යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජා මනොවිඤ්ඤාණ ධාතු-ඉදං තස්මිං සමයෙ චිත්තං හොති.
7. කතමො තස්මිං සමයෙ විතක්කො හොති?
යො තස්මිං සමයෙ තක්කො විතක්කො සඞ්කප්පො අප්පනා{1}. ව්යප්පනා චෙතසො අභිනිරොපනා සම්මා සඞ්කප්පො-අයං තස්මිං සමයෙ විතක්කො හොති.
8. කතමො තස්මිං සමයෙ විචාරො හොති?
යො තස්මිං සමයෙ චාරො විචාරො අනුවිචාරො උපවිචාරො චිත්තස්ස අනුසන්ධානතා අනුපෙක්ඛනතා-අයං තස්මිං සමයෙ විචාරො හොති.
9. කතමා තස්මිං සමයෙ පීති හොති?
යා තස්මිං සමයෙ පීති පාමොජ්ජං ආමොදනා පමොදනා හාසො පහාසො විත්ති ඔදග්යං අත්තමනතා චිත්තස්ස - අයං තස්මිං සමයෙ පීති හොති.
10. කතමා තස්මිං සමයෙ සුඛං හොති?
යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතො සම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං චෙතො සම්ඵස්සජා සාතා සුඛවෙදනා- ඉදං තස්මිං සමයෙ සුඛං හොති.
11. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති?
යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්රියං සමාධිබලං සම්මා සමාධි-අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තස්සෙකග්ගතා හොති.
12. කතමං තස්මිං සමයෙ සද්ධින්ද්රියං හොති?
යා තස්මිං සමයෙ සද්ධා සද්දහනා ඔකප්පනා අභිප්පසාදො සද්ධා සද්ධින්ද්රියං සද්ධාබලං-ඉදං තස්මිං සමයෙ සද්ධින්ද්රියං හොති.
13. කතමං තස්මිං සමයෙ විරියින්ද්රියං හොති?
යො තස්මිං සමයෙ චෙතසිකො විරියාරම්භො නික්කමො{1} පරක්කමො උය්යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හි ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො විරියං විරින්ද්රියං විරියබලං සම්මාවායාමො-ඉදං තස්මිං සමයෙ විරියින්ද්රියං හොති.
14. කතමං තස්මිං සමයෙ සතින්ද්රියං හොති?
යා තස්මිං සමයෙ සති අනුස්සති පටිස්සති සති සරණතා ධාරණතා අපිලාපනතා අසම්මුස්සනතා සති සතින්ද්රියං සතිබලං සම්මාසති-ඉදං තස්මිං සමයෙ සතින්ද්රියං හොති.
15. කතමං තස්මිං සමයෙ සමාධින්ද්රියං හොති?
යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්රියං සමාධිබලං සම්මා සමාධි-ඉදං තස්මිං සමයෙ සමාධින්ද්රියං හොති.
16. කතමං තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤින්ද්රියං හොති?
යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභව්යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරි මෙධා පරිනායිකා. විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි-ඉදං තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤින්ද්රියං හොති.
17. කතමං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්රියං හොති?
යං තස්මිං සමයෙ චිත්තං මනො මානසං හදයං පණ්ඩරං මනො මනායතනං මනින්ද්රියං විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො තජ්ජාමනොවිඤ්ඤාණ ධාතු-ඉදං තස්මිං සමයෙ මනින්ද්රියං හොති.
18. කතමං තස්මිං සමයෙ සොමනස්සින්ද්රියං හොති?
යං තස්මිං සමයෙ චෙතසිකං සාතං චෙතසිකං සුඛං චෙතො සම්ඵස්සජං සාතං සුඛං වෙදයිතං චෙතො සම්ඵස්සජා සාතා සුඛා වෙදනා-ඉදං තස්මිං සමයෙ සොමනස්සින්ද්රියං හොති.
19. කතමං තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්රියං හොති?
යො තෙසං අරූපීනං ධම්මානං ආයු ඨිති යපනා යාපනා ඉරීයනා වත්තනා පාලනා ජීවිතං ජීවිතින්ද්රියං-ඉදං තස්මිං සමයෙ ජීවිතින්ද්රියං හොති.
20. කතමා තස්මිං සමයෙ සම්මාදිට්ඨි හොති?
යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභව්යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිනායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි - අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාදිට්ඨි හොති.
21. කතමො තස්මිං සමයෙ සම්මාසංකප්පො හොති?
යො තස්මිං සමයෙ තක්කො විතක්කො සංකප්පො අප්පනා ව්යප්පනා චෙතසො අභිනිරොපනා සම්මාසංකප්පො - අයං තස්මිං සමයෙ සම්මා සංකප්පො හොති.
22. කතමො තස්මිං සමයෙ සම්මාවායාමො හොති?
යො තස්මිං සමයෙ චෙතසිකො විරියාරම්භො නික්කමො පරක්කමො උය්යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හි ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො විරියං විරියින්ද්රියං විරියබලං සම්මාවායාමො - අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාවායාමො හොති.
