavīdhātu tejodhātu vāyodhātu kakkhaḷaṁ mudukaṁ saṇhaṁ pharusaṁ sukhasamphassaṁ dukkhasamphassaṁ garukaṁ lahukaṁ, yaṁ phoṭṭhabbaṁ ārabbha kāyaṁ nissāya kāyasamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā …pe… yaṁ phoṭṭhabbaṁ ārabbha kāyaṁ nissāya kāyasamphassajā vedanā …pe… saññā …pe…

ds2.2.3:57.3

cetanā …pe…

ds2.2.3:57.4

kāyaviññāṇaṁ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā …pe…

ds2.2.3:57.5

yaṁ phoṭṭhabbārammaṇo kāyaṁ nissāya kāyasamphasso uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā …pe…

ds2.2.3:57.6

yaṁ phoṭṭhabbārammaṇā kāyaṁ nissāya kāyasamphassajā vedanā …pe…

ds2.2.3:57.7

saññā …pe…

ds2.2.3:57.8

cetanā …pe…

ds2.2.3:57.9

kāyaviññāṇaṁ uppajji vā uppajjati vā uppajjissati vā uppajje vā, phoṭṭhabbopeso phoṭṭhabbāyatanaṁpetaṁ phoṭṭhabbadhātupesā—

ds2.2.3:57.10

idaṁ taṁ rūpaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ.

ds2.2.3:58.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ āpodhātu?

ds2.2.3:58.2

Yaṁ āpo āpogataṁ sineho sinehagataṁ bandhanattaṁ rūpassa—

ds2.2.3:58.3

idaṁ taṁ rūpaṁ āpodhātu.

ds2.2.3:58.4

Idaṁ taṁ rūpaṁ no upādā.

ds2.2.3:59.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ upādinnaṁ?

ds2.2.3:59.2

Cakkhāyatanaṁ sotāyatanaṁ ghānāyatanaṁ jivhāyatanaṁ kāyāyatanaṁ itthindriyaṁ purisindriyaṁ jīvitindriyaṁ, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ kammassa katattā rūpāyatanaṁ gandhāyatanaṁ rasāyatanaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro—

ds2.2.3:59.3

idaṁ taṁ rūpaṁ upādinnaṁ.

ds2.2.3:60.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ anupādinnaṁ?

ds2.2.3:60.2

Saddāyatanaṁ kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ na kammassa katattā rūpāyatanaṁ gandhāyatanaṁ rasāyatanaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro—

ds2.2.3:60.3

idaṁ taṁ rūpaṁ anupādinnaṁ.

ds2.2.3:61.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ upādinnupādāniyaṁ?

ds2.2.3:61.2

Cakkhāyatanaṁ …pe… kāyāyatanaṁ itthindriyaṁ purisindriyaṁ jīvitindriyaṁ, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ kammassa katattā rūpāyatanaṁ gandhāyatanaṁ rasāyatanaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro—

ds2.2.3:61.3

idaṁ taṁ rūpaṁ upādinnupādāniyaṁ.

ds2.2.3:62.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ anupādinnupādāniyaṁ?

ds2.2.3:62.2

Saddāyatanaṁ kāyaviññatti vacīviññatti rūpassa lahutā rūpassa mudutā rūpassa kammaññatā rūpassa jaratā rūpassa aniccatā, yaṁ vā panaññampi atthi rūpaṁ na kammassa katattā, rūpāyatanaṁ gandhāyatanaṁ rasāyatanaṁ phoṭṭhabbāyatanaṁ ākāsadhātu āpodhātu rūpassa upacayo rūpassa santati kabaḷīkāro āhāro—

ds2.2.3:62.3

idaṁ taṁ rūpaṁ anupādinnupādāniyaṁ.

ds2.2.3:63.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ sanidassanaṁ?

ds2.2.3:63.2

Rūpāyatanaṁ—

ds2.2.3:63.3

idaṁ taṁ rūpaṁ sanidassanaṁ.

ds2.2.3:64.1

Katamaṁ taṁ rūpaṁ anidassanaṁ?

ds2.2.3:64.2

Cakkhāyatanaṁ …pe… kabaḷīkāro āhāro—