23. කතමා තස්මිං සමයෙ සම්මාසති හොති?
යා තස්මිං සමයෙ සති අනුස්සති පටිස්සති සති සරණතා ධාරණතා අපිලාපනතා අපම්මුස්සනතා සති සතින්ද්රියං සතිබලං සම්මාසති - අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාසති හොති.
24. කතමො තස්මිං සමයෙ සම්මාසමාධි හොති?
යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්රියං සමාධිබලං සම්මා සමාධි - අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාසමාධි හොති.
25. කතමං තස්මිං සමයෙ සද්ධාබලං හොති?
යා තස්මිං සමයෙ සද්ධා සද්දහනා ඔකප්පනා අභිප්පසාදො සද්ධා සද්ධින්ද්රියං සද්ධාබලං - ඉදං තස්මිං සමයෙ සද්ධාබලං හොති.
26. කතමං තස්මිං සමයෙ විරියබලං{1} හොති?
යො තස්මිං සමයෙ චෙතසිකො විරියාරම්භො නික්කමො පරක්කමො උය්යාමො වායාමො උස්සාහො උස්සොළ්හි ථාමො ධිති අසිථිලපරක්කමතා අනික්ඛිත්තඡන්දතා අනික්ඛිත්තධුරතා ධුරසම්පග්ගාහො විරියං විරියින්ද්රියං විරියබලං සම්මාවායාමො - ඉදං තස්මිං සමයෙ විරියබලං හොති.
27. කතමං තස්මිං සමයෙ සතිබලං හොති?
යා තස්මිං සමයෙ සති අනුස්සති පටිස්සති සති සරණතා ධාරණතා අපිලාපනතා අපම්මුස්සනතා සති සතින්ද්රියං සතිබලං සම්මාසති - ඉදං තස්මිං සමයෙ සතිබලං හොති.
28. කතමං තස්මිං සමයෙ සමාධිබලං හොති?
යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්රියං සමාධිබලං සම්මා සමාධි - ඉදං තස්මිං සමයෙ සමාධිබලං හොති.
29. කතමං තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤාබලං හොති?
යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභව්යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිනායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො, පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි - ඉදං තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤාබලං හොති.
30. කතමං තස්මිං සමයෙ හිරිබලං{2} හොති?
යං තස්මිං සමයෙ හිරීයති හිරීයිතබ්බෙන, හිරීයති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා - ඉදං තස්මිං සමයෙ හිරිබලං හොති.
31. කතමං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පබලං හොති?
යං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පති ඔත්තප්පිතබ්බෙන, ඔත්තප්පති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා - ඉදං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පබලං හොති.
32. කතමො තස්මිං සමයෙ අලොභො හොති?
යො තස්මිං සමයෙ අලොභො අලුබ්භනා අලුබ්භිතත්තං අසාරාගො අසාරජ්ජනා අසාරජ්ජිතත්තං අනභිජ්ඣා අලොභො කුසලමූලං - අයං තස්මිං සමයෙ අලොභො හොති.
33. කතමො තස්මිං සමයෙ අදොසො හොති?
යො තස්මිං සමයෙ අදොසො අදුස්සනා අදුස්සිතත්තං{1} අව්යාපාදො අව්යාපජ්ඣො අදොසො කුසලමූලං - අයං තස්මිං සමයෙ අදොසො හොති.
34. කතමො තස්මිං සමයෙ අමොහො හොති?
යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභව්යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී{2} මෙධා පරිනායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි අමොහො කුසලමූලං - අයං තස්මිං සමයෙ අමොහො හොති.
35. කතමා තස්මිං සමයෙ අනභිජ්ඣා හොති?
යො තස්මිං සමයෙ අලොභො අලුබ්භනා අලුබ්භිතත්තං අසාරාගො අසාරජ්ජනා අසාරජ්ජිතත්තං අනභිජ්ඣා අලොභො කුසලමූලං - අයං තස්මිං සමයෙ අනභිජ්ඣා හොති.
36. කතමො තස්මිං සමයෙ අව්යාපාදො හොති?
යො තස්මිං සමයෙ අදොසො අදුස්සනා අදුස්සිතත්තං{1} අව්යාපාදො අව්යාපජ්ඣො අදොසො කුසලමූලං - අයං තස්මිං සමයෙ අව්යාපාදො හොති.
37. කතමා තස්මිං සමයෙ සම්මාදිට්ඨි හොති?
යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභව්යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිනායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤාඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි - අයං තස්මිං සමයෙ සම්මාදිට්ඨි හොති.
38. කතමා තස්මිං සමයෙ හිරි හොති?
යං තස්මිං සමයෙ හිරීයති හිරීයිතබ්බෙන, හිරීයති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා - අයං තස්මිං සමයෙ හිරි හොති.
39. කතමං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පං හොති?
යං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පති ඔත්තප්පිතබ්බෙන, ඔත්තප්පති පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා - ඉදං තස්මිං සමයෙ ඔත්තප්පං හොති.
40. කතමා තස්මිං සමයෙ කායපස්සද්ධි හොති?
යා තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධස්ස සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස පස්සද්ධි පටිප්පස්සද්ධි පස්සම්භනා පටිප්පස්සම්භනා පටිප්පස්සම්භිතත්තං අයං තස්මිං සමයෙ කායපස්සද්ධි හොති.
41. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තපස්සද්ධි හොති?
යා තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස පස්සද්ධි පටිප්පස්සද්ධි පස්සම්භනා පටිප්පස්සම්භනා පටිප්පස්සම්භිතත්තං - අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තපස්සද්ධි හොති.
42. කතමා තස්මිං සමයෙ කායලහුතා හොති?
යා තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධස්ස සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස ලහුතා ලහුපරිනාමතා අදන්ධනතා අවිත්ථනතා - අයං තස්මිං සමයෙ කායලහුතා හොති.
43. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තලහුතා හොති?
යා තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස ලහුතා ලහුපරිනාමතා අදන්ධනතා අවිත්ථනතා - අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තලහුතා හොති.
44. කතමා තස්මිං සමයෙ කායමුදුතා හොති?
යා තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධස්ස සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස මුදුතා මද්දවතා අකක්ඛළතා අකඨිනතා - අයං තස්මිං සමයෙ කායමුදුතා හොති.
45. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තමුදුතා හොති?
යා තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස මුදුතා මද්දවතා අකක්ඛළතා අකඨිනතා - අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තමුදුතා හොති.
46. කතමා තස්මිං සමයෙ කායකම්මඤ්ඤතා හොති?
යා තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධස්ස සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස කම්මඤ්ඤතා කම්මඤ්ඤත්තං කම්මඤ්ඤභාවො - අයං තස්මිං සමයෙ කායකම්මඤ්ඤතා හොති.
47. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තකම්මඤ්ඤතා හොති?
යා තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස කම්මඤ්ඤතා කම්මඤ්ඤත්තං කම්මඤ්ඤභාවො - අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තකම්මඤ්ඤතා හොති.
48. කතමා තස්මිං සමයෙ කායපාගුඤ්ඤතා හොති?
යා තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධස්ස සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස පගුණතා පගුණත්තං පගුණභාවො - අයං තස්මිං සමයෙ කායපාගුඤ්ඤතා හොති.
49. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තපාගුඤ්ඤතා හොති?
යා තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස පගුණතා පගුණත්තං පගුණභාවො - අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තපාගුඤ්ඤතා හොති.
50. කතමා තස්මිං සමයෙ කායුජ්ජුකතා හොති?
යා තස්මිං සමයෙ වෙදනාක්ඛන්ධස්ස සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස උජුතා උජ්ජුකතා{1} අජිම්හතා අවඞ්කතා අකුටිලතා - අයං තස්මිං සමයෙ කායුජ්ජුකතා හොති.
51. කතමා තස්මිං සමයෙ චිත්තුජ්ජුකතා හොති?
යා තස්මිං සමයෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස උජුතා උජ්ජුකතා{1} අජිම්හතා අවඞ්කතා අකුටිලතා - අයං තස්මිං සමයෙ චිත්තුජ්ජුකතා හොති.
52. කතමා තස්මිං සමයෙ සති හොති?
යා තස්මිං සමයෙ සති අනුස්සති පටිස්සති සති සරණතා ධාරණතා අපිලාපනතා අපම්මුස්සනතා සති සතින්ද්රියං සතිබලං සම්මාසති - අයං තස්මිං සමයෙ සති හොති.
53. කතමං තස්මිං සමයෙ සම්පජඤ්ඤං හොති?
යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභව්යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිනායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි - ඉදං තස්මිං සමයෙ සම්පජඤ්ඤං හොති.
54. කතමො තස්මිං සමයෙ සමථො හොති?
යා තස්මිං සමයෙ චිත්තස්ස ඨිති සණ්ඨිති අවට්ඨිති අවිසාහාරො අවික්ඛෙපො අවිසාහටමානසතා සමථො සමාධින්ද්රියං සමාධිබලං සම්මාසමාධි - අයං තස්මිං සමයෙ සමථො හොති.
55. කතමා තස්මිං සමයෙ විපස්සනා හොති?
යා තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤා පජානනා විචයො පවිචයො ධම්මවිචයො සල්ලක්ඛණා උපලක්ඛණා පච්චුපලක්ඛණා පණ්ඩිච්චං කොසල්ලං නෙපුඤ්ඤං වෙභව්යා චින්තා උපපරික්ඛා භූරී මෙධා පරිනායිකා විපස්සනා සම්පජඤ්ඤං පතොදො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්රියං පඤ්ඤාබලං පඤ්ඤාසත්ථං පඤ්ඤාපාසාදො පඤ්ඤාආලොකො පඤ්ඤාඔභාසො පඤ්ඤාපජ්ජොතො පඤ්ඤාරතනං අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි - අයං තස්මිං සමයෙ විපස්සනා හොති.
56. කතමො තස්මිං සමයෙ පග්ගාහො හොති?